tadqiqot metodi va metodologiyasi. empirik tadqiqot va eksperimental tadqiqotlar usullari sharti

DOC 132.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1694781702.doc tadqiqot metodi va metodologiyasi. empirik tadqiqot va eksperimental tadqiqotlar usullari sharti reja: 1. usul (metod) tushunchasi. ilmiy tadqiqot va usul 2. metodologiya tushunchasi va tadqiqot usullari tasnifi 3. empirik tadqiqot usuli tushunchasi va turlari a) kuzatish b) o’lchash v) taqqoslash d) tavsiflash 4. eksperimental tadqiqotlar a) eksperiment va uning turlari b) eksperimentni rejalashtirish va tashkil qilish v) eksperiment natijalarini tahlil qilish va baholash 5.umumilmiy eksperimentlar usul (metod) tushunchasi. ilmiy tadqiqot va usul bilish inson faoliyatini bir ko’rinishi bo’lib, shu faoliyat natijasida narsa va hodisalar to’g’risida tasavvurlar, obrazlar, tushunchalar xosil bo’ladi, ularning tizimlashgan majmuasi bilimda ifodalanadi. tasavvur va tushunchalarni bir – bir bilan bog’laydigan, yakka tushunchalardan umumiy tushunchalarni hosil qiladigan ruhiy jarayon tafakkurdir. inson voqyelikni o’zlashtirar va o’rganar ekan, uning faoliyatiga yordam beradigan vositalar, hatti-harakat tamoyillari, qoidalari shakllanadi, ya’ni faoliyat usuli vujudga keladi. dastlab, amaliyot usullari, keyinchalik ta’lim, fan sohalarida aqliy faoliyat usullari ishlab chiqildi. shunisi e’tiborliki, yunon tilida usul …

izimidir. bunday tizimdan foydalanish faoliyatimizga oqilonalik, tartibot, yo’nalish va energetik yutuq beradi. haqiqatan ham faoliyatning qaysi sohasida bo’lmasin, usuldan foydalanish bir qator ijobiy natijalarni beradi: · inson faoliyatini tartiblashtiradi; · natijaga erishish yo’lini qisqartiradi; · faollik yoki izlanish energiyasini tejash imkoniyatini beradi; - samaradorlik koefisiyentini bir necha barobar ko’paytiradi. usul faoliyat samaradorligini ta’minlaydigan tizimli qurol ekan, uning unsurlari aqliy, amaliy va texnologik amallar, qoidalar va vositalardan tashkil topgan. tabiiy-ki, ilmiy tadqiqotda aqliy faoliyat qoidalari, tamoyillari ustuvor o’rinni egallaydi. tadqiqot usulini turi, xislati o’rganilayotgan obyektning tuzilishi, aniqrog’i, murakkabligi bilan bog’langan. izlanish obyekti qanchalik murakkab bo’lsa, shunchalik takomillashgan bilish shakllari va usullarni tatbiq qilishga to’g’ri keladi. usulda obyektiv (obyektni mazmunidan kelib chiqish, xossalari va parametrlari mavjudligini hisobga olish) va subyektiv (izlanish maqsadi, vositalari va qoidalari mujassamlangan yondashuv, tizim) tomonlar birligi mavjud ekan, u ishlab chiqiladi. shu bois, olimlar har doim tadqiqot usuli masalalari bilan shug’ullanishgan. o’yg’onish davrini buyuk olimi g. galiley oldingi …

sul sifatida har qanday narsani shubha ostiga olish usulini tavsiya qildi. bu usulning asosiy qoidalari: 1. ishonchli bo’lmagan bilimni haqiqat sifatida qabul qilmaslik, mulohaza tarkibiga aniq, shubha tug’dirmaydigan hukmlarni kiritish kerak. 2. tadqiqot qilinayotgan har bir muammoni aniq anglash imkoniyatini beradigan darajada qismlarga bo’lish kerak. 3. predmetni izchil, bir tartibda o’rganish, birlamchi, sodda unsurlarini aniqlashdan murakkab xossani tadqiq qilishga bosqichmabosqich o’tish lozim. 4. natijaga bo’lgan ishonchni mustahkamlash uchun tadqiqotda uchraydigan ziddiyat va nomuvofiqliklarni to’la ro’yxatini tuzish, paydo bo’lganlarini aniqlab, bartaraf etish kerak. universal tushuntirish usuli bo’lishga da’vo qilgan yana bir usullardan biri mexanisizm bo’lib, bu usulga shu qadar keng ma’no berish asosida barcha narsalarning xossalari va harakati mexanik qonuniyatlarni amal qilishi bilan belgilanadi, degan g’oya yotadi. xx asrda klassik fanlar paradigmasidan noklassik izlanish paradigmasiga o’tish, uslubiy yondashuvlar xilma-xilligiga erishish jarayonida universallikka da’vo qiladigan tadqiqot usulini bo’lishi mumkin emasligi ayon bo’ldi. obyektlarni, shu jumladan inson yaratgan sun’iy muhit va tuzilmalarni cheksiz …

