tabiat

PPTX 15 pages 15.8 MB Free download

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇
1 / 15
the universe mavzu:tabiat – bu inson ta'siridan tashqari mavjud bo'lgan, materiya va energiyadan iborat tirik va tirik bo'lmagan borliqlar majmuasi. tabiatning asosiy komponentlari tirik organizmlar (o'simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar) va noorganik muhit (suv, havo, tuproq, tog' jinslari) dir. quyosh sistemasi sakkizta sayyoradan iborat bo'lib, ular quyosh atrofida aylanadi; yer esa ushbu sayyorlardan biridir. 1. tabiatning ta’rifi 2. tabiatning asosiy komponentlari • tirik organizmlar (o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar) • noorganik muhit (suv, havo, tuproq, tog‘ jinslari) 3. quyosh sistemasiga kirish 4. sayyoralar va ularning quyosh atrofida aylanishi 5. yer va uning quyosh sistemadagi o‘rni reja: tabiat – bu inson ta'siridan tashqari mavjud bo'lgan, materiya va energiyadan iborat tirik va tirik bo'lmagan borliqlar majmuasi. tabiatning asosiy komponentlari tirik organizmlar (o'simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar) va noorganik muhit (suv, havo, tuproq, tog' jinslari) dir. quyosh sistemasi sakkizta sayyoradan iborat bo'lib, ular quyosh atrofida aylanadi; yer esa ushbu sayyorlardan biridir. tabiat — insonni o‘rab turgan moddiy dunyo.tirik va …
2 / 15
er o'z o'qi atrofida 24 soatda bir marta aylanadi, bu kun va tunning almashinishiga sabab bo'ladi. quyosh atrofida aylanishi: yer quyosh atrofida 365.25 kun davom etadigan (bir yil) orbitada aylanadi. bu esa yil fasllarining o'zgarishiga olib keladi. yerning shakli va harakati atmosfera gaz qatlami, qalinligi taxminan 1000 km. tarkibi: azot 78%, kislorod 21%, boshqa gazlar 1% (argon, co₂). vazifalari: quyosh nurlarini filtrlash, haroratni ushlab turish, yomg‘ir, shamol va boshqa hodisalarni shakllantirish. qavatlari: troposfera, stratosfera, mezosfera, termosfera, ekzosfera. gidrosfera yer yuzining 71% suv bilan qoplangan. okeanlar, dengizlar, daryolar, ko‘llar, muzliklar, yer osti suvlari kiradi. suv hayot manbai va iqlimni tartibga soluvchi. umumiy hajmi ~1,4 milliard km³. litosfera qattiq qavat, o‘rtacha qalinligi 35 km, okean tubida 5–10 km. tog‘ jinslari, tuproq va foydali qazilmalar mavjud. inson faoliyati: qurilish, qishloq xo‘jaligi, qazib olish. biosfera tirik organizmlar yashaydigan qatlam. atmosfera, litosfera va gidrosfera bilan bog‘liq. oziq zanjiri orqali quyosh energiyasi bilan bog‘langan. hayot rivoji …
3 / 15
ichik va qattiq, asosan tosh va metallardan iborat. • tashqi sayyoralar katta va gazsimon, ko‘pincha ko‘p yo‘ldosh va halqa tizimiga ega. yer sayyorasi: • quyoshdan uchinchi sayyora, yagona hayot mavjud bo‘lgan sayyora. • radiusi ~6371 km, yuzasining 71% suv bilan qoplangan. sayyoralar harakati: • har bir sayyora quyosh atrofida ellips orbitada aylanadi. • ichki sayyoralar tezroq, tashqi sayyoralar esa sekinroq aylanadi. sayyoralar tizimi yer – quyosh sistemasidagi uchinchi sayyora. yagona hayot mavjud bo‘lgan sayyora. shakli va o‘lchami: yer sferik, qutblarda biroz siqilgan ellipsoid shaklida. radiusi ~6371 km, diametri ~12 742 km. tarkibi va yuzasi: yuzining 71% suv bilan, 29% quruqlik bilan qoplangan. atmosfera, gidrosfera, litosfera va biosfera mavjud. harakatlari: o‘z o‘qi atrofida aylanadi: kun va tun hosil qiladi. quyosh atrofida aylanadi: fasllar almashadi. yer sayyorasi yer o‘z markaziy o‘qi atrofida doimiy ravishda aylanadi. bu aylanish natijasida yer yuzida kun va tun almashadi. quyosh sharqda chiqib, g‘arbda botadi, shu sababli har …
4 / 15
, hayvonlar va inson faoliyatiga bevosita ta’sir qiladi. tabiat harakat natijalari tabiat – inson ta’siridan tashqari mavjud bo‘lgan, tirik va tirik bo‘lmagan borliqlar majmuasi bo‘lib, uning harakatlari hayot va iqlim tizimiga bevosita ta’sir qiladi. tabiatning asosiy komponentlari – tirik organizmlar va noorganik muhit – bir-biri bilan uzviy bog‘langan va ekologik muvozanatni saqlaydi. quyosh tizimi va sayyoralar harakati tabiat hodisalarini belgilaydi. yer o‘z o‘qi atrofida aylanishi kun va tun almashinishiga, quyosh atrofida aylanishi esa fasllar almashinishiga sabab bo‘ladi. shu bilan birga, shamol, suv oqimi, iqlim o‘zgarishi kabi jarayonlar ham tabiatning muvozanatli rivojlanishini ta’minlaydi. tabiatni asrash va uning jarayonlarini tushunish insoniyat uchun muhimdir, chunki hayotimiz va kelajak avlodlarimiz tabiiy resurslarga bog‘liq. xulosa abdullayev a. – umumiy geografiya asoslari, toshkent: o‘qituvchi, 2018. britannica online encyclopedia, “solar system”. nasa official website – solar system facts, 2024. o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, “yer va quyosh tizimi”. adabiyotlar ro’yxati: studio shodwe e’tiboringiz uchun rahmat! image1.png image2.png image3.svg image4.png …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiat"

the universe mavzu:tabiat – bu inson ta'siridan tashqari mavjud bo'lgan, materiya va energiyadan iborat tirik va tirik bo'lmagan borliqlar majmuasi. tabiatning asosiy komponentlari tirik organizmlar (o'simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar) va noorganik muhit (suv, havo, tuproq, tog' jinslari) dir. quyosh sistemasi sakkizta sayyoradan iborat bo'lib, ular quyosh atrofida aylanadi; yer esa ushbu sayyorlardan biridir. 1. tabiatning ta’rifi 2. tabiatning asosiy komponentlari • tirik organizmlar (o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar) • noorganik muhit (suv, havo, tuproq, tog‘ jinslari) 3. quyosh sistemasiga kirish 4. sayyoralar va ularning quyosh atrofida aylanishi 5. yer va uning quyosh sistemadagi o‘rni reja: tabiat – bu inson ta'siridan tashqari mavjud bo'lgan, materiya va energiyadan i...

This file contains 15 pages in PPTX format (15.8 MB). To download "tabiat", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiat PPTX 15 pages Free download Telegram