iii-vi asrlarda xitoy

DOCX 10 pages 30.3 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.3 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

2-mavzu: iii-vi asrlarda xitoy. reja: 1.siyosiy vaziyat. 2.xitoy jamiyati 3.mafkuraviy vaziyat iii asrda xitoy jamiyati. xitoyda feodal munosabatlar xan imperiyasi va shimoldagi qabilalar ibtidoiy jamoa tuzumi zaiflashuvi asosida tarkib topa boshlagan. xan davlati buyuk xitoy devoridan janubiy xitoy dengizigacha bo’lgan hududda joylashgan bo’lib, 50 milliondan ortiq aholi yashagan. qadimiy poytaxtlari chan'an (sian) va loyan shaharlari edi. xalq nomi xanlar bo’lgan. ipakchilik, kulolchilik, qurolsozlik, qog’oz ishlab chiqarish rivojlangan. o’zaro urushlar va 184-yildagi «sariq peshonabog’lilar» qo’zg’oloni mamlakatning zaiflashuviga sabab bo’lgan. natijada, imperiya uch lashkarboshi tomonidan bo’lib olinib, «uch podsholik davri» boshlangan. birinchi podsholik mamlakat shimoli va poytaxt tumanlarida vujudga kelib, unda qo’zg’olon rahbarlaridan biri sao-sao hukmronlik qilgan. ikkinchi podsholik u deb nomlanib, janubi-sharqda hozirgi nankin tumani hududida bo’lgan. uchinchisi esa mamlakat g’arbidagi shu davlati edi. 265- yilda vey lashkarboshisi sima yan sao-sao avlodini tugatib szin sulolasiga asos solgan. shimolliklar dastlab shu, 280- yilda esa u davlatini egallaganlar va imperator sima yan hukmronligi …

2 / 10

a chegara tumanlarida mazkur majburiyat muddati qisqaroq bo’lgan. bu tizim keyingi asrlardagi agrar tadbirlarning ham asosi bo’lib xizmat qilgan. davlat xizmatidagi boyroq odamlarni jalb qilish maqsadida egallagan lavozimi va darajasiga qarab yer berilgan. oliy darajadagi amaldor mulkidagi davlat solig’idan ozod bo’lganlar soni 50 hovlidan oshmasligi shart bo’lgan. islohot yuqori tabaqa manfaatlariga mos bo’lib, yerga davlat va xususiy egalik birlashib ketgan. shuning uchun o’zaro raqobat zaif bo’lgan. 289- yil sima yan o’limidan so’ng taxt uchun kurash boshlanib, unga ko’chmanchi syanbi, uxuan va xunnlar aralashgan. ko‘chmanchilar hujumi. iii–iv asrlarda xitoy shimolidan rimga qadar bo’lgan hududda xalqlarning «buyuk ko’chishi» jarayoni davom etgan. janubiy xunnlar (nan syunni), syanbi, di, syan, sze va boshqa qabilalar shimoldan o’rta xitoy tekisligiga ko’chganlar. qadimiy xanlar etnik beshigi shimoldagi xunnlar ittifoqi yemirilgach, janubiy guruh shimoliy shansi va ichki mo’g’uliston tumanlarida yashab qolgan. ularning asosiy mashg’uloti chorvachilik bo’lgan. besh xunn qabilasi vakillari boshliq – shanyuy (tangri quli)ni saylaganlar, keyinchalik u …

3 / 10

ittifoqi bo’lib, xitoy elchilari ulardan xunnlarga qarshi foydalanishga uringanlar. iii asrda syanbilar bir necha ittifoqqa bo’lingan. muyunlar janubiy manjuriyada, tobalar ichki mo’g’ulistonda hukmron bo’lganlar. muyunlar xitoyliklar ko’magida hukmron yan podsholigini o’rnatganlar. o’rta podsholik yerlariga g’arbdan tibet guruhi qabilalari kelib gansu, shensi, ninsya yerlarini egallab sin davlatini barpo etganlar. ular dastlab muyunlar so’ngra xanlar bilan to’qnash kelganlar. lekin, ko’chmanchilar podsholigi parchalanib tashlangan. shimoliy xitoyda tashkil etilgan podsholiklar mustahkam bo’lmay, odatda tez parchalanib ketardi. qadimgi xitoyning madaniyat o’chog’i bo’lgan shimol yuz yillar mobaynida jang maydoniga aylanib qolgan. iv asr oxiriga kelib g’arbiy syanbilarning toba qabilasi o’zaro janglarga chek qo’ygan. shimoliy xitoy egallanib, ularning yetakchisi toba guy imperator deb e'lon qilingan. davlat tuzumida xitoy tajribasidan foydalanilgan. 367- yilda ular xitoyning o’ziga bostirib kirganlar va toba guyning nabirasi shimoliy xitoyda shimoliy veylar sulolasi hukmronligini o’rnatgan. janubiy va shimoliy davlatlar. shimoliy xitoyga ko’chmanchilarning bostirib kirishi an'anaviy tarixshunoslikda janubiy va shimoliy sulolalar davri deb nomlangan bosqichni …

