elyemyentar tuproq jarayonlari

DOC 50.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404472604_53686.doc elyemyentar tuproq jarayonlari rеja: 1.tuproqda elementlarning to’planishi. 2.loylanish (oglinenie) jarayoni. 3.chirindi to’planishi jarayoni. 4.tuproqda elementlarning to’planishida tuproq xossalarining ta‘siri. tayanch tushunchalar tuproq paydo bo’lishi jarayoni, birlamchi tuproq paydo bo’lish, loylanish, lateritizatsiya, ferralitizatsiya, chirindi va torf hosil bo’lishi, sho’rlanish, gleylanish. tuproq paydo qiluvchi jarayon na faqat har xil sharoitlarda bir xil emas, balki uning o’zi elementar jarayonlar alohida fizika-kimyoviy hodisalardan tashkil topgan murakkab hodisadir. u tuproqda kechadigan turli-tuman kimyoviy, fizika-kimyoviy, bioximyoviy va biologik jarayonlar yig’indisi bo’lib, tuproq massasining u yoki bu tarkibi va xususiyatlarida ifodalanadi. shuni qayd qilish kerakki, hamma tabiiy jarayonlar singari, tuproq paydo bo’lish jarayoni ham juda xilma-xil va qarama-qarshi yo’nalishdagi qator hodisalarning bir vaqtda sodir bo’lishi bilan xarakterlanadi. bularga quyidagilar kiradi: 1) birlamchi va ikkilamchi minerallarning parchalanishi-yangi minerallarning sintezi; 2) tuproqda elementlarning biologik to’planishi-tuproqdan elementlarning organizmlar tomonidan o’zlashtirilishi. 3) tuproqda elementlarning gidrogen yo’l bilan to’planishi-tuproqdan elementlarning geokimyoviy chiqarib yuborlishi; 4) organik birikmalarning parchalanishi-yangi organik birikmalarning sintezi; 5) …

alan, birlamchi minerallarning uzluksiz parchalanishi va yangilarining vujudga kelishi). 2) ayrim organik moddalar (masalan, o’simlik va hayvon qoldiqlari) uning parchalanishi va aksincha boshqalarining hosil bo’lish (jarayoni masalan, gumin kislotalari, fulvokislotalari va sh.k), shuningdek, mikrob tanalari, o’simlik to’qimalari shaklida yirik-organik moddalarning vujudga kelishi. 3) nurash va tuproq paydo bo’lishi jarayonlarining har xil mahsulotlarning tuproq qatlamidan chiqarib yuborilishi yoki uning chegarasidagi harakati va tuproqqa, asosan biologik yo’l bilan atmosfera va nurash qobig’idan xilma-xil birikmalar (masalan, azot, har xil kul elementlari) ning keltirilishi. har qanday tabiiy tuproqda biofiziko-kimyoviy hodisalarning har uchala turi bir vaqtning ichida kechadi va rivojlanadi. lekin tuproq rivojlanishining har xil bosqichlarida va tashqi sharoitning u yoki bu birikmalarning ta‘siri ostida yuqorida qayd qilingan har bir guruh hodisalari nisbatan kuchliroq va yorqin namoyon bo’lishi mumkin. shu bilan birga tuproqda kechadigan bu hodisalar bir-birlari bilan uzviy bog’liq bo’lganlari uchun, u yoki bu jarayon yoki guruhlarning nisbiy kuchayishi u bilan o’zaro bog’liq bo’lgan …

yoki primitiv tuproq paydo bo’lishi; 2) loylanish; 3) literitizatsiya, ferralitizatsiya. ii.tuproq qatlamida organik moddalarning o’zgarishi asosiy yetakchi rol o’ynaydigan elementar tuproq jarayonlari: 4) chirindi to’planishi; 5) torf to’planishi; iii. tuproq paydo bo’lishining hosil bo’lgan organik va mineral moddalarning o’zgarishi va harakati yetakchi rol o’ynaydigan elementar tuproq jarayonlari: 6) sho’rlanish; 7) sho’rsizlanish; 8) gleylanish; 9) ishqorsizlanish; 10) podzollanish va sh.k. biz yuqorida i.n.gerasimov ma‘lumotlariga asoslanib, faqatgina bizning fikrimizcha eng asosiy, keng tarqalgan va ko’p o’rganilgan elementar jarayonlari ko’rsatildi xolos. bulardan tashqari ham juda xilma-xil jarayonlar u yoki bu holda namoyon bo’lishi mumkin. 2. loylanish (oglinenie) jarayoni-tuproq paydo bo’lishi davrida kimyoviy va biologik nurash natijasida tuproq profilining ayrim gorizontlarida yangi loy minerallarining hosil bo’lishi, umuman tuproq pronulometrik tarkibining og’irlashuvidir. bunday jarayon bizning respublikamizda tarqalgan bo’z tuproqlarga xosdir. ularda tuproq paydo bo’lishi jarayonida v gorizontda fizik-loyning miqdori oshadi. bu hol bo’z tuproqlarning gidrometrik sharoiti bilan bog’liqdir. latertizatsiya-murakkab jarayon bo’lib, asosan tuproq eritmasining yonbosh …

