vi-xi asrlarda arablar

DOC 82.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1664178595.doc vi-xi asrlarda arablar reja: 1. arabalar tarixidagi uch davr. 2. islom dini paydo bulmasdan ilgarigi arabiston. 3. islom dinining paydo bulishi. muxammad va uning jamoasi. 4. dastlabki xalifalar zamonida arablarning istilolari. 5. nifoò›ning boshlanishi. 6. ummaviylar xalifaligi. 7. abbosiylar xalifaligi. 8. xalifalikning iò›tisodiy yuksalishi. arablar tarixi odatda uch davrga: 1 makka-madini-islom dini paydo bulmasdan ilgarigi arabiston va islom dinining paydo bulish davriga (vi-vii asrlar): 2 damashò› (suriya) davriga -ummaviylar sulolasining idora ò›ilish davriga (661-750) va 3 boò“dod (eron-mesopatamiya) davriga-abbosiylar sulolasining idora ò›ilish davri xalifaliklarning turklar tomonidan bosib olinishi bilan tugadi. arab xalifaligining turli siyosiy markazlari bilan boò“liò› bulgan bu uchta xronologik davrga arab feodalizmining rivojlanishi xam asosan muvofiò› keladi. 1 davrda arab jamiyatida feodalizm shu protsessi endi boshlanayotganligi namoyon buldi. ikkinchi va xususan, uchinchi davrda yevropa feodalizmidan jiddiy farò› ò›iluvchi bir ò›ancha tomonlari bulgan arab feodalizmining xarakterli xususiyatlari tarkib topdi. territoriya jixatidan yevropaning turtdan bir ò›ismiga teng keladigan juda …
2
uda kam bulgan ò“oyat katta yassi toò“liyedan iborat bir joy bulib, faò›at chorvachilik uchungina yarar edi. vi asrning oxiri -vii asrning boshlarida arablar ò›attiò› iò›tisodiy va sotsial krizisga uchradi. y arim orolning axolisi kupayib yer yetishmay ò›oldi. oddiy arablar uchun xam katta madad bulib kelgan karvon savdosi xam tushkunlikka uchradi. vi asrda eronlar bilan shabashlar urtasida bulgan va uzoò›-uzoò› vaò›t davom etgan urushlar natijasida yaman deyarli butunlay xarob va vayron buldi. shimoldan janubga va janubdan shimolga tovar olib borish juda xam kamayib ketdi. eroniylar shindistonga boradigan uzlari uchun foydali bulgan boshò›a bir yulga, ya`ni tigr (dajla) va yefrat (frot) daryolari buylab fors ò›ultiò“iga boradigan yulga xomiylik ò›iladilar. arab xalò› ommasining ijtimoiy noroziligi ideologiya tarzida, ya`ni din-islom dining vujudga kelishida ifodalandi. muxammad (570-632) òšuray ò›abilasiga mansub bulgan va kambaò“allashgan xonadonlardan chiò›ò›an edi, bu ò›abila makkada xukmron ò›abila edi. muxammad dastlab chupon bulib, keyin badavlat bir xotinga uylanish orò›asida savdogar bulib olgan, …
3
sidagi bosh xudoning nomi bulib, muxammad unga butun olam xudosi tusini berdi. mumin musulmonlar â«olloxning xaò›iò›iy payò“ambarigaâ» (muxammad uzini shunday deb e`lon ò›ilgan edi) suzsiz itoat ò›ilishlari kerak edi. yaxudiy va xristiyan dini (bu dindagilar usha vaò›tda makkaning uzida xam kup edi) yangi dinga ta`sir etgan bulib, bu ta`sir muxammadning ta`limotida juda ravshan aks etdi. islom dini muso bilan isoni muxammaddan oldingi payò“ambarlar deb tanidi. yaxudiylar va xristiyanlar singari musulmonlar xam òšuddasni muò›addas shaxar deb xisoblar edilar. doimo juma kunlari bayram ò›ilishni yaxudiylar va xristiyanlardagi shanba va yakshanba kunlariga muvofiò› kelar edi. muxammad vujudga keltirgan yangi dinning beshta asosiy ò›oidasida, ya`ni: 1) bitta xudoga-olloxga ishonish. 2) shar kuni besh vaò›t namozni tark ò›ilmaslik. 3) yilda bir marta ramazon oyida ruza tutish. 4) zakot (kambaò“allarga ushur) berish va 5) xaj ò›ilishdan iborat besh farzida xech ò›anday sotsial reforma yuò› edi. muxammad ò›ullikni ò›onuniy deb xisobladi, kup xotin olishga fatvo berdi, savdoga …
