№8_labaratoriya_ishi_egilish_bo’yicha_yung_modulini_aniqlash

DOCX 7 sahifa 87,7 KB Bepul yuklash

7 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 87,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 7

Yangilangan May 2026

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 7

[bookmark: _goback]labaratoriya ishi №8 egilish bo’yicha yung modulini aniqlash ishning maqsadi: egilish elastik deformatsiyasini o’rganish va yung modulini aniqlash. kerakli asbob va materiallar: 1.egilish bo’yicha maxsus asbob 2. tekshiriladigan nusxalar 3. yuklar 4. shtangensirkul 5. chizg’ich nazariy muqaddima jismga tashqi kuch ta’sirida o’z shaklini yoki o’lchamlarini o’zgartirishga deformatsiya deyiladi. deformatsiya vaqtida jismni tashkil etgan zarralar boshlang’ich muvozanat xolatidan siljib yangi xolatga o’tadi. bu siljishga zarralar orasidagi o’zaro tortishish kuchlari qarshilik ko’rsatadi. natijada deformatsiyalanayotgan jismda ichki elastik kuchlar paydo bo’ladi. tashqi kuch ta’siri tugagandan keyin jism o’zining avvalgi holatiga qaytsa bu elastik deformatsiya deyiladi. qattiq jismlar noelastik deformatsiyalanganda, uni kristallik panjaralari o’z holiga qaytib kelmasligi bilan ajraladi. bu hol qoldiq yoki plastik deformatsiya deyiladi. elastik deformatsiyada, tashqi kuchlar hosil bo’lgan ichki kuchlarni natijalovchi jismni istalgan kesimida jismga ta’sir etayotgan tashqi kuch bilan muvozanatlashadi. shu sababli elastik deformatsiyada ichki elastik kuchlarni jismga qo’yiladigan tashqi kuch qiymatiga orqali aniqlash mumkin. ichki elastik kuch …

2 / 7

n ko’rinishdagi elastik deformatsiya uchun guk qonuni ifodalaydi. yung moduli (ye) har bir modda uchun o’zgarmas bo’lib, uni qiymati faqat deformatsiyalanayotgan jism materialiga bog’liq. agar =1 ga teng bo’lsa, u vaqtda =ye bo’ladi, ya’ni yung moduli bir birlik nisbiy deformatsiya hosil etuvchi mexanik kuchlanish son qiymatiga teng. deformatsiya kuchlanishiga proporsional bo’lgandagi kuchlanish chegarasi proporsionallik chegarasi deyiladi (a nuqta 1-rasm). [image: x14-1] 1-rasm. deformatsiyani kuchlanishga bog’liqligi grafigi deformatsiya orttirilganda elastik xarakteri saqlanadi ammo va ye orasidagi bog’lanishni ifodalovchi grafik to’g’ri chiziqliligi buziladi. plastik deformatsiya boshlanguncha bo’lgan eng katta kuchlanish elastiklik chegarasi deyiladi (v nuqta). elastiklik chegarasi-dan kuchlanish chekli qiymatdan ortsa, jismda qoldiq deformatsiya paydo bo’ladi, ya’ni jismdan deformatsiyalovchi kuch olingach, u o’zining dastlabki holiga qaytmaydi. plastik deformatsiya oquvchanlik chegarasi bilan xarakterlanadi (d- nuqta). oquvchanlik chegarasidagi kuchlanishlarda tashqi kuch oshirilmasa ham deformatsiya orta boradi. jismning yemirilishigacha (sinishi, uzulishi) bo’lgan eng katta kuchlanishga mustahkamlik chegarasi deyiladi (ye – nuqta). qattiq jismlar uchun yung …

3 / 7

lik kuchlari ko’paya boradi. [image: x14-2] 2- rasm. egilish deformatsiyasi neytral qatlamga yaqin qatlamlarda bu kuchlar juda oz bo’ladi, praktik tomonidan ularning ahamiyati yo’q. shuning uchun amalda egilmaydigan qilib olingan yaxlit sterjen o’rniga kavak sterjenlarni muvaffaqiyat bilan ishlatish mumkin. sterjen o’rtasining yuk qo’yilmaganda va yuk qo’yilganida vaziyatlarining oralig’ini egilish masofasi ( - strela progiba) deyiladi. egilish masofasi () egilish deformatsiyasini o’lchami bo’lib, guk qonuni bo’yicha =f (5) bu yerda - proporsionallik koeffitsiyentni bo’lib, moddaning elastik xossalariga, jism o’lchami va ko’ndalang kesimi shakliga bog’liq. [image: x14-3] 3-rasm. egilish masofasi. f– deformatsiyalovchi kuch f=mg kattaligi yuk og’irlik kuchi bilan aniqlanadi. bunda m – yuk massasi, g – erkin tushish tezlanishi. nazariy tomondan (6) l - sterjenning tayanch nuqtalari orasidagi masofa, - sterjenning eni b - sterjenning qalinligi e - yung moduli (6) dagi ning qiymatini (5) ga qo’ysak: (7) bundan (8) bu ishda yung moduli (8) formula bo’yicha hisoblanadi. bu kattalikni hisoblash …

