daryolarning shakl va o’lcham xususiyatlari, morfologiyasi

DOC 67,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1684052682.doc daryolarning shakl va o’lcham xususiyatlari, morfologiyasi daryolarning shakl va o’lcham xususiyatlari, morfologiyasi reja: 1.daryo tizimining asosiy shakli va o’lcham ko’rsatgichlari. 2.daryo havzasining asosiy shakli va o’lcham ko’rsatgichlari. 3.daryo o’zani. 4.daryolarning boylama qirqim (kesma) lari. 5.daryolar suv yuzasining ko’ndalang qirqimi. 1.bir daryo ikkinchisidan uzunligi, irmoqlari soni, ularning yer sirtida joylashish shakli va boshka kupgina belgilari bilan farklanadi. mazkur farklarni daryo tizimining shakl va ulcham kursatkichlarini solishtirma orkali aniqlash mumkin. daryo tizimining asosiy shakl va ulcham kursatkichlari quyidagilardan iborat; -bosh daryo uzunligi; -irmoqlar uzunliklari; -daryoning egriligi; -daryo tarmoklarining zichligi; -daryo nishabligi. bosh daryo uzunligi uning boshlanishidan quyilishgacha bulgan masofadir. bosh daryo uzunligi o’rtasidan sirkul-o’lchagich yoki kurvimetr yordamida aniqlanadi. buning uchun tsirkul ulchagich yordamida o’rtasidadan tuzatma koeffitsientini e’tiborga olgan xolda) aniqlangan uzunlik o’rtasida masshtabiga kupaytiriladi. xisoblash aniqligi o’rtasida masshtabiga bog’liq bulgani uchun yirik masshtabli o’rtasidalardan foydalanish tavsiya etiladi. 2. bosh daryolarni o’rtasidadan daryo tizimining geografik chizmasiga arab yoki geomorfologik taxlil etish yuli …

lik koeffitsienti dan foydalanamiz. daryo tarmoklarining zichlik koeffitsenti deb, bosh daryo va uning irmoqlari bilan birgalikdagi uzunliklari yigindisining shu daryo tizimi joylashgan xavza maydoniga bulgan nisbatiga aytiladi, ya‘ni α = (l + σ l1) /f. ifodasi l –bosh daryo uzunligi σ l1–irmoqlar uzunliklarining yigindisi, f–daryo tizimi joylshgan xavza maydoni. mazkur koeffitsent km/km2 ulcham birligida ifodalanadi. daryo tarmoklarining zichligi xazaning iklim sharoiti rel‘efi, geologik tuzilishi kabi bir kancha tabiiy omillarga bog’liqdir. daryo nishabligi uning turli qismlarida turlicha kiymatlarga ega buladi. masalan; uzbekiston daryolari tog’li xududlarda katta nishablikga ega bulsa, tekislikka chikkach ularning nishabligi keskin kamayadi. nishablikni daryoning umumiy uzunligi yoki uning ma‘lum bir qismi uchun aniqlash mumkin. daryo nishabligi deb , uning urganilayotgan qismidagi balandliklar farkini shu qism uzunligiga bulgan nisbatiga aytiladi. l =(h1 – h2)/l = δh /l bu yerda δh = h1 – h2 bulib, daryoning urganilayotgan qismidagi balandliklar farki km da l– shu qismi uzunligi km da. nishablik …

akchalari (paketka) yordamida masshtabga bog’liq xolda uning maydoni aniqlanadi. ulchov birligi – km. daryo xavzasining uzunligi lx1 – daryoning quyilish joyidan suvayirgich chizigida eng uzokda joylashgan nuktagacha bulgan masofani tutashtiradigan to’g’ri chiziqning km da aniqlangan uzunligiga tengdir. uni aniqlash uchun chizgichning «0» rakami daryoning quyilish nuktasiga quyilib, ikkinchi tomoni suvayirgich chizigi ustida soat strelkasi yo’nalishi buyicha aylantiriladi. daryo xavzasining eng katta (emax) va urtacha (eo’rt) kattaliklari bir-biridan fark kiladi. daryo xavzasi xavzaning eng katta kengligi daryo xavzasining eng keng joyidan xavza uzunligini ifodalaydigan chiziqka nisbatan utkazilgan perpindikulyarnin uzunligidan iboratdir. demak, daryo xavzasining eng katta kengligi o’rtasidadan ulchash natijasida aniqlanadi. xavzaning urtacha kengligi esa quyidagi ifoda yordamida xisoblab boriladi. e o’rt = f/lx daryo xavzasining simmetriklik darajasi bosh daryoga nisbatan aniqlanadi. uni ifodalash uchun xavzaning ossimetriyakoeffitsientidan foydalaniladi. asimmetriya koeffitsenti quyidagi ifoda yordamida aniqlanadi. ka = fr – fy/f bu yerda fr- xavzaning bosh daryoga nisbatan chap qismida joylashgan maydoni, fy–mos ravishda …

