suv resurslari va ularidan foydalanish

DOCX 26 pages 666.5 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 666.5 KB

File type DOCX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

kirish o’zbekistonda bugungi kunda daryo va suv omborlari, kanallarga beriladigan suvlarni hisobga olish. har xil o'lchov natijalari asosida sug'oriladigan maydonlar uchun quyidagi ma’lumotlarga ega bo'lish mumkin: sug'orish muddati va me’yoriga qarab sug'orish shaxobchalarini suv bilan ta’minlash, - sug'oriladigan maydonlardan, kanal va suv omborlaridan suvning isrofga yo'qolishini hisoblash, - kanal va suv omborlari o'zan jarayonlarini o'rganish va loyqa bosishini hisoblash. tabiiy suv manbalarining hosil bo'lishi, harakat qonunlarini o ‘rganish, suv zahiralaridan unumli fovdalanish va ularni asrash hayotimizning eng dolzarb muammolaridan hisoblanadi. yer va suv mamlakatimizning boyligi, ulardan samarali va to'liq foydalanishda, meliorativ va suv xo'jaligi obyektlarini qurilishida, sug‘orilma dehqonchilikni qayta qurish loyihalarini ctsoslashda gidrologik ta'lumotlar muhirn o 'rin tutadi. gidrologik kuzatuvlar va undan olingan ma’lumotlar gidrotexnik va meliorativ inshootlarni loyihalash ishlarining muhim bosqichi bo'lsa, gidrologik va suv xojalik hisoblari esa, har qanday suv inshooti yoki gidromeliorativ tarmoqlarning o‘lchamlarini aniqlashning asosini belgilaydi. suv resurslari miqdorini hisoblashda, ulardan oqilona va mukammal fovdalanish dasturlarini …

2 / 26

lanishni biladigan malakali mutaxassislar tayyorlash. suv resurslaridan maqsadli fovdalanish moddiy boyliklarni ko'paytirishning asosini tashkil qiladi va umuman ekologik sharoit hayotning rivojdantirish omili bo ‘lib, uning holatiga jiddiy tasir etadi. tabiat muhofazasi ishlab chiqarish bilan bog‘liq bo‘lsa, suv xo’jaligi asosan sug'orish va zax qochirish melioratsiyasini to'g'ri tashkil qilishdan iboratdir. suv resurslarini to‘g‘ri hisobga olish va ulardan unumli foydalanishni, suv o‘lchash postlarining turlari, jixozlanishi va tuzilishini, suv manbalarining gidrologik rejimi elementlarini-suv sathi, suvning oqish tezligi, suv sarfi, loyqa oqiziqlar sarfini aniqlash usullari va texnika vositalardan foydalanishni biladigan va mavjud ma’lumotlarni taxlil qilish bo‘yicha bilimga ega bo‘lishni ta’minlashdir.kurs ishi mavzulari bevosita suv xavzasi jarayonlariga bog‘liq holda, aniq bir suv ob’ekti sharoiti uchun belgilanadi. o‘zandagi tabiiy jarayonni, o‘zan oqimining gidravlik tartibotini, daryoda gidrotexnika inshootlari qurilishi natijasida o‘zanda bo‘ladigan tabiiy jarayonlarni, deformatsiyalarni o‘rganadigan, gidrotexnika fanining bir sohasiga o‘zan oqimi dinamikasi deyiladi. gidrotexnika inshootlarini loyihalovchilar, ulardan foydalanuvchilar hamda quruvchilar o‘zanda bo‘ladigan tabiiy jarayonlar va inshoot qurilishi …

3 / 26

ida ma'lumotlar ko‘rib chiqiladi. o‘zanlarning tekislikda va tog‘ daryolarida shakllanishining o‘ziga xos xususiyatlari va inshootlarni loyihalashda sun'iy o‘zanlarni hisoblash uchun gidromorfologik ifodalar to‘g‘risida ma'lumotlar keltirilgan. fanning asosiy qismi deformatsiya nazariyasi va bo‘ylama profilining gidrotexnika inshootlari ta'sirida o‘zgarishi masalalari tashkil qiladi. o‘zan rostlash inshootlarini loyihalashning asoslari, daryoda turg‘un o‘zanni hisoblash, rostlash trassasini loyihalash, rostlash inshooti turini tanlash, bo‘ylama va ko‘ndalang dambalar, tanasidan suv o‘tkazadigan shporalar tezlik maydonlarini hisoblash, inshootlar orasidagi masofani aniqlash, inshoot boshidagi mahalliy chuqurligi hisobi, qoplama turi va o‘lchamlarini aniqlash, inshootlarni planda joylashtirish va inshootni konstruksiyalash, ish hajmi va qiymatini aniqlash masalalari keltirilgan. 1. o‘zanni rostlash inshootlarni loyihalash o‘zanni rostlash- deganda inshootlarni va ekin yerlarini suv oqimlari tomonidan yuvilishdan va suv bosishidan ximoya qilish, suv olish davrida suv oqimi va oqiziqlarni yo‘naltirish, zararli oqiziqlarning kanallarga tushishini oldini olish, kema qatnovi uchun qulay sharoit yaratish va boshqa suv xo‘jaligi maqsadlarida daryolar rejimini tartibga solish bo‘yicha gidrotexnik tadbirlar majmuasi tushuniladi. o‘zanlarni …

