sterjenlarning mustahkamlik sharti

DOC 13 pages 548.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 548.0 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

cho`zilish yoki siqilish www.arxiv.uz reja: 1. asosiy mulohazalar 2. sterjenlarning markaziy cho`zilish yoki siqilishga qarshilik ko`rsatishi 3. materiallarning mexanik xossalarini tajriba yordamida tekshirish 4. joiz kuchlanishlar. 5. cho`zilgan yoki siqilgan sterjenlarning mustahkamlik sharti agar tekshirilayotgan sterjenlarning ko`ndalang kesimlarida oltita ichki kuch faktorlaridan faqatgina bitta bo`ylama kuch nz ta`sir ko`rsatib, qolganlari esa nolga teng bo`lsa, u holda cho`zilish yoki siqilish deformatsiyasi sodir bo`ladi. biz bu bobda faqatgina markaziy cho`zilish yoki siqilish deformatsiyasini o`rganish bilan chegaralanamiz. misollar: vagonlarni o`zaro bog`lovchi moslamalar, yuk ko`tarish kranlaridagi po`lat arqonlar, tasmali uzatmalarda tasmalar va shu kabilar cho`zilishga, g`ishtlar yoki toshlardan terilgan devorlar, temir-beton ustunlar va shu kabilar esa siqilishga qarshilik ko`rsatadi. tekshirilayotgan sterjenni ixtiyoriy m—n tekislik bilan fikran kesib, uni ikkita a va b qismlarga ajratamiz (2.9-shakl). bu qismlardan birini, masalan yuqoridagisini tashlab yuborib, uning qoldirilgan qismga ko`rsatgan ta`sirini nz ichki kuch bilan almashtiramiz. ajratilgan qism uchun statikaning muvozanat tenglamasini tuzamiz: agar normal kuchlanishni ko`ndalang kesim …

2 / 13

asalaning geometrik tomoni tajribaga asoslangan y. bernulli gipotezasiga tayanadi: sterjenning deformatsiyagacha bo`lgan tekis va sterjen o`qiga tik bo`lgan kesimlari deformatsiyadan keyin ham tekis va sterjen o`qiga tikligicha qoladi. bu ta`rifdan esa sterjen absolyut uzayishining dastlabki uzunligiga nisbati o`zgarmas miqdor ekanligi kelib chiqadi: bu yerda ε — o`lchamsiz miqdor bo`lib, nisbiy bo`ylama deformatsiya deyiladi. sterjen uzunligining o`zgarishi natijasida uning ko`ndalang kesim o`lchamlari ham o`zgaradi: cho`zilishda ko`ndalang kesim o`lchamlari kamayadi, siqilishda esa oshadi. bularga ko`ndalang deformatsiyalar deyiladi. agar cho`zilish (siqilish) paytida ko`ndalang kesimning o`lchami ∆b = b—b1 yoki ∆b = b1— b qiymatga o`zgarsa, u holda nisbiy ko`ndalang deformatsiya quyidagicha bo`ladi: elastiklik chegarasida nisbiy ko`ndalang deformatsiyaning nisbiy bo`ylama deformatsiyaga to`g`ri mutanosib bog`lanishdaligi va ishoralari esa qarama- qarshi ekanligi tajribalarda tasdiqlangan: bu yerda µ — ko`ndalang deformatsiya koeffitsienti yoki puasson koeffitsienti deb atalib, materiallarning elastiklik xossalarini tavsiflaydi. barcha materiallar uchun puasson koeffitsientining o`zgarish chegarasi µ = 0 ¼ 0,5 ekanligi tajribalardan isbotlangan. ba`zi …

3 / 13

yerda e – birinchi tur elastiklik moduli yoki yung moduli deb atalib, kuchlanish o`lchov birligida ifodalanadi va materiallarning elastiklik xossasini tavsiflaydi. aniqrog`i uning qiymati qancha katta bo`lsa, material shuncha elastik deb hisoblanadi. 2.1-jadvalda ba`zi materiallar uchun e ning qiymati keltirilgan. agar elastiklik moduli e ning qiymati hamma yo`nalishlarda bir xil bo`lsa, u holda material izotrop deyiladi; izotrop materiallarga po`lat, cho`yan, quyma metallar va shu kabilar misol bo`ladi. aksincha, elastiklik moduli e ning qiymati hamma yo`nalishlarda turlicha bo`lsa, u holda material anizotrop deyiladi; yog`ochlar anizotrop material hisoblanadi. (2.13) ni nazarda tutib, oxirgi formulani quyidagicha yozamiz: endi markaziy cho`zilish (siqilish)ga oid masalalarni statik, geometrik va fizik nuqtayi nazardan tahlil qilish natijasida kelib chiqadigan xulosalar bilan tanishamiz. yuqoridagi formulalarni sterjenning absolyut deformatsiyasi ∆l ga nisbatan yechib, quyidagiga ega bo`lamiz: bu yerda ea – sterjenning cho`zilish va yoki siqilishdagi bikrligi. (2.16) formuladan quyidagi xulosalarga kelish mumkin: 1) bir xil o`lchamli sterjenlarning absolyut deformatsiyalari ta`sir …

