миллат ғурури

DOCX 21,1 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1497256969_68480.docx миллат ғурури илмнинг мавқе-мартабаси шарқда бағоят баланд бўлганлиги ҳаммага маъдум. ҳадиси шарифлардан бири-да «олимлар пайғамбарлар ворисидир», дейилади. халқи-мизда «олим бўлсанг, олам сеники», деган нақл бор. бу ran бугун пайдо бўлган эмас. дунёга ўнлаб илм-фан доҳийларини ҳадя этган бу миллат олимликнинг шуҳрати билан бирга, игна билан қудуқ қазимоқдек заҳматини ҳам жуда яхши билган. илм ўргат-моқнинг шараф ва масъулиятини эса янада баландроқ тутган. устоз отангдан улуғдир, дейди у арасту тили билан, чунки ота фарзандни осмондан ерга туширади, устоз эса шогирдни ердан осмонга кўтаради. сўнгти 3-4 аср туркистон учун ғоят оғир кедди. xix аср асорат асри бўлиб тарихга кирди. миллат зимистонга ботиб борди. лекин унинг ўзлигини сақлаш инстикти йўқолмади. «усули жадид» кашф этидди. русия забтига олган туркистонда «жадидчилик» номи билан тарихга кирган миллий уйғониш бошланди. унинг асосий мақ-садларидан бири олий таълим эди. «биз ҳам ўз университетларимизни қурамиз!» — деб ёзган эди 1885 йили машҳур исмоилбек гаспрали. маҳ-мудхўжа беҳбудийнинг «ойна» журналида эса 1914 …

архонда-ги ҳовлисида 9 кишилик ташкилий ҳайъат тузилиб, иш бошланди. 10 апрель куни пиёнбозор (ҳозирги навоий театри атрофи)даги мактаб биносида шаҳардаги ҳар бир ташкилотдан бир вакил чақирилиб, масала умумий маж-лисга қўйилади. барча қатнашчилар маҳаллий халқ (му-сулмонлар) учун университетнинг ғоят зарур эканлигини якдиллик билан тасдиқлайдилар. 1918 йилнинг 3 майида бўлиб ўтган ташкилий комис-сиянинг умумий мажлисида мунавварқори абдурашид-хонов — раис, исо тўхтабоев — биринчи муовин, бурҳон ҳабиб — иккинчи муовин, мухтор бакир - саркотиб, абдусамиъқори зиёбоев хазинадор қилиб сайланадилар. ўтган 9 йиғилишда бўлажак университетнинг ташкилий тузилишидан шўъба-факультетлари-ю, энг муҳим соҳалар-нинг дастурларигача ишлаб чиқилади. уларга кўра, университет уч босқичли (қуйи, ўрта, олий) бўлиб, «ибти-доия шўъбаси» деб аталган биринчи босқичга ёши 15дан кам бўлмаган уч гуруҳ ўқувчилар қабул қилинар эди. иб-тидоия шўъбаси асосан ўрта маълумот берар, ўқувчини талабаликка тайёрлар, айни пайтда анъанавий қўл ҳуна-ридан элекросозликкача бўлган алоҳида ўқув дастури ва муддатига эга турли-туман касб-корларга ўргатишни ҳам кўзда тутар эди. жумладан, 2 мусулмон касб мактаби очиш …

дорулфунуннинг нашри афкоридан «до-рулфунун театри»гача, дорулмуаллиминнинг бекларбеги мадрасасида бўладиган «пансион»игача муҳокама қилинди. дорулфунун кенгаши университетнинг олий органи ҳисобланар, унинг таркибини эса, шўъбалардан сайланиб келадиган вакиллар ташкил қилар эди. мажлис жамоанинг ярмидан купи иштирокчи, сай-ловлар оддий кўпчилик овозини олиш билан ҳал қили-нарди. дорулфунун кенгаши раиси университет ректори ҳам эди. 1918 йил 12 майда тошкентнинг эски шаҳар қисми-даги собиқ викула морозов савдо уйи (ҳозирги қодирий боғининг себзор томонида, босмахона рўпарасида жой-лашган эди)да туркистон мусулмон'халқ дорулфунуни очилди. уни маълум ва машҳур жамоат, маданият арбоби, ташкилий комиссия раиси, мусулмон халқ дорулфунуни ректори мунавварқори абдурашидхонов очади. туркистон халқининг илм-фанга, маърифатга муҳтожлиги, университетнинг миллат ва ватан қаддини тиклашда буюк омиллардан бўлажаги ҳақида гапиради. давр удумига кўра, озодлик қурбонлари ҳурматига абдусамиъқори қуръон тиловат қилади. . гарчи мусулмон халқ дорулфунуни ўлканинг 95 фоиз аҳолисини ташкил этган беш ярим миллион тубжой халқ-нинг она сутидан ҳалол ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилаётган бўлса-да, унинг мустақил иш юритиши очил-ган куниданоқ хавф остида …

