tarixiy va milliy tarbiya

DOCX 44 pages 67.8 KB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.8 KB

File type DOCX

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

1 mavzu: tarbiyaning tarixiy va milliy asoslari, tarbiyada urf-odatlarni tutgan o’rni. mundarija: kirish………………………………………………………………………………3 i bob tarbiyaning milliy va tarixiy asoslari ….................................................5 1.1. milliy tarbiyaning tarixiy ildizlari…………………………………..…………5 1.2.........................................................................................................................mill iy tarbiyaning mazmuni va mohiyati…………………………………….....12 ii bob tarbiyada milliy urf-odat an’analarning tutgan o’rni...……………20 2.1. tarbiya jarayonida udumlar va an’analarning mazmuni...........................…….20 2.2. o’zbek xalqining mehmondo’stligi, turmush kechirish tartibi-qoidalarining tarbiyada aks etishi..................................................................................………28 iii. xulosa..............................................................................................................…34 foydalanilgan adabiyotlar..................................................................................….35 2 kirish. o`zbekiston mustaqillikka erishgandan keyin tarixiy haqiqat va adolatni tiklash, inson omilini vujudga keltirish davr talabiga aylandi. keyingi yillarda mamlakatimizda xalq ta'limi sohasida qabul qilinayotgan bir qator qaror va farmonlarida barkamol avlodni tarbiyalash masalasiga katta e'tibor berilib, ming yillar davomida yaratilgan xalqimiz qoni va joniga singan ma'naviy durdonalarga yangicha nazar bilan boshlandi. natijada milliy qadriyatlarimizning qadri ko`tarildi va e'tiborga olinishi tasdig`ini topdi. bir so`z bilan aytganda zo`rlik va ongsizlik, oqibatida berkitilgan ezgulik buloqlarining ko`zi ochildi. ta'lim-tarbiya ishlariga xalqimizning eng ilg`or, hayotda o`zini oqlagan qadriyatlaridan maktab, oila va mehnat …

2 / 44

arbiya jarayonida tatbiq etish hozirgi avlod kishilarini xalq pedagogikasining asosi bo`lgan xalqning pandnomalari asosida tarbiyalashni keng qo`llash muhim ahamiyat kasb etmoqda. dunyoda necha millat, necha xalq bo`lsa hammasining o`ziga xos turmush tarzi, o`tmish hayoti va kelajagi bilan chambarchas bog`liq an'analar mavjuddir. mavzuning dolzarbligi. bu mavu bugungi kunimiz uchun juda ham dolzarb mavzulardan biri deb hisoblayman. chunki yosh avlod bu bizning kelajagimizdir ularning tarbiyasi esa kelajakda millatimizning obro’ etiboriga ijobiy yoki salbiy tasir korsatishligi mumkin shuning uchun ham bu mavzu juda ham dolzarbdir. tadqiqotning o’rganganlik darajasi: bu mavzu haqida juda ham ko’p izlanishlar olib borilgan. xususan bizning yurtimiz va qo’shni davlatlarning olib borgan tadqiqotlari haqida butun boshli kitob yozish mumkin. tadqiqot ob’ekti:.maktabgacha yoshdagi bolalarni tarbiyalashda milliy tarixiy urf odatlarni o’rganishga oid asarlar. tadqiqot predmeti: maktabgacha yoshdagi bolalarni tarbiyalashda milliy tarixiy urf odatlarni o’rganishga oid asarlarda yoritilgan maktabgacha yoshdagi bolalarni ruhiyati psihologiyasi bilimlarni o’zlashtirishiga oid ma’lumotlar esa uning predmetidir. 3 tadqiqotning maqsadi: …

3 / 44

donishmandlarning pand-nasihatlari umrboqiy ma’naviy boylik hisoblanadi. chunki ular hayotdan, hayot tajribalaridan kelib chiqqan va ezgu orzu niyatni ifodalaydi. shuni ta’kidlash lozimki, eng qadimgi tarbiya haqidagi fikrlar bizgacha bevosita yetib kelmagan. bu fikrlar insonning shakllanishida moddiy va ma’naviy madaniyatning yillar davomida rivojlanishi natijasidan dalolat beradi. shuning uchun ham har bir davrda yashab ijod etgan mutafakkir allomalarimiz „tarbiya“ so‘zini turlicha izohlaganlar. tarbiya — arabcha so‘zdan olingan bo‘lib, parvarish qilmoq, ta’lim bermoq, o‘rganish, odob o‘rgatish, mehribonlik ko‘rsatish, himoya qilish singari ma’nolarni anglatadi. bu o‘rinda tarbiyaviy manba sifatida zardushtiylik dinining muqaddas kitobi bo‘lmish „avesto“ katta ahamiyatga ega. „avesto“da insonning barkamol bo‘lib yetishishida uning so‘zi, fikri, ishi birligiga katta e’tibor berilgan. bu axloqiy uchlik eng qadimgi davrlardan boshlab, undan keyin yaratilgan barcha ma’rifiy asarlarga asos bo‘lgan, desak, xato qilmagan bo‘lamiz. mana shunga asosan, „avesto“ning eng asosiy manbasi bo‘lgan zardushtiylik to‘g‘risida so‘z borganda u to‘g‘rilik bilan yashash va axloqiy unsurlarga asoslanganligini ta’kidlash lozim. 1 ayniqsa, „avesto“da …

