feodaljamiyati va uning emirilishi davridagi iqtisodiy ta‘limotlar

PPTX 34 sahifa 2,0 MB Bepul yuklash

34 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,0 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 34

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (8 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 34

prezentatsiya powerpoint feodal jamiyati va uning emirilishi davridagi iqtisodiy ta‘limotlar reja: 1. feodalizm davrining o'ziga xos xususiyatlari 2. «buyuk ipak yo‘li»ning markaziy osiyoda iqtisodiy munosabatlar rivojlanishidagi o‘rni 3. islom ta‘limotida iqtisodiy qarashlar. 4. ibn xoldunning iqtisodiy qarashlari. 5. markaziy osiyo donishmandlari asarlarida iqtisodiy g‘oyalar feodalizm davrining o‘ziga xos xususiyatlari yangi davr - milodning iii asridan boshlab osiyoda, milodning v asridan g‘arbiy yevropada quldorlik tuzumi yangi feodal ishlab chiqarish usuli bilan almashdi feodal — feodalizm davridagi yer egasi (feod egasi) feodalizm davrining o'ziga xos xususiyatlari quldorlik jamiyatining emirilishi yangi davrni vujudga kelishiga asos bo'ldi ya'ni feodal jamiyati shakllana boshlandi. ammo quldorlik tuzumining qoldiqlari feodalizm va hatto kapitalizm davrida saqlanib qoldi. masalan, eng rivojlangan aqshda quldorlik, qullar mehnatidan foydalanish 1861-1865 yillardagi fuqarolik urushidan keyin to‘la tugatildi. markaziy osiyoda markaziy osiyo, xususan, turkistondagi qullik davri ham shu davrda, ya‘ni o‘lka rossiya tomonidan bosib olingach, qonun yo'li bilan taqiqlandi. tuzumda yerga hususiy mulkchilik mavjud …

2 / 34

ahridan boshlangan dastlabki yo‘l lanchjou orqali dunxuanga kelgan (xutan), u yerda ikkiga ajralib, biri shimoli-g‘arbga ikkinchisi janubi-sharqqa yo‘nalgan. karvon yo‘lining umumiy uzunligi 12 ming chaqirim atrofida bo‘lgan. «buyuk ipak yo‘li» 1877-yil mashhur nemis olimi karl rixtgofen oʻzining „xitoy“ nomli yirik ilmiy asarida ulkan yevroosiyo materigining turli qismlarini bogʻlovchi yoʻllar tizimini „ipak yoʻli“ deb atagan, keyinchalik „buyuk ipak yoʻli“ atamasi qabul qilingan. yevropaliklarga mayin ipak siri ko‘p asrlar davomida ma‘lum bo‘lmagan, u yerda odatda jundan to‘qilgan ancha dag‘al kiyim - kechaklar tayyorlangan. bu esa ipak matolarga bo‘lgan talabni oshirgan. ayniqsa, xotin-qizlarning bu gazlamaga ehtiyoji katta edi. bu yo‘1 orqali, nafaqat ipak, balki boshqa turli-tuman mahsulotlar savdosi olib borilganligi aniq. shimoliy yo‘l shimoliy yo‘l turfon orqali tarim vohasiga va bu yerdan qashg‘ar, dovon (farg‘ona vodiysi)ga borgan. u yerdan so‘g‘dning markazi samarqand va margiyona (marv) ga yo'nalgan. ipak yo‘li farg‘ona vodiysida yana juft tarmoqqa bo‘lingan. janubiy yo‘l janubiy qismi o‘sh, quva, margilon, qo‘qon …

3 / 34

an bu yo‘lning ahamiyati ancha pasaydi. markaziy osiyo respublikalarining siyosiy mustaqillikka yerishuvi tufayli bu yo‘lni yanada jonlantirishga katta ehtiyoj tug'ildi. xitoy, qirgiziston o‘zbekiston, turkmaniston, kaspiy dengizi orqali ozarbayjon, gruziy qora dengizga chiquvchi undan yevropa parijga etkazuvchi yo‘1 loyiha ishlab chiqildi va amalga oshirilmoqda. islom ta‘limotida iqtisodiy qarashlar arab mamlakatlarida feodal munosabatlarning shakllanishi, ijtimoiy- iqtisodiy hayot sharoitini to‘g‘ri aks ettiruvchi iqtisodiy qarashlarning kelib chiqishi yangi islom dinining paydo bo‘lishi bilan bevosita bogliq. ana shunday iqtisodiy fikr va ko‘rsatmalar islom dinining muqaddas kitobi - qur’oni karimda (arabcha - qiroat, ya‘ni o‘qish) keng tarzda o‘z aksini topgan. islom dinida qur’oni karim alloh tomonidan payg‘ambarimiz muhammad alayhissalomga vahiy qilingan deyiladi. qur’oni karimdagi iqtisodiy fikr va ko‘rsatmalar unda dehqon, hunarmandlar mehnati, umuman halol mehnat uluglanadi, barcha boylik shu asosda paydo bo'lishi uqtiriladi. bu muqaddas kitobda savdoga katta ahamiyat beriladi, sudxo‘rlik (sudxo'rlik foizi) qoralanadi muqaddas kitob - qur’oni karimda kishilik jamiyatining faoliyat turlaridan biri iqtisodiyot sohasidagi …