қсади) ила очғон бу семинария биноларида мусулмонларнинг дорулмуаллиминларини очиш» замони келганидан шодмонлик изҳор қилди. абдусамиъқори, камол шамс, исмоил ҳаққи, мухтор бакир, жами ўндан ортиқ киши сўзга чиқди. дорулмуаллиминнинг мусулмон халқ дорулфунуни кенгашининг 1918 йил 7 майдаги уму-мий мажлисида тасдиқланган таълим дастурида фаол қат-нашган ўз илмий-педагогик хизматлари билан эътироф этилган 13 киши — камол шамс, мунавварқори, фитрат, бурҳон ҳабиб, иброҳим фаҳмий, ҳайдар шавқий, амин афандизода, абдураҳмон исмоилзода, абдулла раҳимбой, исмоил ризо, владимир сергеев, загрубская, углицкий-лар «ҳайъати таълимия» (илмий кенгаш аъзолари) қилиб сайландилар. дарслар ўз даврининг етакчи мугахассисла-ри томонидан берилди: она тили ва адабиёт (фитрат), ахлоқ (мунавварқори), этнография (абубакр диваев), математика (камол шамс), сиёсий тарих (бурҳон ҳабиб) ва ҳоказо. мусулмон дорулфунуни туркистон маънавий ҳаётида муайян силжиш ҳосил қилди. миллатнинг истиқболга ишончи ошди. зиёлилар дорулфунун мурожаати билан ўз уйларидаги илмий-адабий китоблар, дарсликларни университет кутубхонасига инъом эта бошладилар. самарқандда дорулфунун шўъбаси очилди. машҳур маҳмудхўжа беҳбудий раис, таниқли адиблар - ҳожи муин, саидаҳмад сиддиқий, а. …

дан ишланган, тайёрло-вини қўшганда беш йилга мўлжалланган дорулмуаллимин дастлаб 4 йиллик курсга айлантирилди, сўнг ундан ҳам қисқартирилди, роса юз кунга келтиридди. қуйи босқич -мактаблар халқ комиссарлигига ўтказилди. рус тилини етарли билмаган махдллий ёшлар олий таҳсилдан маҳрум бўлиб қолавердилар. 1920 йили туркистон халқ университета давлат университетига айлантирилди. 1923 йили унинг беш факультетида ўқиётган 2453 талабанинг 50 та-сигина узбек эди. қолган талабалар: 1575 - рус, 397 — европалик яҳудийлар, 134 - арман, 81 - татар, 57 - қозоқ-қирғиз, 11 - тожик, 34 - бухоро яҳудийлари, 9 - турк-ман, 8 - уйғур, 1 - дунган, 1 - литвалик, 18 - латиш, 32— поляк, 15 - немис, 17 - бошқирд эди. бу ҳол узоқ йиллар давом этди. шўро тузуми танловининг мезонлари-дан бўлган ижтимоий келиб чиқиш жиҳатидан олиб қара-ладиган бўлса, 1921-1927 йиллар қиёсида деҳқон 20-36, ишчи 18-25, хизматчи 5-28 фоизга ўсиб боргани, ҳунар-манд 21-10, бой ва руҳоний 3—4 фоиздан 0 фоизга тушиб боргани кузатилади. мана …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"миллат ғурури" haqida

1497256969_68480.docx миллат ғурури илмнинг мавқе-мартабаси шарқда бағоят баланд бўлганлиги ҳаммага маъдум. ҳадиси шарифлардан бири-да «олимлар пайғамбарлар ворисидир», дейилади. халқи-мизда «олим бўлсанг, олам сеники», деган нақл бор. бу ran бугун пайдо бўлган эмас. дунёга ўнлаб илм-фан доҳийларини ҳадя этган бу миллат олимликнинг шуҳрати билан бирга, игна билан қудуқ қазимоқдек заҳматини ҳам жуда яхши билган. илм ўргат-моқнинг шараф ва масъулиятини эса янада баландроқ тутган. устоз отангдан улуғдир, дейди у арасту тили билан, чунки ота фарзандни осмондан ерга туширади, устоз эса шогирдни ердан осмонга кўтаради. сўнгти 3-4 аср туркистон учун ғоят оғир кедди. xix аср асорат асри бўлиб тарихга кирди. миллат зимистонга ботиб борди. лекин унинг ўзлигини сақлаш инстикти йўқолмади. «усули жадид...

DOCX format, 21,1 KB. "миллат ғурури"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: миллат ғурури DOCX Bepul yuklash Telegram