4 / 44

lov guruhi). toshkent-2018. 5 belgilash, bir-birini talab etadigan va belgilaydigan tarkibiy qismlar — axloqiy ong, axloqiy faoliyat va axloqiy munosabatlarning murakkab yig‘indisidir. tarbiya shaxsni maqsadga muvofiq takomillashtirish uchun uyushtirilgan pedagogik jarayon bo‘lib, tarbiyalanuvchilarning shaxsiga muntazam va tizimli ta’sir etish imkoniyatini beradi. tarbiya — o‘sib kelayotgan avlodda hosil qilingan bilimlar asosida aqliy kamolot — dunyoqarashni, insoniy e’tiqod, burch va mas’uliyatni, jamiyatimiz kishilariga xos bo‘lgan axloqiy fazilatlarni yaratishdagi maqsadni ifodalaydi. tarbiya deb tarbiyachi o‘zi xohlagan sifatlarni tarbiyalanuvchilar ongiga singdirishi uchun ularning ruhiyatiga ma’lum maqsadga ko‘ra tizimli ta’sir ko‘rsatishiga aytiladi. tarbiya bola tug‘ilganidan umrining oxirigacha davom etadigan jarayondir. tarbiya — biror maqsadga qaratilgan jarayon, u doimo muayyan rejaga ega bo‘ladi va buning uchun maxsus vakolati mavjud bo‘lgan kishilar tomonidan amalga oshiriladi. hamma davrlarda ham tarbiyachilar yoshlarning axloqi va odobi, iymoni va vijdoni, bilimi, malakasi, xatti-harakati, yo‘nalishi, tarixiy tajribasi, davr talablari va ehtiyojlari, istiqlol vazifalari bilan uyg‘unlashtirib shakllantirishga, rivojlantirishga harakat qilganlar. o‘z oldiga inson …

5 / 44

eng foy- 15 dalanish bugungi kun talabiga javob bera oladigan yoshlarni tarbiyalashda muhim omil bo‘lib hisoblanadi. bahovuddin naqshbandning ta’lim-tarbiya haqidagi fikrmulohazalari va pand-u nasihatlari g‘oyat qimmatlidir. u barkamol insonni tarbiyalash dastlab odobdan boshlanishini 6 ta’kidlab, shunday degan edi: „adab xulqni chiroyli qilish, so‘z va fe’lni soz qilishdir... adab saqlash — muhabbat samarasi, yana muhabbat daraxtining urug‘i hamdir. agar adabdan ozgina nuqsonga yo‘l qo‘ysangiz ham, nimaiki qilsang, beadablik ko‘rinadi. odam o‘zini bir xil sifat va ko‘rinishda olib yurishi lozimki, toki odamlarda unga tasarruf (ta’sir qilish) ta’masi paydo bo‘lmasin“. abu nasr farobiy birinchi bo‘lib ta’lim va tarbiyaga ta’rif bergan olimdir. „ta’lim so‘z va o‘rganish bilangina amalga oshiriladi. tarbiya esa, amaliyot, ish- tajriba bilan, ya’ni shu yo‘l orqali amalga oshiriladi“, deydi u. abu nasr forobiyning fikricha, har bir shaxs munosib odam bo‘lishi uchun unga ta’lim va tarbiya zarurdir. u ta’lim orqali nazariy kamolotga erishadi. tarbiya orqali esa kishilar bilan muloqotni, axloqiy qadr-qimmatni va …

6 / 44

sababdan qahring kelsa, o‘z qo‘ling bilan urmagil, muallimlarning tayog‘i bilan qo‘rqitgil. 2 bolalarga 16 muallimlar adab bersinlar, toki sendan o‘g‘lingning ko‘nglida gina qolmasin“. abu rayxon beruniy inson va axloqiy tarbiya haqida fikr yuritar ekan, „insonga yer yuzini obod etishi va uni boshqarib turishi uchun aql-zakovat ato etilgan, shuning uchun har bir inson yuksak axloqli bo‘lishi lozim“, deydi. abu 2 abdullayeva nafisa shavkatovna. maktabgacha ta`limni variativ yondashuv asosida takomillashtirish. t.: 2019 y. 7 ali ibn sino bola tarbiyasi haqida fikr bildirar ekan, bola tarbiyasini unga ism qo‘yishdan boshlashni lozim deb topadi. „bolaga munosib ism tanlash ota-onaning dastlabki oliyjanob vazifasi, bola tarbiyasi bilan avvalo ota-ona shug‘ullanishi kerak“, deydi. umar xayyomning ta’kidlashicha, tarbiyaning maqsadi „sog‘lom fikr, ziyrak aql va o‘tkir zehnga ega bo‘lgan insonni shakllantirishdan iborat bo‘lmog‘i kerak“. faqat chuqur zehngina barkamol xalqni qondira oladigan ilhomga erishishi va uning yordami bilan yuksak aql-idrok, farog‘atni hosil qilish mumkin, lekin shuning o‘zi kifoya qilmaydi, inson …