4 / 34

qchilik, sudxo'rlik, poraxo‘rlik, qimor kabi) yo‘llar bilan emangiz! balki o‘zaro halolik bilan bo‘lgan savdo-sotiq orqali mol-dunyo qilingiz», deyiladi. biroq sudxo‘rlik, poraxo‘rlik kabi illatlar shar’iy jihatdan xarom ekanligi qayta-qayta ta‘kidlanadi. uchinchi guruh uchinchi guruh iqtisodiy g‘oyalar esa, mulk va meros masalalariga qaratilgan. mulkning muqaddasligi, birovning mulkiga xiyonat (ayniqsa omonatga xiyonat) qoralanadi, xatto biron odamning mol-mulkiga hasad qilish ham katta gunoh deb hisoblanadi hadisi shariflardan quyidagi namunalarni keltiramiz munofiqlik belgisi uchtadir: yolg‘on so‘zlash, va‘dasining ustidan chiqmaslik va omonatga hiyonat qilish. amirning sovg‘a olishi xarom va qozining pora olishi dindan chiqishdir. tilanchilik quyidagi uch toifadan birigagina joizdir: 1.xun to‘lovchiga; 2.og‘ir qarzdorga; 3.miskin qashshoq kishiga ibn xaldunning iqtisodiy flkrlari iqtisodiy fikrlarning rivojlanishida arab mutafakkiri ibn xoldunning (1332-1405) hissasi benihoya katta. u tunisda zodagonlar oilasida tugulgan uning asosiy asari «kitob-ul-ibar» («ibratli misollar kitobi»-foyda, taklif, talab, narx, jami ortiqcha miqdorlar va sarmoyaning shakllanishi kabi holatlar chuqur o‘rganilganligi va tahlil qilinganligini ko‘rish mumkin. markaziy osiyo donishmandlari asarlarida …

5 / 34

turilardi. uning xodimlari vaqti-vaqti bilan so‘roq, tekshirish, taftish va tergov ishlarini olib borishardi. ayniqsa, toshu-tarozi to‘g‘riligi, odil baho tekshirilgan, qallob va tovlamachilar qat’iy jazolangan, eng muhimi bu ish to‘ppa-to‘g‘ri bozorda, xalq oldida amalga oshirilgan. savdogarlarga olib kelingan mol ustiga 10 foizgacha narx quyish mumkin bo‘lgan. temur saltanatini idora qilish uchun turli vazirlar faoliyat ko‘rsatgan. shunday vazirlardan birinchisiga yer soliqlari, boj, o‘lpon-soliq undirish hamda mirshablik yumushlarini boshqarish yuklatilgan. bu vazir mamlakatdagi muhim ishlarni, kundalik muammolarni hal qilgan, raiyat ahvolini kuzatgan, viloyatlardan olingan hosil, soliq, o‘lponlarni taqsimlagan. a.temurning davlat va iqtisodiyot sohasidagi asosiy fikrlari «temur tuzuklari»da to‘la bayon etilgan. tuzuklar amir temurning 1342-1405 yillar oralig‘idagi faoliyatini aks ettiradi va ikki qismdan (maqoladan) iborat. birinchi qismda asosan yagona davlat barpo etish, uni mustahkamlash, qo‘shni (27) yurt va mamlakatlarni zabt etish masalalari yoritilgan bo‘lsa, ikkinchi qismda sohibqiron nomidan aytilgan o‘ziga xos vasiyat, pand-nasihat, turli sohalardagi, shu jumladan ijtimoiy-iqtisodiyotga oid fikr-mulohazalar keltirilgan. forobiy, ibn sino, …

6 / 34

zlashtirib oladi, odam esa o‘z mehnati bilan o‘ziga ovqat, kiyim, joy yaratadi. shu maqsadda inson dehqonchilik va hunarmandchilik bilan shug‘ullanishi kerak». farobiy (873-950) forobiy (873-950) o‘rta asr davri tabiiy-ilmiy va ijtimoiy bilimlarning qariyib barcha sohalarini o‘z ichiga oluvchi 160 dan ortiq risola yaratgan «qomusiy olim sifatida tan olinadi. uning sharq olamidagi shuhrati shu darajaga yetdiki, uni aristotel (arastu)dan keyingi yirik mutafakkir- «muallimas -«soniy» - «ikkinchi muallim» deb atay boshladilar. olimning ayniqsa «fozil odamlar shaxri» asari diqqatga sazovar bo‘lib, unda mamlakatni boshqarish, xodimlar faoliyati, iqtisodiyotni olib borish bilan bog‘liq bo‘lgan muhim g‘oyalar keltiriladi. shuni ham ta’kidlab o‘tish kerakki, forobiy o‘z ustozi arastu g‘oyalarini har tomonlama talqin etadi va uni to‘ldirishga harakat qiladi, jamiyat shakllanishi uchun moddiy ehtiyojlarning ahamiyati haqidagi ta’limotni yaratdi, iqtisodiyot fanida muhim bo‘lgan «ehtiyoj» ni ta’riflab berdi. u moddiy boyliklar yaratishda mehnatning va mehnat qurollari o‘rnini aniqlab berdi. ayniqsa, «mehnat taqsimoti» masalalari mutafakkir asarlarida yaxshi yoritib berilgan.. forobiyning fozil …

