системанинг харакат миқдорини ўзгариши

DOCX 103.4 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1541038593_72843.docx m r k k å r d r dt k r d r dt c r v a f k e f k i d dt d q dt dq dt x f kx e å dq dt y f ky e å q dq dt z f kz e å f dt k e t 0 ò å s k e å s kx e å s ky e å s kz e å u mu m m ( ) + p p n m v k k å pu p p x ( ) + pu p x абс системанинг харакат миқдорини ўзгариши хақидаги теорема режа: 1. системанинг ҳаракат миқдори. 2. харакат миқдорининг ўзгариши ҳақидаги теорема. 3. харакат миқдорининг сақланиш қонуни. системанинг ҳаракат миқдори. системанинг ҳаракат миқдори деб, система нуқталари ҳаракат миқдорларининг геометрик йиғиндиси (бош вектори)га тенг бўлган, -векторга айтилади (288 шакл): 288 шакл. = (18) ушбу …
2
икасидан иборат экан холос. харакат миқдорининг ўзгариши ҳақидаги теорема. n -та моддий нуқталардан ташкил топган механик системани олиб кўрайлик. бундай системанинг ҳаракатини (13) дифференциал тенгламаларини тузайлик ва уларни ҳадма-ҳад қўшайлик. натижада, mkk=+ ички кучларнинг хоссасига биноан охирги йиғинди нолга тенг бўлади. ундан ташқари mkk== бундан охирги натижани оламиз, = (20) (20) формула, система ҳаракат миқдорининг ўзгариши ҳақидаги теореманинг дифференциал формасини ифодалайди: системанинг ҳаракат миқдоридан вақт бўйича олинган биринчи ҳосила, системага таoсир этувчи барча ташқи кучларнинг геометрик йиғиндисига тенг экан. координата ўқларидаги проекциялари қуйидагича бўлади: =, =, =. (20’) теореманинг бошқача ифодасини аниқлаймиз. фараз қилайлик, t=0 да системанинг ҳаракат миқдори q0 бўлсин, t=t1 да q1 бўлсин. у ҳолда (20) тенгламанинг иккала томонини dt-га кўпайтириб, сўнгра интегралласак, 1 - 0= ёки 1 - 0= (21) чунки, юқоридаги тенгламанинг ўнг томонидаги интеграллар, ташқи кучларнинг импулсларидан иборат. (21) вектор тенглама, система ҳаракат миқдорининг ўзгариши ҳақидаги теореманинг интеграл формасини ифодалайди: системаг ҳаракат миқдорининг маoлум вақт …
3
йроқ ҳисобланади. узлуксиз муҳит (суюқлик, газ) учун, амалда ҳаракат миқдорининг ўзгариш теоремасидан фойдаланилади. ушбу теорема, зарба назариясига оид (xxxi боб) ва реактив ҳаракатларга оид (§114 га қаранг)масалаларни ечишда муҳим аҳамиятга эга. теореманинг амалий муҳим аҳамияти шундаки, унинг ёрдамида олдиндан номаoлум бўлган ички кучларни (масалан, суюқлик заррачаларининг ўзаро босим кучларини) тенгламалардан чиқариб юборишга ёрдам беради. харакат миқдорининг сақланиш қонуни. харакат миқдорининг сақланиш қонунидан қуйидаги муҳим хулосаларни чиқариш мумкин. 1.системага таoсир этувчи ташқи кучларнинг геометрик йиғиндиси нолга тенг бўлсин: =0 у ҳолда, (20) тенгламага асосан = cоnst эканлиги келиб чиқади. шундай қилиб, агар, системага таoсир этувчи ташқи кучларнинг геометрик йиғиндиси нолга тенг бўлса, системанинг ҳаракат миқдори вектори, ҳам модули бўйича, ҳам йўналиши бўйича ўзгармас бўлар экан. 2. системага таoсир этувчи ташқи кучларнинг геометрик йиғиндисининг бирор (масалан ох) ўқдаги проекцияси нолга тенг бўлсин: =0 у ҳолда, (20) тенгламага асосан qx= cоnst эканлиги келиб чиқади. шундай қилиб, агар, системага таoсир этувчи ташқи кучларнинг геометрик …
