Back

toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati

PPTX 5 pages 737.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 5
1680163552.pptx toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagiâ ahamiyati 1. toponimika tushunchasi va uning maqsadi. geografik joy nomlarini o’rganishda toponimikaning o’rni. 2. toponimikaning fan sifatida shakllanishi. toponimikaga oid asosiy ilmiy terminlar mazmuni. toponimikaning ikki qismga: mikro va makro toponimlarga bo’linishi. ularning farqli xususiyatlari. 3. o’zbekiston toponimiâ­kaâ­siga oid atamalarning yozma manbalarda qayd etilishi. o’zbekistonda toponimik tadqiqotlar tarixi. 1917 yilga qadar toponimika mustaqil fan sifatida o’rganilmay, uning vazifasini tarixiy geografiya fani bajarib kelardi.toponimikaâ geografik nomlar, kishi ismlarini o’rganadigan fan sifatida maydonga keldi. toponimikani â«zamin tiliâ», ya’ni yer tili deb atashadi. toponimika atamsi lotin tilidan olingan bo’lib, â«toposâ» - joy, â«onomâ» - nom, umuman joy nomini o’rganadigan fan degan ma’noni bildiradi. geografiy nomlar va zamin qarida o’rganilayotgan nomlar insonlarga qo’yiladigan ismlar toponimikaning manbai hisoblanadi. toponimika ikki ob’yektdan: mikro va makro toponimlaridan iborat bo’lib, makrotoponimika - grammatik jihatda mayda ob’yektlarni - turdosh otlarni, mikrotoponimika esa atoqli otlar, ya’ni yirik ob’yektlarning nomlarini tadbiq qiladi. joy nomlari insoniyat …
2 / 5
yatiga molik masala ekanligi qator rasmiy hujjatlarda qayd qilingan. o’zbekiston toponimikasi fani asrimizning 30-yillaridan boshlab rivojlangan. uning rivojlanishiga toponimist olim h. hasanovning xizmatlari katta. vatanimiz joy nomlariga oid toponimik ma’lumotlar esa tarixiy ilmiy kitoblardan qadim-qadimdan beri naql qilinib kelmoqda. shu sababli joy nomlari bo’yicha olib borilayotgan ilmiy tadqiqot ishlarida ancha qadimiy bo’lgan qo’lyozma manbalardagi materiallar ham e’tiborga olinmoqda. bu holni hozirgi vaqtda amalga oshirilayotgan ilmay tadqiqot ishlarida aniq ko’rish mumkin. o’zbekiston toponimikasi fani ona vatanimiz hududidagi joy nomlarini yig’ish, to’plash, ma’lum bir ilmiy-nazariy tizimga solish bilan birga, ularga har tomonlama izohlashga ham harakat qiladi. mamlakatimizâ hududida toshkent shahar, toshkent, sirdaryo, jizzax, samarqand, qashqadaryo, surxondaryo, buxoro, xorazm, navoiy, namangan, andijon, farg’ona viloyatlari va qoraqalpog’iston respublikasi joylashgan. yuqorida sanab o’tilgan shahar, viloyatlar, respublikasiga ma’lumotlarni bu fan yig’ib to’plash jamlab beradi. har bir hudud uchun toponimik qonuniyatlar takrorlanmas ko’rinishli holatga egaligini v.a.juchkevich ham o’z monografiyasida alohida qayd qilib o’tganligini e’tiborga oladigan bo’lsak, har …
3 / 5