7 / 44

slari yoki muayyan kasb-hunar sirlarini o‘rganishga layoqatli, iste’dodli bolalarni tarbiyalashga alohida ahamiyat berish jamiyat uchun katta foyda keltiradi, qobiliyatsizni tarbiyalashga urinish befoydadir, degan xulosaga keladi va bu o‘rinda quyidagilarni bayon etadi: „qobiliyatlini tarbiya qilmaslik zulmdir, qo- 17 biliyatsizga tarbiya — xayf. qobiliyatlini tarbiya qilmaslik bilan uni nobud qilma“,1 degan fikrni bildiradi. abdurahmon jomiy, avvalo, tarbiya haqida fikr yuritar ekan, har bir narsani ham parvarish etsa, undan yaxshi natija chiqishini, insonni ham yaxshi tarbiya etsa, u barkamol bo‘lishini alohida ta’kidlaydi. 3 axmedova x., raximova l. bolaga yo`naltirilgan ta`lim» dasturini tashkil etish. t.: 2012 y. 8 jaloliddin devoniy „bolaning tarbiya olishi, odob-axloqli bo‘lishi uning keyingi tarbiyasiga bog‘liq. chunki hayotda har kuni bola ko‘radigan, muloqotda bo‘ladigan narsalar uning xulqiga yaxshi va yomon tomondan ta’sir etadi. bolada har kuni insoniy xislatlar: yurish-turish qoidalari, xushmuomalalik, otaona va boshqa katta yoshlilarni hurmat qilish, to‘g‘rilik va rostgo‘ylikni o‘rganish, shirinsuxanlik, kamtarlik, so‘zlashuv odobiga rioya qilish kundalik turmushda o‘rganiladi“, …

8 / 44

h, vatanni ozod qilish, xalq ma’naviyatini yuksaltirish, turmushni farovonlashtirish mumkin. adib yoshligidan bolalarda mehnatga qiziqish, g‘ayrat, jasorat fazilatlarini tarbiyalashni tavsiya etadi. abdulla avloniyning fikricha, axloq bu xulqlar majmuyidir. xulq esa, kishida o‘z-o‘zidan paydo bo‘lmaydi. ularning shakllanishi uchun ma’lum bir sharoit, tarbiya kerak. kishilar tug‘ilishida yomon bo‘lib tug‘ilmaydilar, ularni muayyan sharoit yo1 yuqorida nomi qayd etilgan asar, 17- bet. 18 mon qiladi. avloniyning ta’kidlashicha, axloq tarbiyasi xususiy ish emas. bu tarbiya ijtimoiy ishdir. har bir xalqning taraqqiy qilishi, davlatlarning qudratli bo‘lishi avlodlar tarbiyasiga ko‘p jihatdan bog‘liqdir. hamza hakimzoda fikricha, maktab bolalarni 4 boboyeva d. r. tevarak-atrofni o`rganishda maktabgacha katta yoshdagi bolalarning bog`lanishli nutqini rivojlantirish. t.: 2001 9 ilmli, odobli qilib tarbiyalashi va hunarga o‘rgatishi kerak, maktabda dunyoviy fanlar o‘qitilishi lozim. aqliy tarbiyada bolalar tabiat va jamiyat qonun-qoidalarini, tabiat hodisalarini, ularning o‘zaro bog‘liqligini bilishlari kerak. shundagina bolalar jamiyat va xalq farovonligi uchun xizmat qiladigan bo‘lib yetishadilar. zero, insonparvar odamgina kishilarni, ota-onani qadrlaydi, …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy va milliy tarbiya"

1 mavzu: tarbiyaning tarixiy va milliy asoslari, tarbiyada urf-odatlarni tutgan o’rni. mundarija: kirish………………………………………………………………………………3 i bob tarbiyaning milliy va tarixiy asoslari ….................................................5 1.1. milliy tarbiyaning tarixiy ildizlari…………………………………..…………5 1.2.........................................................................................................................mill iy tarbiyaning mazmuni va mohiyati…………………………………….....12 ii bob tarbiyada milliy urf-odat an’analarning tutgan o’rni...……………20 2.1. tarbiya jarayonida udumlar va an’analarning mazmuni...........................…….20 2.2. o’zbek xalqining mehmondo’stligi, turmush kechirish tartibi-qoidalarining tarbiyada aks etishi.................................................................

This file contains 44 pages in DOCX format (67.8 KB). To download "tarixiy va milliy tarbiya", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy va milliy tarbiya DOCX 44 pages Free download Telegram