bolalarda fazoviy va vaqt tasavvurlarni shakllantirish (amaliy mashg‘ulot)

DOCX 48.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1543672981_72941.docx bolalarda fazoviy va vaqt tasavvurlarni shakllantirish (7-amaliy mashg‘ulot) тyevarak-atrof tushunchasi — keng ma’nodagi, murakkab, serqirra tushunchadir. biz, tevarak-atrof ma’nosida, bizni o‘rab turuvchi obyektiv olam xarakteristikasini anglaymiz. biz tevarak-atrof haqidagi bilim va malakalarni egallash uchun, shuningdek uning shakli, belgilari haqida, ularning tuzilishi, balandligi, uzunligi, kengligi haqida, predmetlarning joylashuvi, ularning orasidagi masofani aniqlashdagi va belgilay olishni o‘rganish uchun, tevarak-atrof haqidagi tushunchalarini yanada mustahkamlash uchun- turli tevarak-atrof kategoriyalariga murojaat qilamiz. tevarak-atrofni chamalash, oriyentirovka qilish tushunchasi, masalasi murakkab masaladir. tevarak-atrofii oriyentirovka qilishda turgan yoki belgilangan joy taxminga olinadi: masalan: a) kishi tevarak - atrofni yaxshilab kuzatib “o‘zi turgan nuqta” haqida ma’lumot bera olish; yon atrofidagi obyektni tushuntira bilishi kerak: 6) o‘zi qo‘yib ketgan predmet yoki insonni qayta tevarak-atrofni chamalash orqali topib kelishi yoki aniq ma’lumot bera olishi kerak; v) inson tevarak - atrofni obyektlicha tushintirayotganda, chalkashtirmay, predmetlarning bir xil yoki har xilligini tushintira olishi, shuningdek qaysi predmet qaysinisining ortida, oldida, orosida, uzoq, yaqinligi, …

qobiliyatlari zaif odamlar oriyentirovkani yaxshi belgilay olmaydilar. maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalar bilan tevarak-atrofni kuzatishning ahamiyati. ba’zi maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalar hali tevarak atrofni kuzatishni, uni oriyentirovka qilishni yaxshi o‘zlashtira olmagan bo‘lishlari ham mumkin bo‘ladi. masalan: o‘z uylariga borishni bilmaydi. lekin, aksincha bog‘da bolalar bilan u o‘ynaladigan o‘yinlarning kamchiligi, mashg‘ulotlar va boshqa ko‘pgina bolalar ijodi tevarak-atrof bilan bog‘liq. tevarak - atrofni anglashda psixofiziologik mexanizmga ham bog‘liqdir, u nison ongidagi ko‘rish, eshitish, so‘zlash, eslab qolish, xotira kabi qobiliyatlar (analizatorlar) yordamida dinamik sistemadek saqlanib qoladi. ayniqsa bunda harakatlanuvchi analizatorlar va ichki his-tuyg‘ularining roli ahamiyatlidir. tevarak atrofni idrok qilish biror bir mo‘ljal asosida foydalana bilishni talab qiladi, bola ilk yoshidan boshlab o‘zining sezgilari orqali idrok qiladi, ya’ni tanasining tomonlari bilan mo‘ljal qiladi. bog‘cha yoshida bola tevarak-atrof tushunchalarini so‘zlarda ifodalanishini egallaydi: oldinda- orqada, yuqoriga- pastga, chapga-o‘ngra. yosh bolada tevarak atrofni idrok qilishda bolaning shaxsiy tanasi asosiy markaz bo‘lib hisoblanadi va u o‘zining tanasiga nisbatan sezgi …

nchiliklar o‘ng va chapni ajratishdir. kuzatishlardan bola bu qarama — qarshi tomonlarni asta — sekin egallab boradi, qaysiki ularni tajribalari orqali egallab boradilar. maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalar bilan tevarak-atrofni o‘rganish. маktabgacha tarbiya yoshidagi bolalar bilan o‘tkazilgan tajribalardan shuni ko‘rish mumkin-ki bolalar tevarak-atrofini oriyentirovka qilishga o‘rganayotganlaridayoq oddiy terminlardan murakkabroqda, tevarak-atrof terminlariga o‘ta boshlaydilar. ularning nutqdaridagi «shu yerda», «u yerda», «mana» kabi so‘zlari (biror predmetni ko‘rsatib, aytib) «yonida», «yaqinda», «yonma-yon» kabi yangi terminlar bilan, almashinishi buning yaqqol guvohi bo‘la oladi. bоla oriyentirovka qilishga o‘rganayotganida «yonma-yon» so‘zining ma’nosiga keyinroq tushunadi, yoki«o‘rtada», «orasida» kabilarni o‘rganib bo‘lgach, keyinroq «atrofida», «chetida», yoki «yonidan», yanakeyinroq borib bola bu so‘zlarni atroflicha tushuna boshlaydi va chap tarafdami? yoki o‘ng tarafdami? farqlay boshlaydi. lekin bolalarga tevarak atrofni oriyentirovka qilishga o‘rgatish ishini turli yo‘llar va yo‘llanmalar bilan tushintirish kerakligini unutmaslik kerak. pedagogik masala № 1. katta tarbiyachi bitta gruppada faqat 2 ta tarbiyachi o‘tkazgan matematika mashg‘ulotini kuzatdi. mana bu yozuvlarni tahlil …

