geosiyosat. geosiyosat, uning evalyutsiyasi va shakllanishi

DOC 50.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1354880424_40685.doc www.arxiv.uz reja: 1. an`anaviy geosiyosat va uning umumiy yo`nalishi. 2.geosiyosatda g`arbparastlik (yebropatsentrizm) mayllari va uning oqibatlari. 3. ikkinchi jahon urushidan keyingi geosiyosatning asosiy yo`nalishlari. 4. xx asr mag`lubiyatlar, muvaffaqiyatlar va yangi-yangi muammolar. insoniyat o`z taraqqiyotida turli tarixiy davrlarni bosib o`tdi. xx asrga kelganda, ayniqsa birinchi jahon urushidan keyin, olimlar odamzot ilgarigilardan tubdan farq qiladigan yangi - noosfera (aql sohasi) davriga qadam qo`ygani uchun hamma sohada – ilmiy-tadqiqot ishlarida ham, siyosiy konsepsiyalar ishlab chiqilayotganda ham bu holatga jiddiy e`tibor berish kerakligiga etiborni qaratdilar. biroq, ilmiy-tadqiqotlar sohasida ham, siyosat va mafkurada ham tabiat o`z taraqqiyotining yangi bosqichi – noosfera davriga qadam qo`yganligi munosabati bilan yangicha tafakkur tarzi, yangicha dunyoqarashni shakllantirishga qaratilgan jiddiy yondashuvlar bo`lmadi. jahon hamjamiyati va xalqaro munosabatlar mumammolari ko`pgina ijtimoiy-gumanitar fanlar, jumladan, siyosat tarixi, diplomatiya tarixi, sotsiologiya, geosiyosat doirasida ham o`rganib kelinadi. endilikda ularni mafkuraning ham alohida qismi sifatida o`rganish zaruriyati paydo bo`lmoqda. chunki geosiyosiy maqsadlar ko`proq mafkuraviy siyosat …

ri, fe`l-atvorlarini ham anglatadi. geosiyosatga doir nazariy qarashlar xix asr ikkinchi yarmidan boshlab g`arbiy ovrupoda vujudga kelib, geografik muhit xalqlarning ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy taraqqiyotida hal qiluvchi rol o`ynashi to`g`risidagi qarashlarni muqimlashtirishga harakat qiladi. bunday qarashlar go`yoki yangicha yondashuvlar sifatida talqin etilsa-da, ammo ular qadimgi grek olimlarining asarlarida uchraydi. so`ngra, o`rta asr mutafakkiri ibn haldun bunday g`oyalarni ilgari surgan edi. xviii asrga kelib fransuz faylasufi sh.l.monteskye taraqqiyot to`g`risidagi omillar o`rniga halqlarning ahloqi, urf-odatlari, ularning xo`jalik va siyosiy tuzumlarini yo`lga qo`yish to`g`risidagi g`oyalarni ilgari surdi. biroq, geosiyosat to`g`risidagi nazariy qarashlar vujudga kelmay turib, ming yillar davomidagi siyosiy faoliyatda u yetakchi yo`nalish bo`lib kelganligi ma`lum. an`anaviy geosiyosat geografik muhit bilan bog`liq ekanligi ta`kidlanadi. masalan, ingliz tadqiqotchisi makinder “tarix – geografik markazi”ni markaziy osiyoda ko`radi. shu tufayli u chingizxon o`zining otliq askarlari qudratiga tayanib, osiyo va ovruponing talay qismini egallashga muvaffaq bo`ldi, deb hisoblaydi. buyuk geografik kashfiyotlar tufayli kuchlar nisbati okeanlar bilan …

chi o`ringa qo`yila boshlandi. nemis siyosiy arbobi o. bismark germaniyaning yakkayu yagona hududi uning armiyasidir, degan fikrni ilgari surdi. «geosiyosat» tushunchasi g`arb tadqiqotchilarining faoliyati tufayli xix asr bilan xx asr oralig`ida ilmiy muloqotga kiritildi. g`arbiy ovruponing bir-qator mamlakatlaridagi texnika taraqqiyoti imkoniyatlari tufayli, jahon maydonlarini bo`lib olish siyosati va uning oqibatlari ta`sirida tadqiqotlar boshlandi. ma`lumki, bu davrga kelib, angliya, ispaniya, fransiya, rossiya, portugaliya, italiya, germaniya, gollandiya kabi davlatlar tomonidan jahon maydonlari taqsimlab olinib, globallashuv boshlanishi tufayli asrlar davomida o`z etnik qobig`ida hayot kechirib kelgan xalqlar, davlatlar o`z mustaqilliklaridan mahrum bo`ldilar va umumplanetar muammolar girdobiga tortildilar. tabiiyki, tadqiqotchilarda bu muammoni g`arbparastlik ruhida hal etish mayli (tendensiyasi) yetakchi yo`nalish bo`lib qoldi. demak, geosiyosiy g`oyalar davlat ekspansiyasi va imperiyachilik maqsadlari asosida vujudga keldi. bunga ko`ra: a) global bozorni asta-sekin shakllantirish, oykumen (yer sharining odamzot yashaydigan qismi)ni zichlantirish va jahon maydonlarini taqsimlab olishni “nihoyasiga yetgan” deb hisoblash; b) sof hududiy makon ekspansiyasi tugab, dunyoni bo`lib …

