o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqini o’stirishda adabiyotning roli

DOC 31.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662842047.doc o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqini o’stirishda adabiyotning roli reja: 1.o’quvchilarning og’zaki va yozma nutq madaniyatini shakllantirishda badiiy adabiyotning ahamiyati. 2.o’quvchilarning nutq madaniyatini o’stirishda adabiy-ijodiy insholar, adabiy o’qish mashg’ulotlarining amaliy foydalari xususida. umumta’lim maktablarida adabiyot oldida turgan o’ta muhim vazifalardan biri tafakkur sohibini tarbiyalashdir . tafakkuri keng bolagina ijodiy fikrlay oladi . hamda fikr mahsulini nutq sharoitiga mos ravishda og’zaki va yozma shakllarda to’g’ri , ravon ifodalash imkoniyatlariga ega bo’ladi. tafakkur sohibi ko’zda tutilgan til materiallarini shunchaki o’rganilmaydi , balki ulardan mohiyatini anglashga , adabiyot hodisalari orasida o’xshashlik va farqli tomonlarni aniqlashga kuzatish , qiyoslash , guruhlash , umumlashtirish singari aqliy faoliyat usullarini bajarish vositasida erishadi. o’quvchilarning o’g’zaki nutqini rivojlantirish ham bevosita ularning tafakkur darajasi bilan chambarchas bog’liq . berilgan mavzuni mazmunan davom ettirib , matn hosil qilish . bu birmuncha murakkb va samarali usullaridan biri bo’lib , o’quvchilar berilgan gapni mazmunan davom ettiradilar . masalan , ko’chadan o’tib ketayotgan …

io’z ifodasini topgan . tafakkur doirasi keng o’quvchi har bir xalq maqolining mag’zini chaqa oladi va shu haqda o’z fikrlar mulohazalarini bayon qiladi . masalan , asragan ko’zga cho’p tushar maqolining mazmunini o’quvchilar quyidagi tartibda sharhlashlari mumkin : “ ba’zi hollarda ko’z qorachag’idek avaylab kelinayotgan narsaga , xuddi o’rganishdek , biror shikast yetadi ayamay , o’z holiga tashlab qo’yilgan narsaga hech narsa qilmaydi “. berilgan matn asosida munozara qilish va munozara o’quvchining aqlini charxlaydi.o’z fikrini asoslashga o’rgatadi.masalan,”ilmga amal qilmaslikning jazosi “ degan rivoyat matnning mazmuni qo’yidagicha: “naql qilishicha, amir abdullaxon bir navqiron yigitni hamisha o’zi bilan olib yurar ekan.amir huzuridagi suhbatlarning birida bir shoir “amir xusrav dehlaviyning ta’kidlashicha, bir gapni yuz marta takrorlama,yuz gap mazmunini bir gapda chaq”, -deb aytganlar, deydi.amirga bu fikr juda ma’qul bo’ladi.kunlardan bir kuni amir o’zining so’zamol, sergap vazirga dehlaviyning ta’birini eslatib, tanbeh beradi.vazir amirga “avf eting,shohim.bu so’zlar dehlaviyning emas, shayx nizomiy qalaqmiga mansub”,-deb e’tiroz bildiradi.amir …