ish ma’lumot to’plashdan boshlanadi. bu ish odatda o’lkashunoslik bo’yicha tadqiqot olib borilayotgan mikrorayon qishloq, ovul, kolxoz-sovxoz hududlarida, keyinchalik ma’muriy rayon hamda viloyat va nihoyat jonajon o’lka miqyosida amalga oshiriladi. toponimik ma’lumot yig’ish ishini boshlashdan avval ma’lumotlarni qanday va qayerlardan to’plash hamda kimlar bilan qanday mavzuda suhbatlar o’tkazishning hech bo’lmaganda taxminan ish rejasi va dasturi ishlab chiqilishi shart. mana shu reja va dastur asosida puxta tayyorgarlik ishlari olib boriladi, so’ng dala tadqiqot ishlariga o’quvchi va studentlar jalb qilinadi. dalada tadqiqot ishlarini amalga oshirish jarayonida aholidan eshitgan hikoya, afsona va o’tmish haqidagi suhbatlarni hamda boshqa materiallarni muntazam yozib boradigan maxsus daftar bo’lishi shart. mamlakatimizdagi viloyatlar hamda qoraqalpog’iston respublikasidagi tumanlarni birma-bir hisoblamasak, hali ham ko’p tumanlarimiz hududlaridagi joy nomlari o’rganilmagan. o’zbekiston toponimikasidagi bunday ketma-ketlikni tugatish vaqti keldi. shundan so’ng surishtirish va suhbat natijasida olingan ma’lumotlarni tadqiq qilishda toponimik toifalar bo’yicha maxsus kartotekalar tuziladi. keyin shu asosda lug’atlar tuziladi. keyinchalik tadqiqotchilarning fikrini hisobga olgan …
4 / 5
’playdilar. o’zbekiston toponimikasida quyidagilar toponimik ob’yektlarga bo’linadi: 1) gidronimlar; 2) oykonimlar; 3) agroonimlar; 4) muqaddaslashtirilgan joy nomlari; 5) oronimlar; 6) drononimlar; 7) tarixiyâ yodgorliklarning nomlari; 8) paragonimlar (tashkilot, idora, muassasalarning nomlari); 9) g’orlarning hamda yerosti ko’llarning nomlari. t.nafasovning â«janubiy o’zbekiston toponimiyasining etnolingvistik analiziâ» (toshkent, 1985, 84-bet) nomli monografiyasida mamlakatimiz janubidagi joy nomlari etnolingvistik jihatidan tahlili berilgan. z.do’simov â«xorazm toponimlariâ» (toshkent, â«fanâ», 1985, 104-bet) deb nomlangan monografiyasida alohida voha hisoblangan xorazm hududi joy nomlariga xos eng xarakterli xususiyatlar birma-bir bayon qilingan. n. oxunovning â«til va joy nomlariâ» (toshkent, â«o’zbekistonâ», 1988), â«antrotoponimlar nima?â» (toshkent, â«fanâ», 1989) nomli kichik-kichik kitoblarida toponimikaga oid nazariy masalalar bo’lgan joy nomlari, antroponimlar va toponimlarning nomlanish xususiyatlari kabilari atroflicha yoritilgan. l.karimovning â«o’zbek tilida toponimlarning o’rganilishiâ» nomli monografiyasida joy nomlarini o’rganish metodlari, ularning lingvistik xususiyatlari, semaktik tasnifi, etimologik taxlili kabi ilmiy ahamiyat muammolar shimoliy o’zbek shevalaridagi toponimlar misolida bayon qilingan. s.qorayevning â«toponomiya uzbekistanaâ» monografik tadqiqotida yurtimizdagi joy nomlariga oid …
5 / 5
™zbekiston respublikasi joy nomlarining toponomik kartotekasini tuzishga tayyorgarlik ko’rish hamda uni tuzishni boshlab yuborish. 2. ona vatanimiz toponimlarini faqat izohlabgina qolmasdan, endi ularning etimologik taxlilini ham boshlash onlari keldi. 3. mavjud tarixiy tadrijilikni buzmagan holda yangi shakllanayotgan joylarga ham qo’yishning ilmiy-nazariy prinsip hamda me’yorlarini ishlab chiqish va amalda qo’llash. o’zbekiston toponomikasining kelajagi yangi davri o’tmish va hozirdan boshlanadi. chunki erta, albatta, bundan boshlanganligi kabi mamlakatimiz toponimlariga oid yangi-yangi ilmiy tadqiqot ishlariga zamin so’zsiz bugundan qo’yilgan bo’lishi darkor. buxoro - qadimiy, tarixiy yodgorliklarga boy shahar. narshahiy buxoroning numijkat, bumiskat, madikat us-sufriya, â«mis shaharâ», madinat ut-tujjor, ya’ni â«savdogarlar shahriâ» degan nomlari borligini aytadi. xalqda buxoro-bog’ora degan rivoyat ham bor. buxoro so’zining etimologiyasi aniq emas. buxoro - sanksritcha â«vixaraâ» so’zidan olingan bo’lib, â«ibodatxonaâ»ma’nosiniâ bildiradi, degan fikr bor. buxorodagi toponimlar izohi. yangi bozor - buxoro viloyati buxoro rayonidagi qishloq. bu nomni o’rganishda o’sha joyda yashab xizmat qilayotgan o’qituvchilarga, keksalarga va arxiv hujjatlariga murojaat qilinadi. …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati"