4 / 10

lashkarboshi tomonidan shimolga qilingan yurishlar muvaffaqiyatsiz tugagan. tobi hukmronligi davrida shimoliy vey davlati ham inqirozga uchray boshlagan. yerlar esa «kuchli xonadonlar» qo’liga o’ta boshlagan. hunarmandchilik deyarli to’xtagan. 485- yilda yirik yer egaligini cheklashga qaratilgan imperator farmoni e'lon qilingan. tarixshunoslikda u «chek yer tizimi» deb nom olgan. u iii asrdagi szin davlati o’tkazgan agrar islohotlarni davomi hisoblangan. qonunga ko’ra, barcha dehqonlarga feodalga bog’liq bo’lmagan yerga egalik qilish huquqi berilgan. 15–17 yoshli erkak va ayollar haydaladigan yerga egalik qila olganlar. erkaklar ayollarga nisbatan ko’proq yer olgan. yerda donli ekinlar yetishtirish majburiy hisoblangan. qarilik yoshi, mehnatga layoqatsizlik, o’lim tufayligina yer boshqa kishi qo’liga o’tgan. yerni sotish va ijaraga berish taqiqlangan. chek yerning ikkinchi qismida kanop, sabzavot va tut daraxti yetishtirilgan. yerning mazkur qismi amalda merosiy hisoblanar, uni ba'zi hollarda sotish mumkin bo’lgan. chek yer uchun xazinaga don, ipak, kanop matosi hamda xom-ashyosi to’langan. bundan tashqari, chek yer egasi ma'lum muddat davlat foydasiga ishlab …

5 / 10

boshlanib, vey hukmronligi davrida xanlarning bilim va tajribalaridan keng foydalanganlar. davlat idoralarida xan amaldorlari yetakchilik qila boshlaganlar. tobilar xitoy etiketi, kiyimi, urf-odatlarini qabul qilib, shomonlikdan voz kechganlar va buddaviylikni qabul qilganlar. vi asrda shimoliy vey davlatida ellik mingga yaqin ibodatxona bo’lgan. keyinroq, imperiya g’arbiy va sharqiy davlatlarga bo’lingan. vi asr o’rtalariga kelib hokimiyat xanlar qo’liga o’tgan. suy va tan ilk feodal imperiyalarining tashkil topishi. vi asrning ikkinchi yarmida shimol va janub munosabatlari yumshagan. ko’chmanchilar xanlar orasiga singib ketgan. jangovar tobilar vujudga kelgan kuchini yo’qotgan. buning ustiga markaziy osiyoda vujudga kelgan ko’chmanchilarning turk xoqonligi hujumi xavfi paydo bo’lgan. bunday sharoitda shimol butun mamlakatni birlashtirish tarafdori bo’lgan. shimoldagi davlatlardan biri chjou birlashuv markaziga aylangan. 581- yilda shimol lashkarboshisi yan szyan suy sulolasining imperatori deb e'lon qilingan (581–618). siyosiy va iqtisodiy vaziyat ulkan mamlakatni harbiy yo’l bilan birlashtirishni taqozo qilgan. yangi sulolaning tashkil topishi xitoy tarixi oqimini keskin burib yuborgan. to’rt asrlik qarama-qarshilik …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iii-vi asrlarda xitoy"

2-mavzu: iii-vi asrlarda xitoy. reja: 1.siyosiy vaziyat. 2.xitoy jamiyati 3.mafkuraviy vaziyat iii asrda xitoy jamiyati. xitoyda feodal munosabatlar xan imperiyasi va shimoldagi qabilalar ibtidoiy jamoa tuzumi zaiflashuvi asosida tarkib topa boshlagan. xan davlati buyuk xitoy devoridan janubiy xitoy dengizigacha bo’lgan hududda joylashgan bo’lib, 50 milliondan ortiq aholi yashagan. qadimiy poytaxtlari chan'an (sian) va loyan shaharlari edi. xalq nomi xanlar bo’lgan. ipakchilik, kulolchilik, qurolsozlik, qog’oz ishlab chiqarish rivojlangan. o’zaro urushlar va 184-yildagi «sariq peshonabog’lilar» qo’zg’oloni mamlakatning zaiflashuviga sabab bo’lgan. natijada, imperiya uch lashkarboshi tomonidan bo’lib olinib, «uch podsholik davri» boshlangan. birinchi podsholik mamlakat shimoli va poytaxt tu...

This file contains 10 pages in DOCX format (30.3 KB). To download "iii-vi asrlarda xitoy", click the Telegram button on the left.

Tags: iii-vi asrlarda xitoy DOCX 10 pages Free download Telegram