ab olib, har tomonda g`ajib yeya boshlagach, ularning qorinlari to`yganligi tufayli yuzaga kelgan xotirjamlikka o`xshash bir manzarani gavdalantirish tadqiqotlar markazida tura boshladi. biroq, qorni yana ocha boshlaganini his qilgan sherlar yangi o`ljalarni kumsab qolgani kabi vaqtinchalik yuzaga kelgan barqarorlik o`z o`rnini yanada dahshatliroq beqarorliklarga bo`shatib berishga majbur bo`ladi. jahonga hokim bo`lish siyosati 1812 yilda fransiya – rossiya o`rtasida o`sha davr uchun nihoyatda katta hisoblangan urushni keltirib chiqardi. natijada fransiya sharmandalarcha mag`lub bo`lib, ilgarigi nasibalaridan ham mahrum etildi. shimoliy amerikada mustamlakachilikka qarshi boshlangan urush g`arb mamlakatlarining mag`lubiyati bilan tugab, aqsh nomi bilan yangi qudratli davlat tarix maydoniga keldi. amerika tarixchisi a.t.maxen mamlakatlar va xalqlar tarixiy taqdirini dengizdagi qudrat belgilaydi, degan g`oyani “asosladi”. unga ko`ra, chor tomonlari okeanlardan iborat amerikada qudratli davlat barpo bo`lishi kerak edi. davlatlar o`rtasidagi munosabatlarda jismonan kuch ishlatish kerakligi haqida g`oyalar paydo bo`lib, mafkura vositalari orqali germaniyada bosqinchilik, kuch ishlatish va hukmronlik qilish qahramonlik darajasiga ko`tarildi. f. nauman …

aviy turtki bo`lib, million – million odamlarning yostig`i qurishi, shahar va qishloqlarning vayronaga aylanishiga olib keldi. bundan ma`lum bo`ladiki, har qanday g`oya, jumladan vayronkor, yovuz g`oyalar ham kuchli, ta`sirchan mafkura orqali odamlarda harakat birligini vujudga keltirib, insoniyat boshiga bexad kulfatlar solishga sabab bo`lishi mumkin ekan. ikkinchi jahon urushi davrida aqshda tashqi siyosat va jahon tartibotlarining yangi nazariyasini yaratish kuchaydi. bunday yondoshuvlar markazida amerika jahonda alohida rol` o`ynashga da`vat etilgan, degan konsepsiya yotardi. an`anaviy qarashlardan kelib chiqib, aqsh tadqiqotchilari «geosiyosatda yetakchi kuch omili» bo`lishi kerak, deb hisobladilar. f. straus –xyupe “geosiyosat harbiy stratekka qay yo`l bilan osonroq nimani va qanday qo`lga kiritilishini anglashga yordam beradigan sinchiklab ishlab chiqilgan rejani tavsiya etishdan iboratdir”, dedi. «gitlerning global tafakkurining kaliti, - dedi u, - german geosiyosatidir». u aqsh tashqi siyosatida butun yevroosiyo bilan munosabat yotishi zarurligini aytadi. spaykman shimoliy amerika havzasi, ovrupo sohillari va ovrupoosiyo uzoq sharqidan iborat jahonda uchta yirik markaz bo`lishi to`g`risida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geosiyosat. geosiyosat, uning evalyutsiyasi va shakllanishi"

1354880424_40685.doc www.arxiv.uz reja: 1. an`anaviy geosiyosat va uning umumiy yo`nalishi. 2.geosiyosatda g`arbparastlik (yebropatsentrizm) mayllari va uning oqibatlari. 3. ikkinchi jahon urushidan keyingi geosiyosatning asosiy yo`nalishlari. 4. xx asr mag`lubiyatlar, muvaffaqiyatlar va yangi-yangi muammolar. insoniyat o`z taraqqiyotida turli tarixiy davrlarni bosib o`tdi. xx asrga kelganda, ayniqsa birinchi jahon urushidan keyin, olimlar odamzot ilgarigilardan tubdan farq qiladigan yangi - noosfera (aql sohasi) davriga qadam qo`ygani uchun hamma sohada – ilmiy-tadqiqot ishlarida ham, siyosiy konsepsiyalar ishlab chiqilayotganda ham bu holatga jiddiy e`tibor berish kerakligiga etiborni qaratdilar. biroq, ilmiy-tadqiqotlar sohasida ham, siyosat va mafkurada ham tabiat o`z taraqqiyotining y...

DOC format, 50.5 KB. To download "geosiyosat. geosiyosat, uning evalyutsiyasi va shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: geosiyosat. geosiyosat, uning e… DOC Free download Telegram