адабий асарни бошқа санъат намуналари билан қиёслаш

DOC 52,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404032596_50053.doc адабий асарни бошқа санъат намуналари билан қиёслаш режа: 1. адабий асарни сценарий асосида ўрганиш. 2. тахлилда санъатнинг бошқа турлари билан таққослаш. "таълим туђрисидаги" давлат конуни ва "кадрлар тайёрлаш миллий дастури" ўқитувчилар олдига таълим шаклида хам, мазмунида дам туб ислохотлар қилиш вазифасини қўйди. жумладан, сунги йилларда дарсда ноанъанавий усулларга мурожаат қилиш кенг канот езди. бундай усуллардан бири адабиёт дарсларида ўқувчиларни сценарий тузишга ўргатишдир. сценарий ўқитувчи томоницан хам, ўқувчилар томонидан хам тузилиши мумкин. сценарий тузишда ўқитувчи урганилаётган асар мазмунигагина эмас, биринчи навбатда, мохиятига ўқувчилар диққатини жалб қилади, уларнинг адабий-назарий тушунчаларни ўзлаштириш даражасини назарда тутади. негаки, адабиёт хақида муайян даражада билим олмасдан, асар гояси билан хаёт хақиқати ўртасидаги алокани фарқламасдан, тасвирланган воқеликка ёзувчи муносабатини англамасдан, ўқиганларни умумлаштириш кўникма ва малакасини эгалламасдан туриб, бадиий асар мохиятини тўла маънода тушуниб бўлмайди. "биз, - деб ёзади филолог ва рухшунос олим а. леонтьев, - бирор кишини сурат олдига ўтказиб қўйилса ёки кинозалга киритилса, у кўрганларини бирданига …

стетик гўзаллигини хис этишга ўргатиш мақсадида берилади. адабий-назарий тушунчаларни пухта ўзлаштирган ўқувчигина бадият сирлгини теран англайди. бадиий сюжет, композиция, мавзу, конфликт, гоя, адабий қахрамон, тасвирий ифода воситалари туррисидаги тушунчалар сўз санъатининг узига хос хусусиятлари юзасидан тасаввур беришга каратилса, адабий анъаналар, оқимлар, ижодий методлар, адабий тур ва жанрлар хақидаги билимлар адабиётнинг тарихий тараққиёти, қардош халқлар адабиётлари билан алоқаси, ижтимоий эстетик мохияти бўйича умумлаштирувчи хулосага тайёрлайди. хар бир асар кенг китобхонлар оммасини назарда тутиб ёзилса-да, уни тушуниш, муаллиф фикрларини қабул қилиш-қилмаслик, эстетик таъсирланиш хусусийлик касб этади. масалан, алишер навоийнинг бирор хикояти ёки рубоийсини 5-синф ўқувчиси хам, катта ёшли киши хам ўқиши, ўрганиши мумкин. лекин ўқувчи ундан ўзига яраша, катта ёшли киши ўзига яраша хулоса чиқаради. ёки бир хил асарлар баъзи ўқувчиларда илик таассурот қолдирса, баъзиларга умуман ёқмаслиги мумкин. аммо гап у ёки бу асарнинг ёқиш-ёқмаслиги ёхуд кимнинг қандай хулоса чиқаришида эмас, уни нечогли теран тушуниши устида кетяпти. кузатишлар бадиий асар матни тагзаминидаги …