1680163552.pptx toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagiâ ahamiyati 1. toponimika tushunchasi va uning maqsadi. geografik joy nomlarini o’rganishda toponimikaning o’rni. 2. toponimikaning fan sifatida shakllanishi. toponimikaga oid asosiy ilmiy terminlar mazmuni. toponimikaning ikki qismga: mikro va makro toponimlarga bo’linishi. ularning farqli xususiyatlari. 3. o’zbekiston toponimiâ­kaâ­siga oid atamalarning yozma manbalarda qayd etilishi. o’zbekistonda toponimik tadqiqotlar tarixi. 1917 yilga qadar toponimika mustaqil fan sifatida o’rganilmay, uning vazifasini tarixiy geografiya fani bajarib kelardi.toponimikaâ geografik nomlar, kishi ismlarini o’rganadigan fan sifatida maydonga keldi. toponimikani â«zamin tiliâ», ya’ni yer tili deb atashadi. toponimika at...

This file contains 5 pages in PPTX format (737.6 KB). To download "toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: toponimik manbalarning o’lka ta… PPTX 5 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati — PPTX PPTX
toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati
— 2.1 MB
toponimik manbalarning o‘lka tarixini o‘rganishdagi ahamiyati — DOCX DOCX
toponimik manbalarning o‘lka tarixini o‘rganishdagi ahamiyati
1 page 41.9 KB
paleontrapologik va etnografik ma’lumotlarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati — PPTX PPTX
paleontrapologik va etnografik ma’lumotlarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati
— 5.4 MB
gidronimik manbalarning o‘lka tarixini o‘rganishdagi ahamiyati — DOCX DOCX
gidronimik manbalarning o‘lka tarixini o‘rganishdagi ahamiyati
1 page 49.8 KB
tibbiyot tarixini oʻrganishda tarixiy manbalarning ahamiyati — PPTX PPTX
tibbiyot tarixini oʻrganishda tarixiy manbalarning ahamiyati
21 pages 11.6 MB
qadimgi mesopotamiya tarixini o’rganishdagi yevropalik olimlar — DOCX DOCX
qadimgi mesopotamiya tarixini o’rganishdagi yevropalik olimlar
7 pages 25.2 KB
oliygohlarda ilmiy ahamyatga ega bolgan tarixiy kortateklar tuzish, manbalarning o’lka tarixini organishda o’rni — PPTX PPTX
oliygohlarda ilmiy ahamyatga ega bolgan tarixiy kortateklar tuzish, manbalarning o’lka tarixini organishda o’rni
— 1.0 MB
elektron manbalarning tarixiy tadqiqotlardagi ahamiyati — DOC DOC
elektron manbalarning tarixiy tadqiqotlardagi ahamiyati
6 pages 168.5 KB
elektron manbalarning tarixiy tadqiqotlardagi ahamiyati — PPTX PPTX
elektron manbalarning tarixiy tadqiqotlardagi ahamiyati
24 pages 12.5 MB
raqamli manbalarning tarixiy manbaviy ahamiyati — PPTX PPTX
raqamli manbalarning tarixiy manbaviy ahamiyati
18 pages 5.3 MB
raqamli manbalarning tarixiy manbaviy ahamiyati — PPTX PPTX
raqamli manbalarning tarixiy manbaviy ahamiyati
18 pages 5.3 MB
toponimik stratigrafiya — PPTX PPTX
toponimik stratigrafiya
6 pages 262.2 KB