4
ўналган ҳаракат миқдори олади. бу эса милтиқни орқа томонга қараб ҳаракат қилишга олиб келади, яҳни силтанишга олиб келади. агар, оғир артилериядан тўп отилса, орқа томонга қараб силтаниш кучли бўлади, ва уни тисарилиш (откат) деб аталади. эшкак винт(пропеллер)нинг иши. винт (сув кемасини ёки самолётни ҳаракатга келтирувчи паррак-тарж), малум массага эга бўлган ҳаво (суюқлик)ни ўзидан орқа томонга олиб ташлаб, унга винтнинг ўқи бўйлаб йўналган тезлик беради. агар, отиб ташланаётган ҳаво (сув)ни ва самолёт (кема)ни бир система деб ҳисобласак, винт ва муҳит(ҳаво, сув)нинг ўзаро таoсир кучлари ички кучлар бўлганлиги учун, системанинг ҳаракат миқдорини ўзгартира олмайди. шу сабабли, ҳаво (сув)ни орқага итариб (отиб) юбориш натижасида самолёт (кема) олдинга йўналган тезлик олади. натижада, орқага отиб юборилган ҳаво(сув)нинг ҳаракат миқдори билан, самолёт (кема)нинг олдинга қараб ҳаракатдаги ҳаракат миқдорларини йиғиндиси ҳар доим нолга тенг бўлади, чунки ҳаракат бошлангунча системанинг умумий ҳаракат миқдори нолга тенг бўлган эди. худди шундай ҳолат, қайиқни эшкак билан ёки сузувчи ғилдирак билан ҳаракатлантиришда …
5
и. хавосиз фазода, бундай ҳодиса рўй бермайди (яҳни йўқ ҳавони суриб бўлмайди). реактив двигател эса, двигателнинг ичидаги ёнилғини ёқиш ҳисобига ҳосил бўладиган газларни орқага отиб туради ва шунинг эвазига ракетага ҳаракат беради. шу сабабли, ракетани ҳаво бор жойда ҳам, ҳавосиз жойда ҳам ҳаракатга келтириш мумкин экан. масалаларни ечишда, бу теоремани қўллаш натижасида, ички кучларни тенгламалардан чиқариб юборишга ёрдам беради. шу сабабли, кўрилаётган системани шундай танлаб олиш лозимки, олдиндан номаoлум бўлган кучларнинг барчасини (ёки бир қисмини) ички кучлар қаторига ўтказиш лозим. агар, системанинг бирор қисмини илгариланма ҳаракатдаги тезлигини ўзгариши бўйича, унинг иккинчи қисмининг тезлигини аниқлаш зарур бўлган ҳолларда, ҳаракат миқдорини ўзгариш теоремасидан фойдаланиш яхши натижалар беради. 126 масала. горизонтал йўналишда -тезлик билан учиб кетаётган m- массали ўқ, аравачага ўрнатилган қум солинган яшикка бориб тегади (289 шакл). агар, аравача билан қум солинган яшикнинг массаси м-га тенг бўлса, аравачанинг ўқ теккандан кейинги тезлиги аниқлансин. е ч и ш. аравача ва ўқни бир система …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "системанинг харакат миқдорини ўзгариши"

1541038593_72843.docx m r k k å r d r dt k r d r dt c r v a f k e f k i d dt d q dt dq dt x f kx e å dq dt y f ky e å q dq dt z f kz e å f dt k e t 0 ò å s k e å s kx e å s ky e å s kz e å u mu m m ( ) + p p n m v k k å pu p p x ( ) + pu p x абс системанинг харакат миқдорини ўзгариши хақидаги теорема режа: 1. системанинг ҳаракат миқдори. 2. харакат миқдорининг ўзгариши ҳақидаги теорема. 3. …

DOCX format, 103.4 KB. To download "системанинг харакат миқдорини ўзгариши", click the Telegram button on the left.