vi—xi асрларда араблар

DOC 418.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1480327575_66273.doc vi—xi асрларда араблар режа: 1. ислом дини пайдо бўлмасдан илгариги арабистон 2. ислом динининг пайдо бўлиши. муҳаммад ва унинг жамоаси 3. аббосийлар халифалиги 4. халифаликнинг иқтисодий юксалиши 5. араб феодализми 6. халифаликнинг парчаланиб кетиши араблар тарихидаги уч давр. араблар тарихи одатда уч даврга: 1) макка-мадйна даврига — ислом дини пайдо бўлмас-дан илгариги арабистон ва ислом динининг пайдо бўлиш даврига (vi—vii асрлар); 2) дамашқ (сурия) даврига —ума-вийлар династиясининг идора қилиш даврига (661—750) ва 3) бағдод (эрон — месопотамия) даврига — аббосййлар династиясининг идора қилиш даврига (750—1055) бўлинади; аббосййлар династиясининг идора қилиш даври халифаликларнинг турклар томонидан босиб олиниши билан тугади. араб халифалигининг турли сиёсий марказлари билан 6ор« лиқ бўлган бу учта хронологик даврига араб феодализмининг ривожланиши ҳам асосан мувофиқ келади. биринчи даврда араб жамиятида феодаллашув процесси энди бошланаётганлиги намоён бўлади. иккинчи ва хусусан, учинчи даврда европа фео-дализмидан жиддий фарқ қилувчи бир қанча томонлари бўлган араб феодализмининг характерли хусусиятлари таркиб топди. ислом …

илиш мумкин эди. ярим оролнинг энг катта қисми —нажд— су'ғориладиган ерлари жуда кам бўлган ғоят катта ясси тоғликдан иборат бир жой бўлиб, фақат чорва-чилик учунгина ярар эди. vi—vii асрлардаги арабларнинг ижтимоий тузумида ҳали уруғчилик белгилари кучли эди. араблар — кўчманчи (бадавий) араблар ҳам, ўтроқ араблар ҳам—жуда кўп уруғ ва қабилалар-га бўлинган эди. хун олиш бор эди. уруғмииг бойроқ аъзолари қурбсизроқ қариндошларига иқтисодий жиҳатдан ёрдам бериши лозим эди. ҳар бир қабиланинг ўз диний маросими бор эди. қабила ва уруғларнинг бошида шайх ва саидлар туриб, ҳоки-мият фақат шуларнинг қўлида эди. бироқ уруғчилик тузуми-нинг емирилиш аломатлари рўй бера бошлаган эди. уруғ-қабила зодагонлари энг яхши яйловларни ва деҳқончилик учун яроқли участкаларни — воҳаларни (бундай участкаларнинг ўзи оз эди) ўз қўлига киргизиб олмоқда эдилар. зодагон оилалари-нииг кўпдан-кўп моллари, шунингдек, қуллари бўлар эди. шайх ва саидлар шу оилалардан чиқар эди. урушда қўлга киритилган ўлжаларнинг энг кўп қисми буларга ажратилар эди. арабларда уруғ-қабила зодагонларидан ташқари, яъни қабила-уруғ …

лар. шаҳардаги майда ҳунармандлар ҳам шу савдогар-судхўрлардан ҳамма вақт қарз-дор бўлиб, иқтисодий жиҳатдан уларга қарам эди. vi асрнинг охири — vii асрнинг бошларида араблар қаттиқ иқтисодий ва социал кризисга учради. ярим оролнинг аҳолиси кўпайиб,ц ер етишмай қолди. оддий араблар учун ҳам катта мадад бўлиб келган карвон савдоси ҳам тушкунликка учради. vi асрда эронлар билан ҳабашлар ўртасида бўлган ва узоқ-узоқ вақт давом этган урушлар натижасида яман деярли бу-тунла'й хароб ва вайрон бўлди. шимолдан жанубга ва жануб-дан шимолга товар олиб бориш жуда ҳам камайиб кетди. зронийлар ҳиндистонга борадиган ва ўзлари учун фойдали бўлган бошқа бир йўлга, яъни тигр (дажла) ва евфрат (фрот) дарёлари бўйлаб форс қўлтиғига борадиган йўлга ҳомийлий қилардилар. ана шундай шароитда арабларда синфларнинг ташкил то-пиш процесси тезлашиб кетди. араб шаҳарларидаги аҳолининг қуйи табақалари ўз аҳволидан норози эди, улар судхўр бойлар-га нафратланиб қарар эди, бу норозиликни ва нафратланиб қарашни деҳқончилик билан шуғулланувчи ўтроқ қабилаларда-ги ва чорвачилик билан шуғулланувчи кўчманчи қабилалардаги оддий …

