таълим бериш ва ўқитиш назарияси

DOC 77,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663868370.doc таълим бериш ва ўқитиш назарияси режа: 1. дидактика ҳақида тушунча. 2. билим-таълим жараёниниг методологик асосидир. 3. таълим жараёни ва унинг икки томонлама хусусияти. 4. таълим жараёнида билиш фаолиятининг босқичлари. 5. таълим назариясининг асосчилари (фаробий, ибн сино, беруний, ушинский, каменский, ж.ж.руссо, пестолоци). дидактика таълим жараёнининг умумий қонуниятларини ўрганувчи қисмидир. дидактика грекча сўз бўлиб, «дидайко»-ўқитиш, «дидаскол»-ўргатувчи деган сўзлардан келиб чиққан. дидактика педагогиканинг таълим жараёнинг умумий қонуниятларини ўрганувчи қисмидир. дидактика грекча сўз бўлиб, ўқитиш, ўргатувчи дегансўзлардан келиб чиққан. «дидактика»нинг сўзма-сўз таржимаси таълим назариясини англатади. таълим назарияси таълим жараёнининг тушунчаси ва моҳиятини, таълимқоидаларини, услублари ва ташкилий формаларини ўз ичига олади. дидактика ўз олдига ўқитишнинг талабаларнинг ҳар томонлама тарбиялаш мақсадларига жавоб берувчи умумий қонуниятларини билиб олиш вазифасини қўяди. таълимнинг асосий вазифаси ёш авлодни илмий билимлар, кўникма ва малакалар тизими билан куроллантиришдан иборат. демак, дидактика педагогиканинг «нимага ўқитиш», «нимани ўқитиш» ва «қандай ўқитиш» каби саволарига жавоб излайди. умумий дидактика эса, ўз навбатида, айрим ўқув фанларига …

и шакллантирувчи ғоялар системаси таркиб топади. таълим жараёнида брор фан соҳасида инсоният томонидан эришилган ҳамма нарсаларни ўрганиш керак, деб уйлаш мутлақо нотўғри булур эди. ўқув жараёнида энг асосий, энг мухим нарсалар фанларнинг асослари урганилади. таълим жараёнида ўқувчилар билимлар системасини эгаллабгина қолмайдилар, балки бир қанча кўникма ва малакалар ҳосил қиладилар. мактабларимизда таълим мазмуни такомиллаштириб борилаётган ҳозирги вақтда ўқувчиларда хилма-хил кўникмаларни таркиб топтиришга алоҳида эътибор берилмокда. дидактиканинг асосий категориялари кўникмалар - мактаб ўқувчиларининг олган билимларига асосланиб куйилган вазифалар ва шартларга биноан бажарадиган ҳаракатларнинг йигиндисидир. демак, кўникма ҳосил қилиш, меҳнат қилиш йуллари ва усулларини билиб олиш ўз билимларини амалда қўллай билиш демакдир. кўникмалар муайян вазиятдагина эмас, балки даслабки шарт-шароитлар ўзгарган вақтда ҳам маълум хатти-ҳаракатлар қилиш қобилияти билан характерланади. педагогика ва психологияга оид илмий тадқиқотларда кўникмаларни эпчиллик, хар томонламалик, илгари мухим хоссалари ҳақида фикр юритилади. бу хусусиятлар ўқувчига ҳар гал янги шароитда керакли хатти-ҳаракатлар қила олиш учун зарур. масалан: ўқувчи план тузиш кўникмасини эгаллаб …

ғланиши шарт эмас. билимлар фикр мулохазаларда кўникма эса асосан хатти-ҳаракатларда ифодаланади. бу хатти-ҳаракатлар ақлий ёки мускул хатти- ҳаракатлари бўлиши мумкин. малака - онгли хатти-ҳаракатларнинг автоматлаштирилган таркибий қисми. малака бир хатти-харакактларни ўзини бир хил шароитларининг ўзида кўп марта такрорлаш натижасида ҳосил қилинади. масалан: устахонади утказиладиган меҳнат машғулотларида болта ёрдамида темир кесиш малакаси қўл билан қилинадиган бир хил ҳаракатларини кўп марталаб такрорлаш вақтида ҳосил бўлади. бунда фаолиятнинг қисман автоматлашуви юз беради. лекин ҳаракатни батамом автоматлашган нарса деб тасаввур этиш ярамайди. чунки хатто дурустгина таркиб топган малакани ҳам онгли маълум даражада назорат қилиб туради. темир кесиш пайтида ўқитувчи болтани қандай ушлаш кераклигини қўлларини ҳаракатланиши қандай бўлиши, қаерга қараш кераклигини тушунтиради. бинобарин, даслабки пайтларда ўқувчи ўқитувчининг тайинланган гапларини унутмасликка ҳаракат қилади. кейинчалик эса онг томонида бўладиган назорат зайифлаши, ҳаракатлар автоматлашиб кетади. малака қанчалик пухта бўлса одам ишни шунчалик тез ва тўғри бажаради.кўникма ва малакаларнинг умумий ҳамда фарқ қилувчи томонлари бор. умумийлик шундаки, кўникмалар ҳам …

