ozonqatlamiy emirilishi

PPTX 28 pages 23.8 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.8 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

prezentatsiya powerpoint o`zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti 690_21-guruh talabasi bajardi:do’smurodova kumush tekshirdi: rahmonova gulnora “ozontuynuk”lari, “kislotaliyomg‘ir”lar, smoglarning hosil bo‘lishi sabablari va oqibatlarini tushuntirib bering reja: ozon qatlami yemirilishi kislotali yomg’irlarning zararlari smoglar xulosa foydalanilgan axborot manbalari ozon qatlami tuynuklarining kengayishi va ko‘payib ketishi insoniyatning eng yangi global muammolaridan biridir. bu masalaga 25 yil oldin britaniyalik olimlar jahon afkor ommasi e’tiborini qaratdilar. ko‘pchilik «osmondagi bir gap» deya e’tibor bermayotgan paytda ozon qatlamining ahamiyati, uning ona sayyoramiz hayotidagi o‘rni naqadar muhimligi olimlar tomonidan qayta-qayta isbotlandi. ozon qatlamining asosiy qismi stratosferada, yer yuzidan o‘rtacha 15-50 km. balandlikda joylashgan. qutblarda esa bu bor-yo‘g‘i 8 km. balandlikdan boshlanadi. 20-kilometrdan 25 km.gacha oraliqdagi 5 km.da ozon eng zich joylashgan. juda katta qatlamni tashkil etsa-da, ozonning zichligi juda past, agar u yer yuzidagi havo qadar zichlashtirilsa, atigi 3,5 mm.li juda yupqa plyonka hosil bo‘ladi. shunday bo‘lsa-da, ozonning ahamiyati beqiyos. ozon …

2 / 28

arining atmosferaga chiqarayotgan zararli gazlari — freonlar — xlorftoruglerodlar ozonning eng xavfli kushandalari sifatida e’tirof etila boshlandi. shuningdek, xlor va bromning zararli ta’siri natijasida stratosferadagi ozon miqdori 10 foiz kamaygan, degan taxmin ham mavjud. ozon qatlamining yemirilishiga nafaqat insoniyatning, balki tabiiy jarayonlarning ham o‘ziga yarasha salbiy ta’siri bor. vulqonlar uyg‘onishi, yer qa’ridagi gazlarning ajralib chiqishi bu qatlamdagi tuynuklarni kengaytiradi. atmosfera tarkibidagi ozonning umumiy 0.0001 foizdan ham kamroq. lekin shu miqdorning 1 foizgagina kamayishi xavfli ultrabinafsha nurlarining yer yuziga yetib kelishini 2 foizga oshiradi. bu holat o‘z navbatida quyidagi muammolarni keltirib chiqaradi: — qatlamning yemirilishi natijasida katta miqdordagi quyosh radiatsiyasi yer yuziga yetib keladi; — insoniyatda teri saratoni bilan kasallanish keskin ortib ketadi. shifokorlar bu turdagi saratonlarni davolash juda murakkabligi haqida ogohlantirishmoqda; — insonning kasalliklarga qarshi kurashuvchi immun tizimida susayish kuzatiladi; — odamning eng muhim a’zolaridan biri — ko‘zlar zararlanadi; — hosildorlik pasayib ketadi. daraxtlar parvarish qilinganiga qaramay, qurib qolaveradi. o‘simliklarning …

3 / 28

ing iyunida bu dalolatnomaga qo‘shimcha kiritilgan. unga ko‘ra 1995-yilda freon ishlab chiqarishni ikki barobarga qisqartirish, 2000 yilda batamom to‘xtatish ko‘zda tutilgan. lekin bu boradagi ishlar hammasi ko‘ngildagiday ketgan taqdirda ham, birinchi ijobiy natija, qilingan mehnatning samarasi 2050-yilga boribgina ko‘rinadi. chunki atmosferaga chiqarib yuborilgan millionlab tonna xlorftoruglerodlar tugagunlariga qadar ancha zarar yetkazib ulgurishadi. atmosferadagi xlor ozon parchalinishida o‘ziga xos katalizator vazifasini o‘taydi va reaksiyalarga qaramay, uning miqdori deyarli kamaymaydi. tugab bitguniga yoki atmosferaning ozon bo‘lmagan quyi qatlamlariga qaytib tushguniga qadar bitta xlor atomi 100 000 ta ozon molekulasini parchalab tashlashi mumkin. fakt! 1998 yilda shimoliy qutb tepasida ozon qatlamidagi tuynuk hajmi rekord darajaga — 26 mln. kv. km.ga yetgan. bu butun boshli avstraliya qit’asidan 3 barobar katta maydon deganidir. yaqin o'tmishda ham biz bahor momaqaldirog’idan keyin shovullab quyadigan yomg’ir, yoz yomg’iri yoki qishdagi laylakqordan quvonar edik. ular har bir faslning o’z zavqi borligini bildirar edi. endi esa ular ehtiyot bo‘lishimizni va …

