dinning ibtidoiy shakli

PPTX 28 pages 2.1 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

слайд 1 mavzu: dinning ibtidoiy shakli reja: dinlar tasnifi. diniy ong asoslariningshakllanishi. ibtidoiy din shakllari (totemizm, fetishizm, animizm, shomonizm, magiya). milliy dinlar va ularning uziga xos xususiyatlari. kishilar turmush tarzidagi va jamiyat xayotidagi uzgarishlar insoniyatning diniy ishonch, e’tikod xakida xam ma’lum evolyutsiyaning yuz berishiga sabab bulgan. ana shu asosda turli din shakllari yuzaga kelgan. bular urug-kabilachilik (ibtidoiy) dinlari, milliy dinlar va jaxon dinlari. shu bilan birga dinlar mazmun va moxiyatiga kura politeistik (kupxudolik) va monoteistik (yakkaxudolik) dinlariga bulinadi. hozirda jaxon dinlari bullishi zardushtiylikka sayyoramiz axolisining 130 mingga yakini, buddaviylikka 800 million, xristianlikka 2 milliard, islom diniga 1,3 milliardi e’tikod kilishi rasmiy ma’lumotlarda kayd etilgan. ilmiy adabiyotlarda keltirilishicha, ibtidoiy odamning jismoniy, fiziologik, asab-endokrin, biologik, psixologik va boshka soxalari uziga xos xususiyatlarga ega edi. bu nafakat uning xayoti va faoliyatiga fe’l-atrofiga, balki uning fikrlash darajasiga, kuchli xayajonlanishiga, tasavvur etishiga, mustaxkam xakikiy yoki soxta mantikiy konuniyatlarini kashf etishiga ta’sir kursatdi. u ibtidoiy bulsa …

2 / 28

olovni saklash va xakozo.) doimiy ijtmoiy munosabatlar, oilaviy urugdoshlik alokalari va xodisalar jarayonida nikox alokalari, ulim ushbu jamoaning ruxoniylari gayritabiiy kuchlar va vokelik urtasidagi gayri oddiy alokalar tugrisida ibtidoiy tasavvurlar mustaxkamlanib borgan. real xayot bilan birgalikda uzga dunyo mavjudligi, marxumlar tiriklar xayotiga ta’sir eta olish tugrisidagi goyalar yuzaga keldi. ibtidoiy odam uz karindoshlarini kumishda maxsus marosimlar ma’lum tayyorgarlik udumlariga amal kilar edi. jasadni kizil mineral buyok bilan koplar, uning yoniga kundalik extiyoj buyumlari zeb-ziynatlar, asbob-anjomlar va xakozo ko’yilar edi. bularning bari uz jamoa a’zolarini dafn etayotgan jamao oxirat mavjud ekanligi xakida iyutidoiy tasavvurlarga ega bulganidan dalolat beradi. arxelogik izlanishlar jarayonida yer yuzining turli joylaridagi gorlarda ibtidoiy odam tomonidan chizilgan rasmlar topilgan suratlarning kupchiligi ov saxnasi, odam va xayvonlarning ta’virlari, xayvon terisini kiygan odamlar, yarim odam va yarim xayvon kiyofasidagi mavjud suratlaridan iborat bulgan. bu suratlar dalolat kildiki uzlari va xayvonlar urtasidagi tabiiy va gayritabiiy alokalar mavjudligi xakidagi tasavvurlarga ega edilar. …

3 / 28

ining muayyan bir xayvon, usimlik bilan gayritabiy alokasi, yakinligi, kon- karindoshligi bulgan deb, xayvon va usimliklarni mukaddaslashtirishdan iboratdir. xar bir kabila yoki urug uz sharoitini xamda imkoniyatlarini kuzda tutib, bazi xayvonlarni ovlab va ular xakida yetarli ma’lumotlarga ega edi. bunday xayvonlarni yakindash bilish ularning urug bilan yakinligi, kon-karindoshligi bulsa kerak, degan tasavvurni keltirib chikargan. natijada bazi xayvonlar, keyinchalik esa usimlikning bazi navlari xam muayyan urug a’zolarning ajdodi, ya’ni totemidir, degan tasavvur shakllanishiga olib kelgan. shuning uchun, keyinchalik urug a’zolari toteming “ yordamiga” kuz tikkanlar, uni mukddaslashtirib, uz xomiylari deb xisoblaganlar. totemga sajda kilingan, ximoya, kilingan e’zozlangan. keyichalik totemizmda ta’bu ta’kiklash konuni ishlab chikilgan. bunda uzini totemi xisoblangan xayvon yoki usimlikni istemol kilish man etilgan. fakat ayrim xollarda, ya’ni tantanali kunlarda ularni maxsus rasm-rusumga rioya kilgan xolda istemol kilish mumkin bulgan. urug a’zolari shundagina totemning kuch kuvvati kishilarga utadi va u kelgusida xam urugning xomiysi bulib koladi degan tasavvur bulgan. totemizmning …