син, ҳамда мактаб дастурларида муайян ёшдаги ўқувчиларининг анатомик-физиологик ва психологик хусусиятларига мос системада қатъий амал қилинсин. таълим - диалектик тарзда тараққий этиб борадиган ички зиддиятлар жараёнидир. унда ҳамиша бир томон ва унинг қарама-қаршиси бўлган ўқиш ва ўқитиш, эскилик ва янгилик, якка ва умумий нарсалар мавжуд. таълим жараёни икки томонлама бўлиб, унда икки шахс ўқитувчи ва ўқувчи бўлади. улар муайян жараёнгина хос бўлган муносабатда бў- ладилар.ўқитувчи билан ўқувчи бир - бирига мутлақо зид ролларни ўқитиш ва ўқиш ролларини бажарадилар.таълим бериш ўқувчиларга билим бериш,уларда кўникмалар ва малакалар ҳосил қилиш янги хақиқатларни оча олишга қодир бўлган ижодий, мантиқий тафаккур тарбиялашдир. ўқиш ўқувчиларни ўзлаштириш, ўзида билиш қобилияти, фикрлаш операциялари ва ҳаракатларини ҳосил қилиш жараёнидир. бу павссив томошабинлик эмас, балки ўқувчига номаълум бўлган ҳақиқатларни очиб берадиган фаол, ижодий фаолият жараёнидир. ўқиш жараёнида ўқувчилар ўзлари мустақил равишда билимлар эгалашларида улардан фойдаланиш кўникмасини мужасамлаштириш ақлий ҳамда жисмоний меҳнат маданиятини ҳам эгаллайдилар. ўқувчи материални ўрганишга киришаётганда ҳали унинг …

хос хожиб «қутадғу билиг» асари орқали илм-фан, маърифатнинг аҳамияти, таърифи ва тавсифида одамларни тинмай илм олишга, билим ўрганишга ундади. дунёдаги барча хайрли ишлар, эзгу амаллар негизида илм-фан ётади, илм зиёси туфайли жахолат зулмати ёзилади, фикр равшанлашади, оламга рўшнолик таралади. хар бир соглом фикрли одам дунёнинг борлик ишларидан огох бўлиши, бунинг учун тинмай билим олиши, маoрифатга интилиши керак. мутафаккир абу райхон беруний (973-1048) илмнинг қадр-қимматини юқори бахолаган ҳолда, инсоннинг чин фазилати илмда эканлигини алоҳида таъкидлайди: «илм ўзи лаззат багишлайди, одамлар илм туфайли эзгуликка эришадилар ва ёвузликдан халос бўладилар. шунинг учун энг аниқ фойда, энг катта давлат эмасми, ахир». билимлар ривожида шарқнинг буюк алломаси ал-хоразмийнинг салмоқли улуши бор, албатта. бу буюк аллома алгебра, арифметика, астрономия, география ва мусиқа сохаларидан бир неча асарлар ёзган. унинг «алжабр ва алмуқобала ҳисобидан қисқача китоб» асари асосида алгебра фани пайдо булди. ўзбек шеъриятининг буюк дахоси алишер навоийнинг дидактик мероси унинг бебахо «ҳамса» асарида, хикматларида, лирик дурдоналарида ўз …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "таълим бериш ва ўқитиш назарияси"

1663868370.doc таълим бериш ва ўқитиш назарияси режа: 1. дидактика ҳақида тушунча. 2. билим-таълим жараёниниг методологик асосидир. 3. таълим жараёни ва унинг икки томонлама хусусияти. 4. таълим жараёнида билиш фаолиятининг босқичлари. 5. таълим назариясининг асосчилари (фаробий, ибн сино, беруний, ушинский, каменский, ж.ж.руссо, пестолоци). дидактика таълим жараёнининг умумий қонуниятларини ўрганувчи қисмидир. дидактика грекча сўз бўлиб, «дидайко»-ўқитиш, «дидаскол»-ўргатувчи деган сўзлардан келиб чиққан. дидактика педагогиканинг таълим жараёнинг умумий қонуниятларини ўрганувчи қисмидир. дидактика грекча сўз бўлиб, ўқитиш, ўргатувчи дегансўзлардан келиб чиққан. «дидактика»нинг сўзма-сўз таржимаси таълим назариясини англатади. таълим назарияси таълим жараёнининг тушунчаси ва моҳиятини, таъ...

Формат DOC, 77,5 КБ. Чтобы скачать "таълим бериш ва ўқитиш назарияси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: таълим бериш ва ўқитиш назарияси DOC Бесплатная загрузка Telegram