uhitda hosil bo’lgan joyiga to’planadi va kaolinit massasini qizilga bo’yaydi. 3. chirindi to’planishi jarayoni va torf hosil bo’lishi. organik qoldiqlarning tuproqda mikroorganizmlar, jonivorlar, suv va kislorod qatnashuvida o’zgarishi bilan bog’liqdir. chirindi hosil bo’lishi-dastlabki organik qoldiqlarning chirishi ikkilamchi shakldagi mikrob plazmalarining sintezi va ularning gumifikatsiyasi jarayonlarining yig’indisidir. chirindi manbai yuksak o’simliklar, mikrorganizmlar va hayvonlarning organic qoldiqlari bo’lganligi, shuningdek, geografik mintaqalarda chirindi hosil bo’lish sharoiti har xilligi tufayli, turli sharoitlarda tuproq paydo bo’lishi jarayonida chirindi miqdori har xil bo’ladi. torf hosil bo’lishi ortiqcha namli sharoitlarda o’simlik qoldiqlarining chirindiga aylanishi va mineralizatsiyasi sekinlashuvi natijasida, ularning yarim chirigan qoldiqlarining tuproq yuzasida to’planishidir. uni ortiqcha namlik anaerob sharoitni yuzaga keltirib chiqaradi. bunday sharoitda oksidlanish jarayonlarining shiddatliligi keskin kamayadi va organik qoldiqlar oxirigacha parchalanib ulgurmaydi. anaerobiozis sharoitida ularning chirishi kichik molekulasi organik kislotlar kabi oraliq mahsulotlarning paydo bo’lishiga olib keladi. ular,o’z navbatida mikroorganizmlarning hayot faoliyatini susaytiradi. natijada yildan-ilga to’la chirishga ulgurmagan organik qoldiqlar to’plana boradi va …

avjudligi va anaerob mikrorganizmlar qatnashuvida kechadigan murakkab biokimyoviy qaytarilish jarayonini ifodalaydi. yuqorida biz ayrim olingan elementar tuproq jarayonlarining mohiyatini eslatib o’tdik, xolos. ana shuning o’zi ham ularning qanchalik ahamiyatli ekanligini ko’rsatib turibdi. ayniqsa, bu hol tuproqshunoslikning markaziy ilmiy vazifasi - tuproqlarning genetik diagnostikasi va uni hal etishga yondoshishi masalalarga tegishlidir. 4.tuproqda elementlarning to’planishida tuproq xossalarining ta‘siri. tuproqshunoslik faniga tuproqlar diagnostikasi yondoshishda tuproqlarni paydo qiluvchi omillar, ularning ta‘siriga katta e‘tibor berish kerak. faqat ana shunday yondoshish natijasida dunyoda keng tarqalgan mintaqaviy (podzol, qora tuproq, sur va qo’ng’ir o’rmon, kashtan) tuproqlari tiplarining genetik xususiyatlari tizimi aniqlangan. yoki boshqacha qilib aytganda, bu qonuniyatlar sodda ikki hadli formula – “tuproq xossalari-tuproq paydo qiluvchi omillar” ga asoslangan. lekin tuproqshunoslik fanining rivojlanishi, tuproqlarning genetik xususiyatlarining mohiyatini chuqurroq tushunishga va ularni tuproq ilmiy dagnostikasi uchun qo’llash nisbatan murakkab uch hadli formulaga – “tuproqlar xususiyati-tuproq paydo bo’lishi jarayonlari-tuproq paydo qiluvchi omillar” ga o’tishni taqozo etadi. har bir elementlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "elyemyentar tuproq jarayonlari"

1404472604_53686.doc elyemyentar tuproq jarayonlari rеja: 1.tuproqda elementlarning to’planishi. 2.loylanish (oglinenie) jarayoni. 3.chirindi to’planishi jarayoni. 4.tuproqda elementlarning to’planishida tuproq xossalarining ta‘siri. tayanch tushunchalar tuproq paydo bo’lishi jarayoni, birlamchi tuproq paydo bo’lish, loylanish, lateritizatsiya, ferralitizatsiya, chirindi va torf hosil bo’lishi, sho’rlanish, gleylanish. tuproq paydo qiluvchi jarayon na faqat har xil sharoitlarda bir xil emas, balki uning o’zi elementar jarayonlar alohida fizika-kimyoviy hodisalardan tashkil topgan murakkab hodisadir. u tuproqda kechadigan turli-tuman kimyoviy, fizika-kimyoviy, bioximyoviy va biologik jarayonlar yig’indisi bo’lib, tuproq massasining u yoki bu tarkibi va xususiyatlarida ifodalanadi. shuni qay...

DOC format, 50.5 KB. To download "elyemyentar tuproq jarayonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: elyemyentar tuproq jarayonlari DOC Free download Telegram