gan joylarida shovqin qildilar. harakat vaqtida oriyetirovka qilishda xatolar ko‘p bo‘ldi, bolalar o‘ng va chap yo‘nalishda ko‘p adashdilar. tarbiyachi bolalarni shoshiltirdi., mashg‘ulotta yakun yasamadi, lekin bolalarning xulqiga obyektiv baho berdi. baqt so‘zi rus so‘zidan kelib chiqqan, ya’ni vaqt — «vremya» degani aylanmoq ma’nosini bildiradi. o‘tgan, hozirgi va kelasilar o‘zaro shunday aloqa qilganki, o‘rinlarini bir-birlariga almashtira olmaydilar. vaqtning qaytmas xususiyatlari shuki vaqtning bir tomonga yo‘nalib o‘tishi, u tabiat va jamiyatning chiqishi yo‘nalishini ifodalaydi. vaqtning asosiy qabul qilinishi bu sezish qobiliyatidir. har xil kompleks analizator vaqtni sezish qobiliyatining cho‘zilishiga ta’sir qiladi, lekin asosiy xususiyati deb i.m.sechenov eshitish va tananing sezgi qobiliyatlariga e’tibor bergan «vaqt tovush va tananing sezish qobiliyati insonga vaqt haqida tushuncha beradi, shunda ham to‘la o‘z mazmuni bilan emas balki vaqt bir tomonlama tovushning tortilishi va tananing sezishini tortilishi. shuning uchun i.m.sechenov eshitish va sezish xususiyagidan bu vaqt bo‘shlig‘ining /drob/ analizatorlari degan edi. shunday qilib, aniq vaqt intervallarini vaqtinchalik baholash …

iqadi. “hozir ertalab, biz gimnastika qildik, yuvindik, endi esa nonushta qilamiz yoki allaqachon nonushta qilib bo‘ldik, shug‘ullanib ham bo‘ldik. hozir kunduz kun. tez orada tushki ovqatni yeymiz”. bolalar asta sekin erta bilan, kunduzi, kechqurun, kechasi so‘zlarining aniq mazmunini tushinib oladilar, ularga emotsional rang beradilar. bolalar o‘z nutqlarida ulardan foydalana boshlaydilar. o‘rta guruh kichik gruppa singari bu gruppada ham vaqtni bilish bolalarni asosan, kundalik hayotida o‘stirib boriladi muhimi bu o‘rgatishining puxta hissiyot asosida amalga oshirilishidir. pedagog sutka qismlarining nomini bolalar va ularga yaqin katta yoshli kishilarning ertalab, kunduzi, kechqurun, kechasi nima qilishlari bilan bog‘liq, bolalarning sutka qismlari haqidagi tasavvurlarini aniqladi. katta guruh o‘quv yilining boshida katta gruppa bolalarida ertalab, kunduzi, kechqurun va kechasi kabi vaqt qismlari haqida tasavvurlar mustahkamlanib vaqt bolalar faoliyatining konkret mazmuni va ular atrofidagi kattalar bilangina emas, balki vaqtning obyektivrok ko‘rsatkichlari — tabiat hodisalari (quyosh chiqishi) bilan bog‘laydilar. «kecha», «bugun», «ertaga» kabi vaqt belgilarining o‘zgaruvchanligi va nisbiyligi bolalarining …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "bolalarda fazoviy va vaqt tasavvurlarni shakllantirish (amaliy mashg‘ulot)"

1543672981_72941.docx bolalarda fazoviy va vaqt tasavvurlarni shakllantirish (7-amaliy mashg‘ulot) тyevarak-atrof tushunchasi — keng ma’nodagi, murakkab, serqirra tushunchadir. biz, tevarak-atrof ma’nosida, bizni o‘rab turuvchi obyektiv olam xarakteristikasini anglaymiz. biz tevarak-atrof haqidagi bilim va malakalarni egallash uchun, shuningdek uning shakli, belgilari haqida, ularning tuzilishi, balandligi, uzunligi, kengligi haqida, predmetlarning joylashuvi, ularning orasidagi masofani aniqlashdagi va belgilay olishni o‘rganish uchun, tevarak-atrof haqidagi tushunchalarini yanada mustahkamlash uchun- turli tevarak-atrof kategoriyalariga murojaat qilamiz. tevarak-atrofni chamalash, oriyentirovka qilish tushunchasi, masalasi murakkab masaladir. tevarak-atrofii oriyentirovka qilishda turgan...

DOCX format, 48.7 KB. To download "bolalarda fazoviy va vaqt tasavvurlarni shakllantirish (amaliy mashg‘ulot)", click the Telegram button on the left.

Tags: bolalarda fazoviy va vaqt tasav… DOCX Free download Telegram