g‘arbda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi

DOC 75,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1548924336_73933.doc g‘arbda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi reja: 1. g‘arbda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi 2. jamiyat taraqqiyotiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi jinoyatchilik bilan bog‘liq muammolar g‘arbda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi kriminologik ta’limotlar – jinoyatchilik, uning sabab va shart-sharoitlari, jinoyatchi shaxsi, jabrlanuvchi shaxsi hamda jinoyatlar profilaktikasi to‘g‘risidagi g‘oyalar, fikrlar, qarashlar va nuqtai nazarlar majmui. kriminologik ta’limotlarning shakllanish jarayoni juda qadim zamonlarga borib taqaladi. kriminologik ta’limotlar o‘z rivojlanishida uzoq va murakkab, ya’ni alohida g‘oyalar, qarashlardan toki tarixiy materialistik asosda ishlab chiqilgan butun bir bilimlar, qarashlar tizimigacha bo‘lgan yo‘lni bosib o‘tdi. g‘arbda dastlabki kriminologik ta’limotlar nafaqat diniy ta’limotlar va xalq og‘zaki ijodi namunalarida, balki mutafakkir faylasuflarning fikr va qarashlarida ham o‘z aksini topganligi bilan sharqdagiga nisbatan farq qiladi. xususan, g‘arb faylasuflari platon, aristotel (arastu), sokrat (suqrot) va boshqalar kriminologik ijtimoiy hodisalar haqida o‘z qarashlarini bildirib o‘tganlar. yunon faylasufi aristokl (mil. av. taxm. 427–347)ga ustozi sokrat «platon» (keng yelkali, keng ko‘krakli degan ma’noni …

ar shunday qonunlar ishlab chiqsinlarki, bu qonunlar ta’sirida kishilar o‘zlarini jinoyat sodir qilishdan tiysinlar; · jamiyat a’zolarining odil jamiyatdagi qonunlarga bo‘ysunishi ijtimoiy taraqqiyotning asosiy garovidir. qayerdaki qonunlar hokim ustidan hukmron bo‘lsa, hokimlar esa qonunga qul bo‘lsa, o‘sha davlat gullab yashnaydi. agar davlat qonunlar ustidan yaroqsiz hokimiyatni o‘rnatib qo‘yadigan bo‘lsa, u holda qonun hech qanday foyda bermaydi, aksincha, davlat uchun juda katta zarar keltiradi; · g‘azab, rashk, rohat-farog‘atga intilish, adashish, ko‘rolmaslik kabilar jinoyatning sabablari bo‘lishi mumkin; · jinoyatchiga jazo tayinlash nafaqat shaxslarni jinoyat sodir etishdan tiyadi, balki jazo ma’lum darajada jinoyatchi uchun foydali, jazo orqali jinoyatchining qalbi poklanadi; · jazo faqat jinoyat sodir qilgan shaxsning o‘zigagina tayinlanishi, uning yaqin qarindoshlariga nisbatan, hatto davlatga qarshi jinoyat sodir etganda ham, qo‘llanilmasligi lozim; · jazo berishda faqat jinoyatning xususiyatiga emas, balki aybdorning niyatiga, jinoyatning makkorlik yoki rahmsizlik yoxud yoshlik qilib, yengiltaklik bilan sodir etilganligiga ham ahamiyat berish kerak. yana bir yunon faylasufi aristotel (mil. …

boylikka ega bo‘lishga intilish, jabrlanuvchilarning qo‘rqqanligi yoki xohlamasligi tufayli jinoyat to‘g‘risida shikoyat bilan murojaat qilmasligi, jazoning yengilligi, sudyalarning pastkashligi va boshqalar bo‘lishi mumkin; · jazolanishdan qo‘rqish ham shaxsni jinoyat sodir qilishdan to‘xtatib turadi; · jinoyat sodir qilish natijasida qanchalik ko‘p foyda, rohat-farog‘at olingan bo‘lsa, jazo ham shunga muvofiq ravishda qattiq bo‘lishi kerak. shunday qilib, kriminologik ijtimoiy hodisalarni o‘rganish insoniyat tarixining juda qadim zamonlaridan boshlangan. o‘sha davrdagi rim faylasuflari tomonidan jinoyat uchun jazo tayinlashdan ko‘zlangan maqsad aybdorni axloqan tuzatish, jamiyat xavfsizligini va boshqa shaxslarning jinoyat sodir qilmasligini ta’minlash ekanligi ta’kidlangan. rim imperiyasi qulaganidan keyin hukmronlik cherkov ixtiyoriga o‘tdi va jinoyat sodir qilish inson taqdiri yoki kishi qalbiga yomon ruhlarning joylashib qolganligi bilan bog‘lab tushuntirila boshlandi. bu bilan jinoyatchilik va uning sabablarini ilmiy tahlil qilish hamda bu borada erkin fikr yuritish deyarli yo‘q bo‘ldi. natijada kanon huquqi (cherkov qarorlari to‘plami) shakllandi va u bilan cherkovning ichki masalalari, nikoh va oila, mulkiy masalalar …

