tuproq gigiyenasi

DOC 56.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363356419_42223.doc www.arxiv.uz reja: 1. tuproqning mexanik tarkibi, fizik, kimyoviy, biologik xossalari. 2. biogeoximiyaviy provinsiya tug’risida ta’limot. tuproqni o’z - o’zidan tozalanishi va uning sanitariya gigiyenik ahamiyati. 3. tuproqni sanitariya tomondan baholash. o’liklarni zararsizlantirish usullari. tayanch iboralar. tuproqning mexanik tarkibi, donadorligi, suv, havo, issiqlik utkazuvchanligi, suv sig’imi, gigroskopikligi, kapilyarligi, koli titri va koli indeksi, makro va mikroelementlari, enzootiya kasalliklari va x.k. tuproq tashqi muhitning eng asosiy elementi bo’lib, gigiyena tomondan ahamiyati katta. chunki qishloq xo’jalik hayvonlari doimo tuproq bilan aloqada bo’lib, qaysikim ularning sog’ligiga va mahsuldorligiga ta’sir etib boradi. o’sayotgan o’simliklarni turi, kimyoviy tarkibi va yer osti suvlarini sifati tuproqning tozaligiga va tuzilishiga bog’liq bo’ladi. hayvonlar orasida ko’pgina kasalliklarni paydo bo’lishiga tuproq tarkibidagi mineral tuzlar va mikroelementlarni ko’p yoki yetishmasligi sabab bo’ladi. tuproqni sifatiga, uning tarkibiga qarab tuproqda o’sadigan o’simliklarning kimyoviy tarkibi ham o’zgaradi. uchraydigan ko’p kasalliklar tuproqda yetishmaydigan mineral tuzlarni oz bo’lishi yoki yetishmasligi natijasida kelib chiqadi. (sa, mg, p, …

ng foizlarda bo’lishiga aytiladi. tuproq donachalari har xil kattalikda bo’lib, u mexanik analiz tufayli aniqlanadi, yirik qum 0,5-3 mm, o’rtacha qum 0,3-0,5 mm, mayda qum 0,3 mm dan kichik va loyqa 0,01 mm dan kichik bo’lgan bo’lakchalar. tuproqning mexanik tarkibiga qarab toshli, shag’alli, tog’ayli, qumli, 80% dan ortig’i qum va 10% dan 0,01 mmdan mayda bo’lgan bo’lakchalar, qumloq tuproqli 10-20% va 0,01 mm dan kichik bo’lakchalar, o’rtacha qumoq tuproq 30-45% va 0,01 dan kichik bo’lakchalar, yengil va o’rta loyqali 60-80% va 0,01 mm dan kichik bo’lakchalar, og’ir loyqali 80% dan ko’pi va 0,01 mm li bo’lakchalar, ohakli 20% dan ko’pi ohak, qora tuproqli 20% chirindi, torfli va boshqalar bo’ladi. tuproqning fizik xususiyatlariga uning g’ovvakligi, suv va havo o’tkazuvchanligi, tuproq suvi, issiqlik saqlash, yutuvchanlik va boshqalar kiradi. qanchalik tuproq g’ovvak bo’lsa uni suv va havo o’tkazuvchanligi yuqori bo’ladi. g’ovvaklarni suv bo’lmagan joylarini havo egallaydi. botqoqlik va organik chiqindilarga boy tuproqlarda esa …

a ahamiyat beramiz. tuproqning namligi deb, undagi suv miqdoriga aytiladi. mayda donachali, mayda teshikli tuproqda namlik yuqori bo’ladi. tuproqning namligi, namlik sig’imi, gigroskopligi yog’in-sochin suvlariga bog’liq bo’ladi. namlik sig’imi deb, suvni ushlab qolish miqdoriga aytiladi. mayda donachali, ko’p chirindili, kolloid bo’lakchali, nitratli, osh tuzli va ohakli tuproqlarda ko’p bo’ladi. qumli tuproq 15-20%, qumoq tuproq 25-30 %, loyqa – 70 %, torfli – 100 % gacha ushlab qoladi. suv o’tkazuvchanlik (filtrlash) – xususiyati, tuproq suvni yuqoridan pastga o’tkazadi. o’tkazuvchanlik xususiyatini gigiyena tomondan ahamiyati katta ya’ni u tuproqni suv - havo rejimini belgilaydi, bunda biologik jarayonlar kechadi. kapilyarligi (suv ko’tarish) - xususiyati. bunda suv tuproqning nam qismidan quruq qismiga ko’tariladi. ko’tarilishi mexanik tarkibiga bog’liq. donachalar qancha kichik bo’lsa, ko’tarilishi shuncha yuqori bo’ladi. m: qumli tuproqlarda bir necha sm. bo’lsa, loyqa tuproqlarda esa 5-6 m gacha bo’lishi mumkin. bu xususiyatni ahamiyati shundan iboratki, atmosfera suvlari kam bo’lganda yuqori qatlami namlik va to’yimli moddalar …