қилди. шу билан бирга уруғлар ўртасидаги ўзаро уруш-жанжалларни тўхтатишни ҳам талаб қилди, уруғларнинг бир-биридан қасос олишига, уруғ ва қабилаларнинг тор қон-қардошлик доирасида биқиниб ётишига қарши чиқди. лраб жамиятининг бундан буёқдаги ривожланишига ғов бўлиб қолган уруғчилик тузумининг тор доирасига қарши олиб борил-ган бу кураш муҳаммаднинг кўп худоликдан қайтиб, битта худога — оллоҳга сиғиниш керак, деган асосий диний талабида ифодаланди (ислом динининг «лоилоҳа иллаллоҳ, муҳаммадар расулуллоҳ» деган асосий формуласи — «худо — бир, муҳам-мад — унинг пайғамбари», демакдир). оллоҳ—қурайш цабила-сидаги бош худонинг номи бўлиб, муҳаммад унга бутун олам худоси тусини берди. мўмин мусулмонлар «оллоҳнинг ҳақиқий пайғамбарига» (муҳаммад ўзини шундай деб эълон қилган эди) сўзсиз итоат қилишлари керак эди. яҳудий ва христиан дини (бу диндагилар ўща вақтда макканинг ўзида ҳам кўп эди) янги динга таъсир этган бўлиб, бу таъсир муҳаммаднинг таълимоти-да жуда равшан акс этди. ислом дини мусо билан исони му-ҳаммаддан олдинги пайғамбарлар деб таниди. яҳудийлар ва христианлар сингари мусулмонлар ҳам қуддусни муқаддас …

ради. муҳаммад макканинг азалдан бери давом этиб келаётган урф-одат-ларининг илдизига болта ураётгандек, каъбанинг аҳамиятини гумон остида .ҳолдираётгандек туюлган эди. қурайшлар «пай-ғамбарнинг» ўзини ва унинг барча муридларини ўлдирмоқчи бўлйшди. муҳаммад маккадан қўшни ятриб шаҳрига қочиб кетишга мажбур бўлди; ятриб ўша вақтда макка билан рақо-бат қилар эди. бу воқеа эрамизнинг 622 йилида юз берди. муҳаммаднинг ятрибга қочйши (арабчасига «ҳижрат») ислом тарихида бир эра бўлиб, мусулмонлар ўз йил ҳисобини мана шу эрадан бошлади. шундан кейин ятриб шаҳри мадинат-ун-наби, яъни «пайғамбар шаҳри» деб атала бошлади. мадинада муҳаммад мўминлар — «оллоҳ бандалари»нинг катта жамоаси-ни тузди («ислом» деган сўз «банда» демакдир). мадинадалик даврида ҳам муҳаммад билан макка ўртасида ииҳоятда душманлик муносабати давом этди. мадинага ҳамда иттифоқчи бадавий қабилаларга суяниб туриб, пайғамбар муҳаммад қурол кучи билан маккаликларни ўз ҳокимиятига бўйсундирди. макка аристократияси ахир-оқибатда ён беришга мажбур бўлди. макка аристократияси ислом динини ва муҳаммаднинг эътиборини тан олди. лекин муҳаммад ҳам макканинг линий устунлигини, каъбанинг ва ундаги қора тошнинг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "vi—xi асрларда араблар"

1480327575_66273.doc vi—xi асрларда араблар режа: 1. ислом дини пайдо бўлмасдан илгариги арабистон 2. ислом динининг пайдо бўлиши. муҳаммад ва унинг жамоаси 3. аббосийлар халифалиги 4. халифаликнинг иқтисодий юксалиши 5. араб феодализми 6. халифаликнинг парчаланиб кетиши араблар тарихидаги уч давр. араблар тарихи одатда уч даврга: 1) макка-мадйна даврига — ислом дини пайдо бўлмас-дан илгариги арабистон ва ислом динининг пайдо бўлиш даврига (vi—vii асрлар); 2) дамашқ (сурия) даврига —ума-вийлар династиясининг идора қилиш даврига (661—750) ва 3) бағдод (эрон — месопотамия) даврига — аббосййлар династиясининг идора қилиш даврига (750—1055) бўлинади; аббосййлар династиясининг идора қилиш даври халифаликларнинг турклар томонидан босиб олиниши билан тугади. араб халифалигининг турли сиёсий ма...

DOC format, 418.0 KB. To download "vi—xi асрларда араблар", click the Telegram button on the left.

Tags: vi—xi асрларда араблар DOC Free download Telegram