4 / 26

ish, suv kam bo‘lgan davrda (mejen davrida) kanallarga suv olishni ta'minlash, kanalga yirik tub oqiziqlarining tushishini oldini olish, qish vaqtida shovush va muzga qarshi kurash uchun. rostlovchi, himoya qiluvchi va to‘g‘rilovchi inshootlarning funksiyalari ko‘p hollarda birga qo‘shilib ketadi. masalan, daryo qirg‘oqlarini yuvilishdan himoya qilish faqat suv va tub oqiziqlar oqimini boshqarish yo‘li bilan o‘zanni ketma-ket rostlagandagina samara berishi mumkin. o‘zanlarni rostlash bo‘yicha inshootlarning asosiy konstruktiv shakllari quyidagilar: bo‘ylama dambalar oqim bo‘ylab yoki oqimga kichik burchak ostida joylashtiriladi va daryo o‘zani kengligini cheklaydi. oqimni yo‘naltiruvchi dambalar (to‘g‘ri chiziqli yoki egri chiziqli) oqimni ko‘prik, to‘g‘on, suv qabul qiluvchi inshoot tuynukiga yo‘naltirish va inshoot yuvilishini oldini olishga mo‘ljallanadi. zaprudalar o‘zanni qirg‘oqdan qirg‘oqqacha to‘sadi; ular mejen davrida suv oqimini tarmoq va irmoqlar bo‘ylab to‘liq yoki qisman yopishda qo‘llaniladi; muz oqimi va toshqin davrlarida to‘siqlarni suv bosadi, ba'zan esa muz portlashi vaqtida buziladi. poluzaprudalar - ko‘ndalang to‘g‘rilovchi inshootlar, ular bir tomoni bilan qirg‘oqqa, ikkinchi tomoni …

5 / 26

iruvchi tizimlar oqimni sun'iy qatlamlanishini keltirib chiqaradi va sirkulyatsion oqimlar hosil qiladi, bu oqimlar tub oqiziqlarini kerakli yo‘nalishga qarab buradi. tanasidan suv o‘tkazuvchi - suv sarfini o‘zan kengligi bo‘yicha qayta taqsimlash va qirg‘oq yonida sekinlashtirilgan (yuvmaydigan) oqim tezliklarini hosil qilish yo‘li bilan oqiziqlar to‘planishini boshqarish maqsadida quriladi. prorez - daryoning chuqur qismlarini birlashtiruvchi daryo tubidagi kanal. prokop - daryo burilishini to‘g‘rilovchi transheya-kanal. oqimga ta'sir etish xususiyatiga ko‘ra to‘g‘rilovchi, himoyalovchi va boshqaruvchi inshootlarni quyidagi ikki guruxga ajratish mumkin: 1) passiv ta'sirli inshootlar. 2) aktiv ta'sirli inshootlar. birinchi gurux inshootlarining maqsadi daryo oqimining zararli ta'sirini oqim yo‘nalishini o‘zgartirmagan xolda yo‘qotishdan iborat; bu ish bo‘ylama dambalar yoki mahkamlovchi moslamalar yordamida amalga oshiriladi, ular oqimni qirg‘oqning yuviladigan qismlaridan ohista chetlatadi va girdrotexnik inshootlar va ko‘priklar yaqinida oqimni parallel oqishi uchun sharoit yaratadi. ikkinchi guruhdagi inshootlar oqimga aktiv ta'sir ko‘rsatadi va oqim strukturasini kerakli yo‘nalishga qarab o‘zgartiradi. tuzilishi va qurilish materiallariga qarab inshootlar doimiy va …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suv resurslari va ularidan foydalanish"

kirish o’zbekistonda bugungi kunda daryo va suv omborlari, kanallarga beriladigan suvlarni hisobga olish. har xil o'lchov natijalari asosida sug'oriladigan maydonlar uchun quyidagi ma’lumotlarga ega bo'lish mumkin: sug'orish muddati va me’yoriga qarab sug'orish shaxobchalarini suv bilan ta’minlash, - sug'oriladigan maydonlardan, kanal va suv omborlaridan suvning isrofga yo'qolishini hisoblash, - kanal va suv omborlari o'zan jarayonlarini o'rganish va loyqa bosishini hisoblash. tabiiy suv manbalarining hosil bo'lishi, harakat qonunlarini o ‘rganish, suv zahiralaridan unumli fovdalanish va ularni asrash hayotimizning eng dolzarb muammolaridan hisoblanadi. yer va suv mamlakatimizning boyligi, ulardan samarali va to'liq foydalanishda, meliorativ va suv xo'jaligi obyektlarini qurilishida, sug‘o...

This file contains 26 pages in DOCX format (666.5 KB). To download "suv resurslari va ularidan foydalanish", click the Telegram button on the left.

Tags: suv resurslari va ularidan foyd… DOCX 26 pages Free download Telegram