4
oldi. muxammad xam makkaning diniy ustunligini, ka`baning va undagi ò›ora toshning muò›addasligini e`tirof etib, xar bir musulmon makkaga xaj ò›ilishi shart, deb e`lon ò›ilishga majbur buldi. bu bilan muxammadning yangi diniy kurashi zodagonlarning siyosiy ta`sirini xam tan oldi. shaò›iò›atda, arablarda turli arab ò›abilalarini bitta ò›ilib birlashtirgan davlat dini teokratik formada tashkil topa boshladi. makka zodagonlari va badaviy ò›abilalarning boshliò›lari bu yangi davlatda uzlarining xukmronlik mavò›yeini kengroò›, umum arabiston doirasida mustaxkamlab olish imkoniga ega buldi. muxammad vafot etgandan keyin, oradan kup utmay, islom bayroò“i ostiga birlashgan arab ò›abilalari arabiston yarim orolidan tashò›ariga chiò›ib, vizantiya, eron yerlarini istilo ò›ila boshladi. muxammadning eng yaò›in vorislari-xalifalar-arab xarbiy jamoasining saylab ò›aytadigan boshliò›lari bulib, ular diniy, xarbiy fuò›aro xokimiyatini uz ò›ullariga olgan edilar. ularning ò›arorgoxi madina shaxri edi. bu xalifalar chiò›ib kelishlari jixatidan muxammadning yo ò›arindoshlari yoki yaò›in dustlari edi. 632-661 yillar davrida birin-ketin abubakr, umar, usmon va ali idora ò›ildi. bular ichida ikkinchi xalifaning-umarning (634-644) …
5
ilik aloò›alarini ma`lum darajada saò›lab ò›olgandi, ammo shu bilan birga ular juda katta umuarab siyosiy tashkilotlariga birlashgan edi. kuchmanchi badaviy ò›abilalar birinchi darajali yengil suvoriylar bilan dong chiò›ardi, ular uzlarining shiddatligi bilan dushmanning piyoda askarini daxshatga solar va uning besunaò›ay otliò› ò›ismlari zur muvaffaò›iyat bilan bostirib kelar edi. arablar birlashtiruvchi mafkuralarini bayroò› ò›ilib chiò›ardilar. yer va boshò›a xil uljalar uchun olib borilayotgan urushga â«ollox yulidaâ» muò›addas urush tusi berar, bunga arablar juda ò›iziò›ardi. arablar istilo ò›ilgan mamlakatlarida maxalliy axoliga aralashmay, aloxida xarbiy koloniyalarga bulinib yashadi. ularning xayotida xarbiy-patriarxal soddalik birmuncha vaò›tgacha saò›lanib ò›oldi. mesopatamiyadagi kufa, basra va boshò›alar, shuningdek, misrdagi fustat (keyinchalik koxira) arablar tomonidan bunyod etilgan xarbiy poseleniyalarning eng yiliriklaridan edi. biroò› arablar tomonidan bosib olingan mamlakatlarning iò›tisodiy va sotsial jixatidan eng taraò›ò›iy topgan ò›ismida yashagan arab zodagonlari oradan kup kup vaò›t utmay maxalliy aristokratiya ta`siriga berilib ketdi. bu ta`sir savdo rivoj topgan boy mamlakat bulmish suriyada ayniò›sa kuchli …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "vi-xi asrlarda arablar"

1664178595.doc vi-xi asrlarda arablar reja: 1. arabalar tarixidagi uch davr. 2. islom dini paydo bulmasdan ilgarigi arabiston. 3. islom dinining paydo bulishi. muxammad va uning jamoasi. 4. dastlabki xalifalar zamonida arablarning istilolari. 5. nifoò›ning boshlanishi. 6. ummaviylar xalifaligi. 7. abbosiylar xalifaligi. 8. xalifalikning iò›tisodiy yuksalishi. arablar tarixi odatda uch davrga: 1 makka-madini-islom dini paydo bulmasdan ilgarigi arabiston va islom dinining paydo bulish davriga (vi-vii asrlar): 2 damashò› (suriya) davriga -ummaviylar sulolasining idora ò›ilish davriga (661-750) va 3 boò“dod (eron-mesopatamiya) davriga-abbosiylar sulolasining idora ò›ilish davri xalifaliklarning turklar tomonidan bosib olinishi bilan tugadi. arab xalifaligining turli siyosiy markazlari bilan bo...

DOC format, 82.0 KB. To download "vi-xi asrlarda arablar", click the Telegram button on the left.

Tags: vi-xi asrlarda arablar DOC Free download Telegram