oyillar ishlab chiqiladi. keyingi tadqiqotlarda bu tushunchalar va tamoyillar uslubiy qoida, tushuntirish usuli rolini o’ynaydi. masalan, 1924 yilda fransuz olimi lui de broyl atom fizikasi yo’nalishi bo’yicha o’tkazilagan tadqiqotlar natijasini umumlashtirib elementar zarrachalarning korpuskulyar – to’lqin dualizmi g’oyasini olg’a surdi. aniqlanishicha, har bir elementar zarracha ayni vaqtda ham korpuskulyar (modda), ham to’lqinli (maydon) xossasiga ega. korpuskulyar – to’lqin dualizmini har tomonlama tahlil qilib, nemis olimi v. geyzenberg 1927 yilda nomuayanlik tamoyilini ishlab chiqdi. tamoyilning mazmuni shunday iboratki, mikrozarracha bo’lgan elektronni koordinatasi va impulsini bir vaqtda baravariga o’lchash, aniqlash mumkin emas. elektronning fazoviy koordinatasini aniqlash ayni vaqtda impulsi qiymatini topishni imkonsiz qiladi va aksincha, impulsi qiymatini har qancha aniqlik bilan topilsada elektronning fazoviy koordinatasini aniq belgilash mumkin emas. gap asbob-uskunaning yoki matematik hisoblash usulini kamchiligida emas. elektron ikki xil, o’zaro ziddiyatli xossaga – zarracha va to’lqinli xislatga ega. shu bois, ayni vaqtda elektronning (shu jumladan boshqa mikrozarrachalarning) ham impulsi, ham fazoviy …

· izlanishda tatbiq qilinadigan har bir usulni o’rni va funksiyalarini belgilash; · tadqiqot usullaridan foydalanish tartibini ishlab chiqish kabi qoidalar bajariladi. tadqiqot usuli obyektga berilgan savolga javob olish vositasidir. javoblar miqdor, qiymat, koeffisiyent, model, umumlashma, xulosa, tushuncha shaklida ifodalandi. natijada obyekt, uning xossalari va qonuniyatlari haqida aniq, konkret tasavvur hosil qilamiz, nazariy, amaliy, texnolgogik tavsiya va loyihalar ishlab chiqish imkoniyatiga ega bo’lamiz. metodologiya tushunchasi va tadqiqot usullari tasnifi ilmiy tadqiqot bilan shug’ulanadigan mutaxassis izlanish obyekti, predmeti, tadbiq qilinadigan usullar, uslubiy va konseptual vositalar to’g’risida mulohaza yuritadi. bunday mulohaza metodologiya ilmi predmetini tashkil qiladi. metodologik mulohazalarga bo’lgan ehtiyojni tadqiqotni ko’p bosqichli va ko’p tomonlama jarayonga ko’p bosqichli aylanishi, izlanish obyekti, obyektni tushuntiradigan g’oyalar va nazariyalarni tobora murakkablashib borishi, tadqiqot usulini roli va ahamiyatini ortib borishi taqozo etadi. metodologiyani o’zini quyidagicha ta’riflash mumkin: metodologiya – insonning ilmiy va amaliy faoliyatini tashkil qilish, tadqiqot faoliyati samaradorligini ta’minlaydigan usullar, ularning bilishdagi roli va ahamiyati, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tadqiqot metodi va metodologiyasi. empirik tadqiqot va eksperimental tadqiqotlar usullari sharti"

1694781702.doc tadqiqot metodi va metodologiyasi. empirik tadqiqot va eksperimental tadqiqotlar usullari sharti reja: 1. usul (metod) tushunchasi. ilmiy tadqiqot va usul 2. metodologiya tushunchasi va tadqiqot usullari tasnifi 3. empirik tadqiqot usuli tushunchasi va turlari a) kuzatish b) o’lchash v) taqqoslash d) tavsiflash 4. eksperimental tadqiqotlar a) eksperiment va uning turlari b) eksperimentni rejalashtirish va tashkil qilish v) eksperiment natijalarini tahlil qilish va baholash 5.umumilmiy eksperimentlar usul (metod) tushunchasi. ilmiy tadqiqot va usul bilish inson faoliyatini bir ko’rinishi bo’lib, shu faoliyat natijasida narsa va hodisalar to’g’risida tasavvurlar, obrazlar, tushunchalar xosil bo’ladi, ularning tizimlashgan majmuasi bilimda ifodalanadi. tasavvur va tushunchalarn...

DOC format, 132.0 KB. To download "tadqiqot metodi va metodologiyasi. empirik tadqiqot va eksperimental tadqiqotlar usullari sharti", click the Telegram button on the left.

Tags: tadqiqot metodi va metodologiya… DOC Free download Telegram