алломалар мероси – ахлокий тарбиянинг асосидир

DOC 113.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1404270193_52402.doc алломалар мероси – ахлокий алломалар мероси – ахлокий тарбиянинг асосидир режа 1. кириш. (масаланинг куйилиши) 2. донолар хикмати - хаёт зийнати. 3. алишер навоийнинг инсоний фазилатлар хакидаги дурдона фикрлари. 4. воиз кошифий ижодида инсоний одоб – ахлокнинг талкини. 5. оилада усмир болаларни ахсини шакллантиришда алломалар хикматларидан фойдаланиш. 6. хулоса. 1. бугунги кунда хар бир инсондан билимли ва онгли булиш талаб этилади. билим, онгнинг усиши маънавий хаётимизнинг тараккиётига окилона ёндошишга ундайдиган омил. билим укиш - урганиш оркали ривожланади, билимли одамга онг тараккий эта бошлайди. натижада улар укиган нарсаларида куриб кузатаётган вокеа ходисалардан тугри хулоса чикариб, уз хулк -атворларига бор булган салбий хусусиятларни бартараф киладилар. ижобий хислатлар эса тобора ривожланиб ахлокан баркамол була бошлайдилар. демак, одоб – ахлок хам илмдир. уни укиш, ёзиш, кузатиш ва насихатлар эшитиш оркали амалга ошириш мумкин. ушбу маънода алломаларимиз меросини урганиш. улардаги панд-насихатлар, дурдона сузлар, хикматли ва ибратли хикоялардан озикланиб, маънавий жихатдан юксалиш мумкин. айникса бу …
2
шкул тугунни англадим, ечдим. енгилмай колгани биргина ажал. деган хайём хам охир окибатда ёзади: дилим илмлардан махрум булмабди, бир сир колмади мавхум булмабди. туну – кун уйладим 72 йил. нгладим хеч нарса маълум булмабди. аммо инсоният тафаккури, илми, тажрибаси тобора такомиллашиб боради, чунки у мерос коладиган боболар хикмати, оталар сузи ва панд-угитларидан фойдаланади. ривоят, хикмат, угитлар, пандномалар биз учун асрларнинг садоси, узок утмиш билан хамнафаслик хиссини уйготувчи мангу чакирик, замонлараро олтин куприкдир. хр бир халк асрлар давомида куплаб хаётий тажрибалар туплайди ва уларни турли воситалар билан келажак авлодларгша мерос килиб колдиради. макол, масал ва хикматли сузлар маънавий меросимизнинг дуру – гавхари хисобланади. дунёда хикмат дурдоналари яратмаган, уларни асрлар оша куз корачигидай асраб авайлаб, сайкал бериб, дилида, тилида саклаб келаётган бирор халк йук. жахон маънавият- маданияти равнаки учун ал-хоразмий, абу али ибн син, абу райхон беруний, аз-замахшарий, мирзо улугбек, алишер навоий, бобур мирзо сингари куплаб буюк олим ва мутафаккирлар улкан хисса …
3
и билиш хам одобдан. бу хакда «каттани-катта бил, кичикни -кичик» деган накл бор. ота – боболар айтган бу маколда катталар билар кичик ёшдагилар, ота-оналар билан болалар, акалар билан укалар, опалар билан сингиллар уртасидаги узаро муносабат кандай булиши лозимлиги уктирилади. «каттага катталарча бул, кичикка кичикларча». бу хикматнинг шархи: «катталар орасида булганингда уларни иззат-хурмат кил, панд-насихатларига кулок сол, уларнинг хузурида бачкана киликлар килма, тутриксиз гапларни гапирма, огир – вазмин бул. кичиклар орасида булганингда эса, уларнинг узларига яраша муомалада бул, уларга хос гап – сузларни топиб гапир, узингни катта тутма», дейилмокчи. ёки халкимизнинг «кичкинани ёш дема, кексани- тош», «кичкинани макта, каттани сакла», « каттага салом бер, кичикка калом», «каттага хурмат, кичикка шафкат», хикматларига монанд килиб хазрат навоий ёзади: кимки улугрок - анга хизмат керак, улки кичикрок - анга шафкат керак. демак, катталар доим иззат-хурматда булиб, улар ёшларни яхши хулклари ва яхши насихатлари билан йулга солмоклари. хаёт сабокларини ургатиб, рахнамолик килмоклари лозим. ёшлар катталарни …