.o’quvchilarning to’g’ri javobni topishlariga yengillik yaratish maqsadida bu javob qisman sarlavhaga ko’chirilgan.uchinchi javobni topgan bolalar5gina amir abdullaxon navkarning tilini behudaga kesmas edi, zero shu fikr nizomiyga mansubligini bila turib, uni amirga o’z vaqtida aytmagan, ya’ni ilmini kerak bo’lganda ishga solmagan navkarga tilining najoti yo’q. serjahl, yuzaki fikrlovchi bolalar birinchi javobni, hasadgo’y, mansabparastlikka moyil o’quvchilar esa ikkinchi javobni topishadi. rivoyatda ko’zlangan yana bir asosiy maqsad so’zlovchining aytadigan fikrlari oldidagi mas’uliyatini oshiradilar.buni o’qituvchi “og’ziga kelganini demoq nodonning ishi,oldiga qo’yganini yemoq hayvonning ishi “ maqoli bilan ta’kidlab, o’ylamay so’zlaydigan odamlarni xalqimiz hayvon bilan tenglashtirishni uqtiradi. umuman olganda o’quvchilar muntazam ravishda badiiy asarlarni ifodali ravon o’qish va mantiq asosida fikr yurita bilish maqsadga muvofiq bo’ladi. adabiyot darslari o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqlarini o’stirishda beqiyos katta imkoniyatlarga ega.bu yerda adabiy o’qish,ifodali o’qish,matnni izohlash,yod olish,qayta hikoyalash,matnning rejasini tuzish,asarning ajratib olingan alohida bir qismi,nomlanmagan asarlarga sarlavha topish,asar muallifi yoki qahramonlarga maktublar yozish,adabiy asar yoki adabiy-tanqidiy maqolalarga taqriz …

i.bu tajribalar ularga boshlang’ich sinflardanoq yaxshi ma’lum.yuqori sinflarda ularga bunday yozma ishlarning ijodiy topshiriqli turlarini ko’proq berish maqsadga muvofiq bo’ladi.bularning orasida o’quvchining o’zi mustaqil tarzda davom ettiradigan bayon turlari o’ziga xos o’rin tutadi. uning mohiyati shundan iboratki,o’quvchiga muayyan bir matn tavsiya etiladi.bu matn tugallanmaganligi bilan o’ziga xoslik kasb etadi.matnning asosiy xususiyati shundaki,unda muayyan tipdagi fikr boshlab beriladi.bu fikr o’quvchining qiziqishlarini,diqqat-e’tiborini o’ziga tortgunga qadar davom ettiriladi va xuddi shu yerda to’xtatiladi.uni davom ettirish va yakunlash o’quvchining o’ziga topshiriladi.demak,”voqea”larni davom ettirish ,rivojlantirish va ularni o’zaro bog’lash,shular asosida mantiqiy bir yechim va yakunga kelish o’quvchining o’ziga qoladi.xuddi mana shu jarayonda o’quvchnining bevosita o’ziga,uning individualligiga xos bo’lgan barcha jihatlar:ijodkorlik,dunyoqarashning kengligi,mantiqiylik,so’zni his etish va his etilgan hodisa va holatlarga mos keladigan so’zlarni o’z o’rnida qo’llay olish to’lig’icha namoyon bo’ladi.tajribalarning ko’rsatishicha,mashqadan mashqqa o’tgan sari bunday ijodiy ishlarning naijalari ancha sezilarli va jiddiy bo’lib boradi. umuman olganda o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqini tadrijiy yo’sinda shakllantirishda adabiyotning o’rni …

o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqini o’stirishda adabiyotning roli - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqini o’stirishda adabiyotning roli"

1662842047.doc o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqini o’stirishda adabiyotning roli reja: 1.o’quvchilarning og’zaki va yozma nutq madaniyatini shakllantirishda badiiy adabiyotning ahamiyati. 2.o’quvchilarning nutq madaniyatini o’stirishda adabiy-ijodiy insholar, adabiy o’qish mashg’ulotlarining amaliy foydalari xususida. umumta’lim maktablarida adabiyot oldida turgan o’ta muhim vazifalardan biri tafakkur sohibini tarbiyalashdir . tafakkuri keng bolagina ijodiy fikrlay oladi . hamda fikr mahsulini nutq sharoitiga mos ravishda og’zaki va yozma shakllarda to’g’ri , ravon ifodalash imkoniyatlariga ega bo’ladi. tafakkur sohibi ko’zda tutilgan til materiallarini shunchaki o’rganilmaydi , balki ulardan mohiyatini anglashga , adabiyot hodisalari orasida o’xshashlik va farqli tomonlarni aniqlashg...

DOC format, 31.5 KB. To download "o’quvchilarning og’zaki va yozma nutqini o’stirishda adabiyotning roli", click the Telegram button on the left.

Tags: o’quvchilarning og’zaki va yozm… DOC Free download Telegram