toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati

PPTX 737.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1680163552.pptx /docprops/thumbnail.jpeg toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati 1. toponimika tushunchasi va uning maqsadi. geografik joy nomlarini o’rganishda toponimikaning o’rni. 2. toponimikaning fan sifatida shakllanishi. toponimikaga oid asosiy ilmiy terminlar mazmuni. toponimikaning ikki qismga: mikro va makro toponimlarga bo’linishi. ularning farqli xususiyatlari. 3. o’zbekiston toponimikasiga oid atamalarning yozma manbalarda qayd etilishi. o’zbekistonda toponimik tadqiqotlar tarixi. 1917 yilga qadar toponimika mustaqil fan sifatida o’rganilmay, uning vazifasini tarixiy geografiya fani bajarib kelardi.toponimika geografik nomlar, kishi ismlarini o’rganadigan fan sifatida maydonga keldi. toponimikani «zamin tili», ya’ni yer tili deb atashadi. toponimika atamsi lotin tilidan olingan bo’lib, «topos» - joy, «onom» - nom, umuman joy nomini o’rganadigan fan degan ma’noni bildiradi. geografiy nomlar va zamin qarida o’rganilayotgan nomlar insonlarga qo’yiladigan ismlar toponimikaning manbai hisoblanadi. toponimika ikki ob’yektdan: mikro va makro toponimlaridan iborat bo’lib, makrotoponimika - grammatik jihatda mayda ob’yektlarni - turdosh otlarni, mikrotoponimika esa atoqli otlar, ya’ni yirik …

omlari davlat ahamiyatiga molik masala ekanligi qator rasmiy hujjatlarda qayd qilingan. o’zbekiston toponimikasi fani asrimizning 30-yillaridan boshlab rivojlangan. uning rivojlanishiga toponimist olim h. hasanovning xizmatlari katta. vatanimiz joy nomlariga oid toponimik ma’lumotlar esa tarixiy ilmiy kitoblardan qadim-qadimdan beri naql qilinib kelmoqda. shu sababli joy nomlari bo’yicha olib borilayotgan ilmiy tadqiqot ishlarida ancha qadimiy bo’lgan qo’lyozma manbalardagi materiallar ham e’tiborga olinmoqda. bu holni hozirgi vaqtda amalga oshirilayotgan ilmay tadqiqot ishlarida aniq ko’rish mumkin. o’zbekiston toponimikasi fani ona vatanimiz hududidagi joy nomlarini yig’ish, to’plash, ma’lum bir ilmiy-nazariy tizimga solish bilan birga, ularga har tomonlama izohlashga ham harakat qiladi. mamlakatimiz hududida toshkent shahar, toshkent, sirdaryo, jizzax, samarqand, qashqadaryo, surxondaryo, buxoro, xorazm, navoiy, namangan, andijon, farg’ona viloyatlari va qoraqalpog’iston respublikasi joylashgan. yuqorida sanab o’tilgan shahar, viloyatlar, respublikasiga ma’lumotlarni bu fan yig’ib to’plash jamlab beradi. har bir hudud uchun toponimik qonuniyatlar takrorlanmas ko’rinishli holatga egaligini v.a.juchkevich ham o’z monografiyasida alohida qayd qilib o’tganligini e’tiborga oladigan …

o’lkashunoslik bo’yicha tadqiqot olib borilayotgan mikrorayon qishloq, ovul, kolxoz-sovxoz hududlarida, keyinchalik ma’muriy rayon hamda viloyat va nihoyat jonajon o’lka miqyosida amalga oshiriladi. toponimik ma’lumot yig’ish ishini boshlashdan avval ma’lumotlarni qanday va qayerlardan to’plash hamda kimlar bilan qanday mavzuda suhbatlar o’tkazishning hech bo’lmaganda taxminan ish rejasi va dasturi ishlab chiqilishi shart. mana shu reja va dastur asosida puxta tayyorgarlik ishlari olib boriladi, so’ng dala tadqiqot ishlariga o’quvchi va studentlar jalb qilinadi. dalada tadqiqot ishlarini amalga oshirish jarayonida aholidan eshitgan hikoya, afsona va o’tmish haqidagi suhbatlarni hamda boshqa materiallarni muntazam yozib boradigan maxsus daftar bo’lishi shart. mamlakatimizdagi viloyatlar hamda qoraqalpog’iston respublikasidagi tumanlarni birma-bir hisoblamasak, hali ham ko’p tumanlarimiz hududlaridagi joy nomlari o’rganilmagan. o’zbekiston toponimikasidagi bunday ketma-ketlikni tugatish vaqti keldi. shundan so’ng surishtirish va suhbat natijasida olingan ma’lumotlarni tadqiq qilishda toponimik toifalar bo’yicha maxsus kartotekalar tuziladi. keyin shu asosda lug’atlar tuziladi. keyinchalik tadqiqotchilarning fikrini hisobga olgan holda bir tipdagi ommaviy toponimlarni sinchiklab o’rganish …