4 / 13

n materiallarning mexanik xossalarini bilish juda muhimdir. materiallarning mexanik xossalari deyilganda ularning elastiklik (e, µ), mustahkamlik (σmut , σe, σo.ch. , σm), plastiklik (δq, ψ) va energetik (u, a) tavsifnomalari tushuniladi. materiallarning mexanik xossalari tajribalar o`tkazish usuli bilan aniqlanadi. buning uchun materiallardan maxsus namunalar tayyorlanib, ular sinov mashinalarida cho`zilish va siqilishga sinaladi. 2.12-shaklda gidravlik usulda ishlaydigan sinov mashinasining prinsipial sxemasi keltirilgan; suyuqlik silindr 1 ga ma`lum bosim ostida haydalgach, porshen 2 ni yuqoriga ko`tarib, namuna 3 ni cho`zadi. cho`zuvchi kuchning qiymatini manometr 4 bilan o`lchanadigan bosim bo`yicha aniqlash mumkin. ko`pgina zamonaviy sinov mashinalarida namunaga ta`sir etuvchi kuch f va shu kuch tufayli vujudga kelgan absolyut deformatsiya ∆l orasidagi bog`lanish grafigini tajriba davomida chizib boruvchi avtomatik yozuv qurilmasi o`rnatilgan. odatda, f=f(∆l) bog`lanishdagi grafikka namunalarning cho`zilish yoki siqilish diagrammalari deyilib, u materiallarning mexanik xossalarini batafsil aniqlashga imkon beradi. materiallarni cho`zilishga sinash. materiallarni cho`zilishga sinash uchun ulardan silindrik va tekis shakldagi maxsus namunalar …

5 / 13

ymatlarni mos ravishda l0 marta, ordinata qiymatlarini esa a0 marta kamaytirish yo`li bilan osongina shartli kuchlanish diagrammasiga o`tish mumkin (2.16-shakl). shuni qayd etib o`tish kerakki, shartli kuchlanish diagrammasi garchi ko`rinishi jihatidan birlamchi diagrammaga o`xshasa-da, lekin u faqat namunaning emas, balki materialning mexanik xossasini tavsiflaydi. endi diagrammalardagi tavsifli nuqta va zonalarni qayd etib, namunaning deformatsiyalanish jarayonini tahlil qilamiz. cho`zilish diagrammasini taxminan to`rtta zonaga ajratish mumkin. diagrammaning ob qismiga elastik zonasi deyiladi; bu zonada kuch (kuchlanish) bilan absolyut (nisbiy) deformatsiya orasida to`g`ri mutanosib bog`lanish bo`lib, material guk qonuniga to`la bo`ysunadi. kuchlanish diagrammasidagi nuqtaning holati mutanosiblik chegarasi deyiladi va quyidagicha aniqlanadi: bu yerda fmut — mutanosiblik chegarasiga mos kelgan kuch. mutanosiblik chegarasi deb, shunday eng katta kuchlanishga aytiladiki, ungacha material guk qonuniga to`la bo`ysunadi. oa to`g`ri uchastkaning abssissa o`qiga og`ish burchagining tangenisi elastiklik moduliga teng bo`ladi. a nuqtadan boshlab diagramma egrilana boshlaganligi sababli guk qonuni buziladi. diagrammaning egri chiziqli uchastkasida yotuvchi b nuqtaning …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sterjenlarning mustahkamlik sharti"

cho`zilish yoki siqilish www.arxiv.uz reja: 1. asosiy mulohazalar 2. sterjenlarning markaziy cho`zilish yoki siqilishga qarshilik ko`rsatishi 3. materiallarning mexanik xossalarini tajriba yordamida tekshirish 4. joiz kuchlanishlar. 5. cho`zilgan yoki siqilgan sterjenlarning mustahkamlik sharti agar tekshirilayotgan sterjenlarning ko`ndalang kesimlarida oltita ichki kuch faktorlaridan faqatgina bitta bo`ylama kuch nz ta`sir ko`rsatib, qolganlari esa nolga teng bo`lsa, u holda cho`zilish yoki siqilish deformatsiyasi sodir bo`ladi. biz bu bobda faqatgina markaziy cho`zilish yoki siqilish deformatsiyasini o`rganish bilan chegaralanamiz. misollar: vagonlarni o`zaro bog`lovchi moslamalar, yuk ko`tarish kranlaridagi po`lat arqonlar, tasmali uzatmalarda tasmalar va shu kabilar cho`zilishga, g`ish...

This file contains 13 pages in DOC format (548.0 KB). To download "sterjenlarning mustahkamlik sharti", click the Telegram button on the left.

Tags: sterjenlarning mustahkamlik sha… DOC 13 pages Free download Telegram