4 / 28

ut kabilar bulgan, ular xozir xam uchrab turadi. ibtidoiy odamlar mazkur buyum-fetishlar mujizali, uzlarining xayotiga ta’sir kilish kobiliyatiga ega ekanligiga ishonganlar, undan madad va yordam kutganlar. ikona (xudo tasviri) ga, “mukaddas” daraxt va toshlar, aziz avliyolar va ularning kabrlariga, xar xil tumorlarga, kuzmunchoklarga siginish, ularni mukaddas deb bilish fetishizmning bizgacha kelgan koldigidir. animizm - lotincha “anima” suzidan olingan bulib, rux, jon degan ma’nolarni bildiradi. bu nom ingliz etnografi e.teylor tomonidan kiritilgan. animizmning moxiyati kishi ruxining, jonining borligicha ishonishdir. animizmda ruxlar tabiiy xodisalarni boshkaradi, unga ta’sir utkazadi deb xisoblanadi. bu ruxlar yo saxiy kishilar baxtiga, xayotiga taxdid soluvchi bulishi mumkin deb tasavvur kilingan. ibtidoiy odamlar vafot etgan kishilarning ruxlari abadiy, ulmas deb xisoblab, ularga siginganlar. ular uz tanalari tuzilishini kishi ulishi, tush kurishi va jasadlari bilan boglik xodisalarni tushuna olmay, jonni mavjud bir narsa deb bilib, kishi ulishi bilan jon tanani tark etib ketadi, boshka narsalarga, ya’ni xayvonlarga, yosh chakalok bolalarga …

5 / 28

siginish natijasida mukaddas joylar, avliyolarning kabrlari vujudga kelgan. shomonizm – ibtidoiy jamoa tuzumi yemirilishi davrida paydo bulgan animistik e’tikod va ibodatning keng doirasiga kiradigan kadimgi diniy e’tikodlardan biri. “shomon” tunguscha suz bulib, “uta xayajonlangan”, “jazavali kishi” degan ma’noni anglatadi. uning uziga xos xususiyati – kishilar orasida turli ruxlar bilan munosabatda bula oladigan shomonlar kobiliyatiga ishonishdir. shomonlarga shuningdek, kelajakni oldindan aytib berish, kasalni davolash ulganlarni oxiratga uzatish, ruxlar bilan mulokotga kirisha olish, tabiatda xoxlagancha uzgartirishlar kilish kabi xususiyatlari borligiga ishonishgan. utmishda shomonlarning rux bilan alokasi shomon dumbirasi yoki mujizaviy musika ijrosida turli rasm-rusmlarni bajarish jarayonida jazavasi tutib, xoldan toyguncha bajarilgan. xulosa shuki, shomonizmning totemizm, fetishizm, animizmdan farki bor. bunda dinlarda odamlar xayvonlar, usimliklar, turli buyumlar, va ruxlarga siginish bulsa, shomonizmda odamlar odamga, ya’ni shomonga ishongan va sigingan. shomonizm utmish dinlar sarkiti sifatida ba’zi xollarda uchrab turadi. magiya ( sexrgarlik) – insonga, xayvonga yoki tabiat xodisalariga gayritabiy yul bilan ta’sir kursatish maksadida …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinning ibtidoiy shakli"

слайд 1 mavzu: dinning ibtidoiy shakli reja: dinlar tasnifi. diniy ong asoslariningshakllanishi. ibtidoiy din shakllari (totemizm, fetishizm, animizm, shomonizm, magiya). milliy dinlar va ularning uziga xos xususiyatlari. kishilar turmush tarzidagi va jamiyat xayotidagi uzgarishlar insoniyatning diniy ishonch, e’tikod xakida xam ma’lum evolyutsiyaning yuz berishiga sabab bulgan. ana shu asosda turli din shakllari yuzaga kelgan. bular urug-kabilachilik (ibtidoiy) dinlari, milliy dinlar va jaxon dinlari. shu bilan birga dinlar mazmun va moxiyatiga kura politeistik (kupxudolik) va monoteistik (yakkaxudolik) dinlariga bulinadi. hozirda jaxon dinlari bullishi zardushtiylikka sayyoramiz axolisining 130 mingga yakini, buddaviylikka 800 million, xristianlikka 2 milliard, islom diniga 1,3 milliardi...

This file contains 28 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "dinning ibtidoiy shakli", click the Telegram button on the left.

Tags: dinning ibtidoiy shakli PPTX 28 pages Free download Telegram