7 / 34

k din peshvosi bahouddin naqshbandning (1318-1389) «dil ba yoru, dast ba kor», ya’ni «dil yor (allox) bilan, qo‘l ish bilan (band bo‘lsin)» degan tezisi o‘sha davr va hozirgi kun uchun muhim edi, chunki ilgari xudoga faqat e’tiqod qilishning o‘zi kifoya deb bilingan. nizom-ul-mulk (1018-1092) «siyosatnoma» asarida hukmdorlar, amirlar, amaldorlar va qozilarning mansabni suiiste’mol qilishini, soliqlarning og‘irligi, davlat mablag‘larini saqlash va sarflashda hisob-kitob zarurligini qayd etgan. saljuqiylar davlati arbobi sifatida ikto’ni tanqid qilgan. buyuk qomusiy olim abu rayxon beruniy (973-1048) 150 dan ortiq asar yaratgan bo‘lib, ularda mehnat boylikning asosi ekanligi to‘g‘risidagi g‘oya asosiydir. uning ko‘pgina fikr va qarashlari bugungi kun uchun ham ahamiyatini yo‘qotmagan. abu rayxon beruniy beruniy fikriga ko‘ra, kishilar o‘z zaruriy extiyojlarini qondirish uchun uyushgan xolda yashash va ishlashga majburdirlar. extiyojlar turli-tuman va ko‘p bo‘lganligi uchun insonlar birlashgan xolda turar joy va shaharlar yaratishga intiladilar, deb xisoblaydi. shuningdek, u davlatning paydo bo‘lishini ham extiyoj tufayli deb uylagan. eng …

8 / 34

rni ilgari so‘radi. bobur va boburiylar davridagi iqtisodiy g‘oyalar. davlat arbobi va qomusiy olim zaxiriddin muhammad bobur (1483-1530) va uning avlodlari tomonidan ijtimoiy, iqtisodiy va huquqiy masalalarda katta ishlar amalga oshirilganligi bizga tarixiy bitiklardan ma’lum. xususan, boburning «boburnoma» asarida, «mubayyin» kabi to‘plamlarida iqtisodiyotga oid ma’lumotlarga, shu jumladan soliq siyosatiga katta o‘rin berilgan. «zakot to‘g‘risidagi katta kitob» da esa o‘sha davrdagi soliq, uning turlari to‘g‘risida qimmatli fikrlar bildiriladi. e’tiboringiz uchun raxmat!!! 34 image1.png image2.jpeg image3.jpeg image4.png image5.jpeg image6.png image12.svg image7.jpeg image8.jpeg image9.png image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.jpeg image15.jpeg image16.jpeg image17.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 34 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"feodaljamiyati va uning emirilishi davridagi iqtisodiy ta‘limotlar" haqida

prezentatsiya powerpoint feodal jamiyati va uning emirilishi davridagi iqtisodiy ta‘limotlar reja: 1. feodalizm davrining o'ziga xos xususiyatlari 2. «buyuk ipak yo‘li»ning markaziy osiyoda iqtisodiy munosabatlar rivojlanishidagi o‘rni 3. islom ta‘limotida iqtisodiy qarashlar. 4. ibn xoldunning iqtisodiy qarashlari. 5. markaziy osiyo donishmandlari asarlarida iqtisodiy g‘oyalar feodalizm davrining o‘ziga xos xususiyatlari yangi davr - milodning iii asridan boshlab osiyoda, milodning v asridan g‘arbiy yevropada quldorlik tuzumi yangi feodal ishlab chiqarish usuli bilan almashdi feodal — feodalizm davridagi yer egasi (feod egasi) feodalizm davrining o'ziga xos xususiyatlari quldorlik jamiyatining emirilishi yangi davrni vujudga kelishiga asos bo'ldi ya'ni feodal jamiyati shakllana boshlandi....

Bu fayl PPTX formatida 34 sahifadan iborat (2,0 MB). "feodaljamiyati va uning emirilishi davridagi iqtisodiy ta‘limotlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: feodaljamiyati va uning emirili… PPTX 34 sahifa Bepul yuklash Telegram