4
агар хижронда чекса захмату ранж, насиб булгай нихоят бехисоб ганч. ота – боболар маколаларида кишининг хаётда сабр токатли, чидамли, каноатли булиши накадар яхши, накадар кимматли фазилат эканлигини таъкидлаб. бунинг акси ёмон окибатларга олиб келишини уктирганлар. «сабр – умр хазинаси», «акл одамнинг курки, сабр – унинг шериги», «аклнинг курки - сабр», «акл сабрни сакла », «камоли иймон - сабр», «сабр – шодлик калити», «сабр - этган мурдга - етган», «сабр аччик, меваси ширин» ва хоказо. инсонни сабрли -каноатли булишга даъват этувчи маколлар бундай минг йиллар мукаддам яшаб ижод этган шоирлар, алломалар томонидан зур махорат билан кулланилганки, бу уларнинг кадимийлигидан далолат беради. носир хисрав айтади: аччикдир «сабр кил» деган панд, аммо сабр килсанг булар канд. дурбек ёзади: сабр билан тенгри булур комил дил, сабр килу, сабр килу, сабр кил. сабр навоий талкинида куйидагича янграйди: тааммул билан ком пайдо булур, тахаммул билан гура холва булур. кимки бир шиддат аро сабру тахаммул айлади, бахт …
5
лар яратувчи дурдона сузлар айтувчилар юрти. узига хос буюк маънавият макони. бунда ижод этиб, башар авлодини одобу – ахлокка, бунёдкорлигу эзгуликка, хамжихатлигу - хамдамликка даъват этувчи донишманд алломалар сони минг битта. бирок халкимизни асл дурдона асарлари билан доимий эзгуликка чорлаб хак йулини курсатувчи шундай мутафаккирларимиз борки, уларни урганмаслик мумкин эмас. булардан бири комусий билимлар сохиби, буюк мутафаккир фан ва санъатни турли сохаларини ривожлантиришга, таълим – тарбия масалаларига катта хисса кушган алишер навоий (1441 –1501 йиллар)дир. навоий туркий тилда куп ва хуп айтган аллома шоирдир. аммо унинг «хамса», «махбуб ул-кулуб», «арбаъйн», «назм ул-жавохир», «вакфия» каби асарларида тарбия масалалари инсонни хулк - атвори ва ахлок одобига доир лахзалар чексиз купдир. навоий инсон учун келажак авлодни яратишдан, уни тарбиялаб, фойдали киши килиб етиштиришдан кура, хайрли ва лаззатли нарса йукдир, дейди. у илм фаннинг ахамиятини ёритиб берар экан илмни, коронгуликни ёритадиган чирок- хаёт йулини ёритадиган куёш. одамларни хакикий киёфасини курсатадиган омил сифатида таърифлайди. шу …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "алломалар мероси – ахлокий тарбиянинг асосидир"

1404270193_52402.doc алломалар мероси – ахлокий алломалар мероси – ахлокий тарбиянинг асосидир режа 1. кириш. (масаланинг куйилиши) 2. донолар хикмати - хаёт зийнати. 3. алишер навоийнинг инсоний фазилатлар хакидаги дурдона фикрлари. 4. воиз кошифий ижодида инсоний одоб – ахлокнинг талкини. 5. оилада усмир болаларни ахсини шакллантиришда алломалар хикматларидан фойдаланиш. 6. хулоса. 1. бугунги кунда хар бир инсондан билимли ва онгли булиш талаб этилади. билим, онгнинг усиши маънавий хаётимизнинг тараккиётига окилона ёндошишга ундайдиган омил. билим укиш - урганиш оркали ривожланади, билимли одамга онг тараккий эта бошлайди. натижада улар укиган нарсаларида куриб кузатаётган вокеа ходисалардан тугри хулоса чикариб, уз хулк -атворларига бор булган салбий хусусиятларни бартараф киладилар. иж...

DOC format, 113.5 KB. To download "алломалар мероси – ахлокий тарбиянинг асосидир", click the Telegram button on the left.