kda doimiy, keyin har 34 m da 1° ga ko’tariladi). havoning harorati 0° bo’lsa tuproq muzlaydi (2 m gacha) tuproqni isishi tufayli mikrobiologik jarayonlar va organik moddalarni chirishi yaxshi boradi. molxonalarni poydevorini tiklashda kanalizasiya va vodoprovodni o’tkazishda muzlash qalinligini hisobga olish zarur. zax tuproqlarni muzlashidan poydevorlar va binolar yemiriladi, darz ketadi. yutuvchanlik xususiyati deb - gazlarni suyuqliklarni, erigan moddalarni yutishi o’simlik va mikroorganizmlar uchun oziqa muhitni tuproq zarrachalarni o’shlab qolishiga aytiladi. (ammo ko’p bo’lsa hammasini ushlab qola olmaydi-suvga o’tib ketadi). chirigan moddalarni mikroorganizmlarni o’shlab qolishi gigiyena tomondan ahamiyati katta (mexanik, fizik, ximiyaviy va biologik xususiyatiga bog’liq). tuproqning kimyoviy tarkibi - tuproq qattiq mineral, organik zarrachalar, tuproq eritmasi va havodan tashkil topgan. mineral moddalar 90-99 %, organik esa 1-10 % gacha bo’ladi. mineral qismida har xil ximiyaviy birikmalar bo’lib, eng ko’pi sio2, alyuminiy, temir, kaliy, natriy oksidlaridir. tuproqda karbonatlar ko’p bo’lsa, kalsiy va magniy oksidlari, sho’r tuproqlarda esa kaliy xlor va …

di, yurakni ish faoliyati buziladi va hakozo. keyingi yillarda hosildorlikni oshirish maqsadida azotli ug’itlar ko’p ishlatiladi. bu esa tuproq, suv, o’simliklarni tarkibida nitratlarni ko’payishiga sabab bo’lib, hayvonlarni zaharlaydi (har ga 150 kg bug’doy, javdar va boshqa o’simliklar tarkibida mumkin bo’lgan darajadan ortib ketadi). mikroelementlarni biologik rolini 1891 yil biogeoximiyaning ya’ni tuproqni ximiyaviy tarkibini bo’tun tirik organizm bilan bog’lanishini o’rganadigan fanning asoschisi akad. v.i.vernadskiy o’rgangan va isbotlagan. mikroelementlarni tuproq, suv va tirik organizmlar o’rtasida taqsimlanishini uni shogirdlari a.p. vinogradov, ya.v. peyve, v.v.kovalskiy va boshqalar o’rganganlar ya’ni biogeoximiyaviy provinsiyani ta’limotini yaratganlar. biogeoximiyaviy provinsiya ma’lum viloyat tuprog’ida, o’simlik dunyosida, suv va hayvonlar organizmida u yoki bu elementlarni ko’p yoki oz bo’lishiga aytiladi. bu ixtiro ko’pgina hayvon va odamlar kasalliklari tug’risida bilishga sharoit yaratdi. bunday kasalliklarga biogeoximiyaviy enzootiya kasalliklari deyiladi. mamlakatimizda enzootik kasalliklar har xil joylarda uchraydi. masalan: yod yetishmasligidan – buqoq (zob); kobolt yetishmasligidan akaboltoz (suxotka), mis yetishmasligidan akuproz (lizuxa) kasalliklari aniqlangan. kaspiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq gigiyenasi"

1363356419_42223.doc www.arxiv.uz reja: 1. tuproqning mexanik tarkibi, fizik, kimyoviy, biologik xossalari. 2. biogeoximiyaviy provinsiya tug’risida ta’limot. tuproqni o’z - o’zidan tozalanishi va uning sanitariya gigiyenik ahamiyati. 3. tuproqni sanitariya tomondan baholash. o’liklarni zararsizlantirish usullari. tayanch iboralar. tuproqning mexanik tarkibi, donadorligi, suv, havo, issiqlik utkazuvchanligi, suv sig’imi, gigroskopikligi, kapilyarligi, koli titri va koli indeksi, makro va mikroelementlari, enzootiya kasalliklari va x.k. tuproq tashqi muhitning eng asosiy elementi bo’lib, gigiyena tomondan ahamiyati katta. chunki qishloq xo’jalik hayvonlari doimo tuproq bilan aloqada bo’lib, qaysikim ularning sog’ligiga va mahsuldorligiga ta’sir etib boradi. o’sayotgan o’simliklarni turi, ki...

DOC format, 56.5 KB. To download "tuproq gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq gigiyenasi DOC Free download Telegram