рни тўла билиши мумкин. аммо ўша воқеа ходисалар, манзара-холатларнинг ўзаро сабабий бођланишларини, қандай ђоя илгари сурилаётгани ва муаллиф нуқтаи назарини дастур талаблари даражасида тушуниб етмайди. мусика асарларига оид нотали матндан фарқли ўларок, поэтик матнда унинг конунга мувофиқ ва тушунарли бўлишига қаратилган кўплаб белги ва ишоралар, кўрсатмалар бўлмайди. лекин бу белги-ишоралар, кўрсатмаларнинг аниқлиги нота ёки иероглиф белгиларидан кам эмас. ўқимишли киши уларни матннинг ўзидан топган каби жойига қўйиб ўқий билади. тажрибалар шуни курсатдики, адабиёт назариясидан билим бериш адабий таълимнинг огрикли нукталаридан бирини ташкил этади. амалда кулланиб келинган дарсликларда асарларнинг яратилиш тарихи, хаёт материалининг бадиий хақиқатга айланиши-йўл-йўлакай, юзаки ўргатилади. айрим холларда бутунлай унутилади. бадиий асарларда замон ва макон бирлиги хусусида маълумот берилмайди. шеър тузилиши, тарихий поэтика хали хануз эътибордан четда қолиб келмқода. матн устида мустақил ишлашга деярли ўргатилмайди. натижада ўқувчилар ёзган мустақил ишларнинг 80 фоизи дарсликлардан айнан кўчирилган булади. бошқача айтганда, бадиий адабиёт намуналарини санъат асари нуқтаи назаридан бахолашга караганда педагогик тамойиллар …

анда этика ва рухшунослик эришган ютуқларга таянилмаса, мурод хосил бўлмайди. бизнингча, масалани шундай қўйиш керакки, ўқувчилар назарий билимсиз бадиий асарни тушуниш, тахлил қилиш мумкин эмаслигини англаб етсинлар. бу яна шунинг учун хам зарурки, халқ таълими ўз олдидаги келажагимиз бўлган ёш авлодни баркамол кишилар килиб тарбиялаш вазифасини билим бериш воситасида амалга оширади. биолог олимларнинг фикрича, билимли киши миясида ахборотлар куламининг кенглиги билангина эмас, балки мухим масаларни мустақил хал қилишга қодирлиги билан хам ажралиб туради. ёшларни "мухим масалаларни мустақил хал қилишга қодир" кишилар қилиб тарбиялаш ватанимиз равнақини таъминлаш учун хар қачонгидан хам зарурдир. бунга эришишда адабйётдан мустақил ишлар воситасида ўқувчиларнинг ўқув-билув кўникма ва малакаларини шакллантириш мухим омиллардан бўла олади. бундай кўникма ва малакалар ўқувчида факат дарс жараёнида бевосита ўқитувчи рахбарлиги остида шаклланади деб тушуниш гўллик бўлар эди. зеро, ўқувчи ўқитувчи иштирокида ўзлаштирган билимлар устида мустақил ишларни бажариш орқали қайта ишламас экан, улар тезда хотирадан ўчади. адабиётдан мустақил ишлар асосида унга бериладиган вазифа …

адабий асарни бошқа санъат намуналари билан қиёслаш - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "адабий асарни бошқа санъат намуналари билан қиёслаш"

1404032596_50053.doc адабий асарни бошқа санъат намуналари билан қиёслаш режа: 1. адабий асарни сценарий асосида ўрганиш. 2. тахлилда санъатнинг бошқа турлари билан таққослаш. "таълим туђрисидаги" давлат конуни ва "кадрлар тайёрлаш миллий дастури" ўқитувчилар олдига таълим шаклида хам, мазмунида дам туб ислохотлар қилиш вазифасини қўйди. жумладан, сунги йилларда дарсда ноанъанавий усулларга мурожаат қилиш кенг канот езди. бундай усуллардан бири адабиёт дарсларида ўқувчиларни сценарий тузишга ўргатишдир. сценарий ўқитувчи томоницан хам, ўқувчилар томонидан хам тузилиши мумкин. сценарий тузишда ўқитувчи урганилаётган асар мазмунигагина эмас, биринчи навбатда, мохиятига ўқувчилар диққатини жалб қилади, уларнинг адабий-назарий тушунчаларни ўзлаштириш даражасини назарда тутади. негаки, адабиё...

Формат DOC, 52,0 КБ. Чтобы скачать "адабий асарни бошқа санъат намуналари билан қиёслаш", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: адабий асарни бошқа санъат наму… DOC Бесплатная загрузка Telegram