4 / 7

qirrali metall prizma (6) o’rnatilgan. tayanch prizmalar (2) parallel qilib o’rnatilgan. bu prizma qirrasi tekshiriladigan jismga (3) tegib turadi. nonius har bir yuk (f) qo’yilgandagi egilish masofasi () o’lchash uchun ishlatiladi. ishni bajarish tartibi 1. shtangensirkul bilan «a» va «b» larni kamida 5 marta har xil joyidan o’lchang va ularning o’rtachasini jadvalga yozing. 2. prizma qirralari orasidagi masofani (l) o’lchang va jadvalga yozing. 3. tekshiriladigan sterjenni tayanch prizmalar ustiga qo’ying va uni o’rta qismiga tayanch prizmalarga parallel (yuk quyiladigan metall sterjen bilan yog’och sterjen orasiga) alyumin prizmani qo’yib nonius bo’yicha nolinchi hisobni oling. boshlang’ich egilish () masofasini unga ta’sir etuvchi sterjen va yog’och og’irligi hosil etadi. 4. asta sekin metall sterjen stolchasiga yuklar qo’ya borib, nonius bo’yicha birinchi hisoblarni oling (n0, n1, n2 …). nonius ko’rsatkichi farqi (n2 - n1) egilish masofa qiymatini beradi. (1, 2, 3). 5. qo’yilgan yuklarni kamaytira borib yana nonius bo’yicha ikkilamchi hisoblarni (n11, n21…) oling …

5 / 7

iga kavak sterjen ishlatish mumkinmi? 7. hisoblash formulasini yozib bering va undagi cimvollarni aytib bering. 8. asbob tuzilishi va ishlashini tushuntiring. 1 image3.wmf e × = s e oleobject3.bin image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.wmf 3 4 3 eab l = a oleobject4.bin image8.wmf a oleobject5.bin image9.wmf 3 4 3 eab mgl = l oleobject6.bin image10.wmf l = 3 3 4 ab mgl e oleobject7.bin image11.wmf 3 4 3 ab l k erda bu mg k e = l = oleobject8.bin image12.jpeg image13.wmf 2 urt l + l = l oleobject9.bin image14.wmf n e ... e e e n 2 1 + + + = oleobject10.bin image15.wmf a oleobject11.bin image1.wmf s f = oleobject1.bin image2.wmf x x d = e oleobject2.bin

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 7 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"№8_labaratoriya_ishi_egilish_bo’yicha_yung_modulini_aniqlash" haqida

[bookmark: _goback]labaratoriya ishi №8 egilish bo’yicha yung modulini aniqlash ishning maqsadi: egilish elastik deformatsiyasini o’rganish va yung modulini aniqlash. kerakli asbob va materiallar: 1.egilish bo’yicha maxsus asbob 2. tekshiriladigan nusxalar 3. yuklar 4. shtangensirkul 5. chizg’ich nazariy muqaddima jismga tashqi kuch ta’sirida o’z shaklini yoki o’lchamlarini o’zgartirishga deformatsiya deyiladi. deformatsiya vaqtida jismni tashkil etgan zarralar boshlang’ich muvozanat xolatidan siljib yangi xolatga o’tadi. bu siljishga zarralar orasidagi o’zaro tortishish kuchlari qarshilik ko’rsatadi. natijada deformatsiyalanayotgan jismda ichki elastik kuchlar paydo bo’ladi. tashqi kuch ta’siri tugagandan keyin jism o’zining avvalgi holatiga qaytsa bu elastik deformatsiya deyiladi. qattiq...

Bu fayl DOCX formatida 7 sahifadan iborat (87,7 KB). "№8_labaratoriya_ishi_egilish_bo’yicha_yung_modulini_aniqlash"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: №8_labaratoriya_ishi_egilish_bo… DOCX 7 sahifa Bepul yuklash Telegram