zo haqida emas, balki jinoyatlarning oldini olish uchun qayg‘uradi. u jinoyat uchun jazolash emas, balki axloqni yaxshilash uchun harakat qiladi». sh.l. monteskyo buzuq axloqni jinoyatchilikning asosiy sababi sifatida ko‘rsatib, davlat kishilarda eng yaxshi axloqni shakllantirishga ahamiyat berishi zarurligi haqida yozadi. u jinoyatlarni tasniflab, jazo jinoyatning og‘irlik darajasiga qarab tayinlanishini yoqlab chiqqan edi. sh.l. monteskyoning jinoyatlarning oldini olish haqidagi ilg‘or g‘oyalari italiyalik huquqshunos chezare bekkaria (1738–1794) tomonidan rivojlantirildi hamda huquqiy nuqtai nazardan asoslab berildi. insoniyat tarixidagi jinoyat va jazo masalalariga bag‘ishlangan birinchi maxsus kitob – ch. bekkarianing 1764-yilda chop etilgan «jinoyatlar va jazolar haqida»gi asaridir. bu kitob ch. bekkariaga katta shuhrat keltirgan. shu kitob asosida 1800-yilda angliya jinoyat kodeksi ishlab chiqilgan. shundan keyin ko‘pgina yevropa mamlakatlarida jinoyat kodekslari ishlab chiqila boshlangan. ch. bekkarianing ilmiy qarashlarida jazoning jinoyatchilikning oldini olishdagi ahamiyatiga jiddiy e’tibor qaratilgan. jumladan: · axloq sohasida olib borilayotgan siyosat inson tabiatiga xos va doimiy bo‘lgan his-tuyg‘ularga suyanmas ekan, axloqning yaxshilanishiga …

tkashlar o‘rtasidagi qarama-qarshilikda yotadi, shuning uchun qonun kambag‘allar bilan boylar o‘rtasidagi farqni imkoni boricha qisqartirishga harakat qilishi kerak, deb hisoblaydi. muayyan jinoyatning sodir etilish mexanizmini o‘rganishga nemis faylasuflari immanuil kant (1724–1804), georg vilgelm fridrix gegel (1770–1831)lar ham jiddiy ahamiyat berishgan. i. kantning fikricha, shaxsga va mulkka qarshi jinoyatlar boshqalarning maqsadini o‘z maqsadi uchun qurbon qilishdan iboratdir. u iroda erkinligi masalasida, o‘z erkinligimni o‘z xohishim bilan hal qilaman, bunda boshqalarning erkinligini buzmasam bo‘ldi, degan nuqtai nazarni ilgari surgan. g. gegel esa, jinoyatlarning ijtimoiy xavfliligi hayotning salbiy tomoni ekanligini uqtiradi, bunda aybdorni jazolash jamiyat uchungina emas, balki jinoyatchining o‘zi uchun ham foydalidir, deb hisoblaydi. statistika nazariyotchilari tomonidan ham kriminologiyaning asosiy muammolari o‘rganila boshlangan. statistik tahlil vositasida jinoyatchilikning boshqa ijtimoiy hodisalar bilan aloqadorligining dastlabki ko‘rinishlari aniqlangan. jumladan belgiyalik olim lamber adolf jak ketle (1796–1874)ning xulosalariga ko‘ra, jinoyatchilarning jinsi, yoshi, jinoyat sodir etish joyi va jinoyat qurollarini ishlatishlaridan kelib chiqqan holda, jinoyat sodir etilishining …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "g‘arbda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi"

1548924336_73933.doc g‘arbda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi reja: 1. g‘arbda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi 2. jamiyat taraqqiyotiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi jinoyatchilik bilan bog‘liq muammolar g‘arbda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi kriminologik ta’limotlar – jinoyatchilik, uning sabab va shart-sharoitlari, jinoyatchi shaxsi, jabrlanuvchi shaxsi hamda jinoyatlar profilaktikasi to‘g‘risidagi g‘oyalar, fikrlar, qarashlar va nuqtai nazarlar majmui. kriminologik ta’limotlarning shakllanish jarayoni juda qadim zamonlarga borib taqaladi. kriminologik ta’limotlar o‘z rivojlanishida uzoq va murakkab, ya’ni alohida g‘oyalar, qarashlardan toki tarixiy materialistik asosda ishlab chiqilgan butun bir bilimlar, qarashl...

Формат DOC, 75,5 КБ. Чтобы скачать "g‘arbda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi va rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: g‘arbda kriminologik ta’limotla… DOC Бесплатная загрузка Telegram