ar; 4) muqaddaslashtirilgan joy nomlari; 5) oronimlar; 6) drononimlar; 7) tarixiy yodgorliklarning nomlari; 8) paragonimlar (tashkilot, idora, muassasalarning nomlari); 9) g’orlarning hamda yerosti ko’llarning nomlari. t.nafasovning «janubiy o’zbekiston toponimiyasining etnolingvistik analizi» (toshkent, 1985, 84-bet) nomli monografiyasida mamlakatimiz janubidagi joy nomlari etnolingvistik jihatidan tahlili berilgan. z.do’simov «xorazm toponimlari» (toshkent, «fan», 1985, 104-bet) deb nomlangan monografiyasida alohida voha hisoblangan xorazm hududi joy nomlariga xos eng xarakterli xususiyatlar birma-bir bayon qilingan. n. oxunovning «til va joy nomlari» (toshkent, «o’zbekiston», 1988), «antrotoponimlar nima?» (toshkent, «fan», 1989) nomli kichik-kichik kitoblarida toponimikaga oid nazariy masalalar bo’lgan joy nomlari, antroponimlar va toponimlarning nomlanish xususiyatlari kabilari atroflicha yoritilgan. l.karimovning «o’zbek tilida toponimlarning o’rganilishi» nomli monografiyasida joy nomlarini o’rganish metodlari, ularning lingvistik xususiyatlari, semaktik tasnifi, etimologik taxlili kabi ilmiy ahamiyat muammolar shimoliy o’zbek shevalaridagi toponimlar misolida bayon qilingan. s.qorayevning «toponomiya uzbekistana» monografik tadqiqotida yurtimizdagi joy nomlariga oid bo’lgan xususiyatlarga e’tibor qaratilgan (bu monografiyalar adabiyotlar ro’yxatida to’liq berilgandir). shuning uchun …

larning etimologik taxlilini ham boshlash onlari keldi. 3. mavjud tarixiy tadrijilikni buzmagan holda yangi shakllanayotgan joylarga ham qo’yishning ilmiy-nazariy prinsip hamda me’yorlarini ishlab chiqish va amalda qo’llash. o’zbekiston toponomikasining kelajagi yangi davri o’tmish va hozirdan boshlanadi. chunki erta, albatta, bundan boshlanganligi kabi mamlakatimiz toponimlariga oid yangi-yangi ilmiy tadqiqot ishlariga zamin so’zsiz bugundan qo’yilgan bo’lishi darkor. buxoro - qadimiy, tarixiy yodgorliklarga boy shahar. narshahiy buxoroning numijkat, bumiskat, madikat us-sufriya, «mis shahar», madinat ut-tujjor, ya’ni «savdogarlar shahri» degan nomlari borligini aytadi. xalqda buxoro-bog’ora degan rivoyat ham bor. buxoro so’zining etimologiyasi aniq emas. buxoro - sanksritcha «vixara» so’zidan olingan bo’lib, «ibodatxona»ma’nosini bildiradi, degan fikr bor. buxorodagi toponimlar izohi. yangi bozor - buxoro viloyati buxoro rayonidagi qishloq. bu nomni o’rganishda o’sha joyda yashab xizmat qilayotgan o’qituvchilarga, keksalarga va arxiv hujjatlariga murojaat qilinadi. qishloqni nima uchun yangi bozor deb atashgan? bunga sabab, yangi bozor qishlog’idagi bir oz naridagi qishloqda boshqa kichik bir bozor bo’lgan, bu …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati"

1680163552.pptx /docprops/thumbnail.jpeg toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati 1. toponimika tushunchasi va uning maqsadi. geografik joy nomlarini o’rganishda toponimikaning o’rni. 2. toponimikaning fan sifatida shakllanishi. toponimikaga oid asosiy ilmiy terminlar mazmuni. toponimikaning ikki qismga: mikro va makro toponimlarga bo’linishi. ularning farqli xususiyatlari. 3. o’zbekiston toponimikasiga oid atamalarning yozma manbalarda qayd etilishi. o’zbekistonda toponimik tadqiqotlar tarixi. 1917 yilga qadar toponimika mustaqil fan sifatida o’rganilmay, uning vazifasini tarixiy geografiya fani bajarib kelardi.toponimika geografik nomlar, kishi ismlarini o’rganadigan fan sifatida maydonga keldi. toponimi...

PPTX format, 737.6 KB. To download "toponimik manbalarning o’lka tarixini o’rganishdagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: toponimik manbalarning o’lka ta… PPTX Free download Telegram