4 / 28

a. bundan tashqari, kislotali yomg‘irlar binolar, madaniy yodgorliklar, quvurlami emirmoqda, avtomobillarni ishdan chiqarmoqda, zaharli metallar yerning suv sizib o’tadigan qatlamlariga kirib borishi mumkin. kislotali yomg'irlar yog‘ishining oqibatini aqsh, germaniya, chexiya, shveytsariya, avstraliya va sanoati rivojlangan boshqa ko‘plab mamlakatlarda kuzatish mumkin. kislotali yomg‘irlar ko‘l, daryo va boshqa suv havzalariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi, ulardagi taxirlik darajasi ko‘tarilib, suvdagi o‘simlik va hayvonlar nobud bo‘ladi. suv tubida organik moddalarko‘payib, ulardan zaharli metallar - alyumin, simob, qo‘rg‘oshin, kadmiy ajralib chiqadi. ushbu zaharli metallar suvga o‘tib, inson salomatligi uchun jiddiy xavf tug‘diradi. kislotali yomg‘irlar nafaqat suvning o‘simlik va hayvonot olami uchun zarar yetkazadi, balki ular yerdagi o‘simliklarni ham nobud qiladi. vaziyatni yaxshilashning yagona bir yo’li bu barcha yoqilg‘ilardan foydalanuvchi ob’yektlaming chiqindilarini kamaytirishdir. smog bilan suyuq va qattiq tuman va tutun zarralarining birikmasi tasvirlangan. odatda, u havoda osilgan sarg'ish yoki qora rangli tumanning shiftini yoki to'xtatilgan qatlami sifatida ko'rinadi. bu tutunlar, ifloslantiruvchi moddalar va zarralar (masalan, azot …

5 / 28

n tomonidan qo'zg'atilgan ifloslantiruvchi moddalar mavjud, ammo ikkinchisi ko'proq tashvishga soladi, chunki ular qazib olinadigan yoqilg'ilar yondirilganda va qazib olinganda hosil bo'ladi, bu sog'likka jiddiy salbiy ta'sir ko'rsatishi ma'lum. tutunning katta qismi aholining katta qismi istiqomat qiluvchi shaharlarda hosil bo'lganligi sababli, tutun hosil bo'ladigan joy ham, ayniqsa, inson salomatligi uchun katta tashvish tug'diradi. smog turlari fotokimyoviy tutun ushbu turdagi smog azot oksidi va uglevodorod bug'lari tufayli yuzaga keladi, ular transport vositalari va boshqa manbalar tomonidan chiqariladi va keyinchalik atmosferaning quyi qatlamlarida fotokimyoviy reaktsiyalarga uchraydi. quyosh nuri borligida azot oksidi uglevodorod bug'lari bilan birlashib, o'ta zaharli gaz ozonini hosil qiladi va azot oksidi quyosh nuri bilan o'zaro ta'sirlashganda bir oz azot dioksidi ham hosil bo'ladi. natijada, havo och jigarrang rangga aylanadi, ko'rish kamayadi, o'simliklar shikastlanadi, ko'zlar tirnash xususiyati qiladi va tutun tufayli nafas olish qiyinlashadi. er yuzasidagi ozon kontsentratsiyasi sakkiz soat yoki undan ko'proq vaqt davomida 70 ppb dan oshsa, ular …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ozonqatlamiy emirilishi"

prezentatsiya powerpoint o`zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti 690_21-guruh talabasi bajardi:do’smurodova kumush tekshirdi: rahmonova gulnora “ozontuynuk”lari, “kislotaliyomg‘ir”lar, smoglarning hosil bo‘lishi sabablari va oqibatlarini tushuntirib bering reja: ozon qatlami yemirilishi kislotali yomg’irlarning zararlari smoglar xulosa foydalanilgan axborot manbalari ozon qatlami tuynuklarining kengayishi va ko‘payib ketishi insoniyatning eng yangi global muammolaridan biridir. bu masalaga 25 yil oldin britaniyalik olimlar jahon afkor ommasi e’tiborini qaratdilar. ko‘pchilik «osmondagi bir gap» deya e’tibor bermayotgan paytda ozon qatlamining ahamiyati, uning ona sayyoramiz hayotidagi o‘rni naqada...

This file contains 28 pages in PPTX format (23.8 MB). To download "ozonqatlamiy emirilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: ozonqatlamiy emirilishi PPTX 28 pages Free download Telegram