andlikka mos ravishda ortishi) grafigi chiziladi. (5-rasm). grafikda xavza maydonining 50 foyiziga mos keladigan balandlik xavzaning urtacha balandligini ifodalaydi. daryo xavzasining gipsografik chizigi. 4. xavzaning urtacha nishabligi gidrologiya va suv xujaligiga oid xisoblashlarda muhim axamiyatga ega. yomgirdan, korning erishidan xosil bulgan suvning daryo uzaniga quyilishi tezligi xavzadagi yuvilish jarayonining jadalligi kabilar xavzaning nishabligi bilan bog’liqdir. xavzaning urtacha nishabligi quyidagi ifoda bilan aniqlanadi; e o’rt = f/lx daryo uzani kirgogining turlari; ob-yotik kirgok, bv –nisbatan tik kirgok, gd –jarsimon kirgok. daryo vodiylari suv okimining yer sirtida bajargan ishi natijasida vujudga kelib, daryoning boshlanishidanquyi qismi tomon ketgan yassi yoibagirlari va nishabligi bilan o’rtaakterlanadi. ma‘lumki, ikki daryo vodiysi kesishmaydi. o’rta kanday daryo vodiysida quyidagi elementlar mavjud buladi. 1. daryo uzani vodiyning oqar suv egallagan qismi. 2. kayir daryoda toshkin yoki tulin suv kuzatilganda vodiyning suv bosadigan qismi. 3. vodiy tubi-daryo uzani va kayir birgalikda, vodiy tubi deb ataladi. 4. talveg –daryo uzunligi buyicha …

landa izobatalar bilan o’rtaakterlanadi. izobatalar daryo uzanida bir xil chuqurlikdagi nuktalarni tutashtiruvchi chiziqlardir. gidrologiya daryo uzaning ko’ndalang qirqimi, muhim axamiyatiga egadir (6-rasm). daryoning okim yo’nalishiga perpendikulyar qirqim uzanining ko’ndalang qirqimi deyiladi.ko’ndalang qirqimda suv oqayotgan qismi jonli kesma maydoni deyiladi. ayrim xollarda ko’ndalang qirqimda suv oqmaydigan joylar xam uchraydi. ular o’rtaakatsiz maydon deyiladi. ko’ndalang qirqimning elementlari ustida quyidagi qisqacha to’xtalamiz; 1. ko’ndalang qirqim yuzasi w daryoda bajarilgan chuqurlik ulchash ishlari natijasida olingan ma‘lumotlardan foydalanib, quyidagi ifoda yordamida m2 da aniqlanadi. w = (b1 h1)/2 + (h1+h2)/2b2 + …. + (bshs)2 ifodada h1 h2 hs –ulchangan chuqurliklar, v1, v2, vs-chuqurlik ulchangan nuktalar orasidagi masofalar (kengliklar); 2. ko’ndalang qirqimning namlangan peremetri p- uzan tubi chizigining uzunligidan iboratdir; 3. ko’ndalang qirqimning gidravlik radiusi r- quyidagi ifoda yordamida xisoblab topiladi; r = w / f 4. ko’ndalang qirqimning suv yuzasi buyicha (daryoning ) kengligi ( v ) bevosita ulchab aniqlanadi. 5. ko’ndalang qirqimdagi eng katta …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "daryolarning shakl va o’lcham xususiyatlari, morfologiyasi"

1684052682.doc daryolarning shakl va o’lcham xususiyatlari, morfologiyasi daryolarning shakl va o’lcham xususiyatlari, morfologiyasi reja: 1.daryo tizimining asosiy shakli va o’lcham ko’rsatgichlari. 2.daryo havzasining asosiy shakli va o’lcham ko’rsatgichlari. 3.daryo o’zani. 4.daryolarning boylama qirqim (kesma) lari. 5.daryolar suv yuzasining ko’ndalang qirqimi. 1.bir daryo ikkinchisidan uzunligi, irmoqlari soni, ularning yer sirtida joylashish shakli va boshka kupgina belgilari bilan farklanadi. mazkur farklarni daryo tizimining shakl va ulcham kursatkichlarini solishtirma orkali aniqlash mumkin. daryo tizimining asosiy shakl va ulcham kursatkichlari quyidagilardan iborat; -bosh daryo uzunligi; -irmoqlar uzunliklari; -daryoning egriligi; -daryo tarmoklarining zichligi; -daryo nishablig...

Формат DOC, 67,5 КБ. Чтобы скачать "daryolarning shakl va o’lcham xususiyatlari, morfologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: daryolarning shakl va o’lcham x… DOC Бесплатная загрузка Telegram