atmosferani ifloslanishini keltirib chiqaruvchi asosiy manbalar

DOCX 11 pages 47.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

oʻzbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti "energiya ta’limlash tizimlari" kafedrasi "ekologiya" fanidan mustaqil ish mavzu: atmosferani ifloslanishini keltirib chiqaruvchi asosiy manbalar bajardi: elektron tijorat ta’lim yo‘nalishi 010-21-guruh talabaning f.i.sh. nizomova xulkar qabul qildi: k.u.k. eshmurodov d.e toshkent-2025 reja: kirish 1. atmosferaning ifloslanish manbalari 2. atmosfera ifloslanishining asosiy ifloslantiruvchi moddalar bo‘yicha tahlili 3. atmosfera ifloslanishining oqibatlari 4. atmosfera ifloslanishini kamaytirish choralari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish atmosfera – yer sayyorasini o‘rab turgan va hayot uchun muhim bo‘lgan gaz qatlami bo‘lib, u nafaqat tirik organizmlarni kislorod bilan ta’minlaydi, balki iqlim va ekologik barqarorlikni ham saqlaydi. atmosferaning asosiy funksiyalaridan biri quyosh nurlari va issiqlikni tartibga solish, tabiiy gaz almashinuvi va tirik mavjudotlar yashash muhitini barqarorlashtirishdan iborat. bundan tashqari, atmosfera insoniyat uchun muhim bo‘lgan meteorologik jarayonlarni shakllantiradi va biologik ekotizimlarning o‘zaro bog‘liqligini ta’minlaydi. zamonaviy sanoat rivojlanishi, transport vositalari sonining ortishi, qishloq xo‘jaligidagi kimyoviy vositalardan keng foydalanish natijasida atmosferaning tabiiy …

2 / 11

bonat angidrid, metan, azot oksidlari va boshqa zararli gazlar miqdori oshib bormoqda. bu esa global iqlim o‘zgarishiga, qurg‘oqchilik, muzliklarning erishi, dengiz sathining ko‘tarilishi va tabiiy ofatlarning ko‘payishiga sabab bo‘lyapti. mintaqaviy jihatdan esa, ayniqsa yirik sanoat shaharlarida havo ifloslanishining yuqori darajaga chiqishi insonlarning nafas olish tizimi kasalliklariga chalinishiga olib kelmoqda. atmosferani himoya qilish va uning ifloslanish darajasini kamaytirish bugungi kunda eng dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. bu borada xalqaro ekologik bitimlar, ekologik texnologiyalardan foydalanish, muqobil energiya manbalarini keng joriy etish va aholining ekologik ongini oshirish kabi chora-tadbirlar amalga oshirilishi lozim. faqat shu yo‘l bilangina kelajak avlodlar uchun ekologik xavfsiz muhitni yaratish mumkin. 1. atmosferaning ifloslanish manbalari atmosfera ifloslanishi turli tabiiy va antropogen (inson faoliyati bilan bog‘liq) omillar natijasida yuzaga keladi. bu ifloslanish jarayoni havoning kimyoviy tarkibini o‘zgartiradi va ekologik muvozanatga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. quyida atmosferani ifloslantiruvchi asosiy manbalar batafsil ko‘rib chiqiladi. tabiiy manbalar. tabiatning o‘zi ham atmosferaga turli moddalarni chiqarib, havo tarkibini …

3 / 11

o sifatini pasaytiradi va sog‘liq uchun xavf tug‘diradi. 3. o‘rmon yong‘inlari. yirik o‘rmon yong‘inlari natijasida karbonat angidrid (co₂), uglerod oksidi (co), azot oksidlari (noₓ) va boshqa zararli moddalar havoga tarqaladi. bu jarayon nafaqat mahalliy havo sifatiga, balki global iqlim o‘zgarishiga ham ta’sir qiladi. masalan, amazonka o‘rmonlaridagi yong‘inlar dunyo atmosferasiga katta zarar yetkazmoqda. 4. dengiz sho‘rlari va biologik jarayonlar. okeanlardan bug‘lanish jarayonida suv tomchilari bilan birga natriy xlorid (nacl) va boshqa minerallar atmosferaga chiqadi. bundan tashqari, dengizlarda sodir bo‘ladigan biologik jarayonlar natijasida vodorod sulfid (h₂s) va metan (ch₄) gazlari ajralib chiqadi, bu esa atmosferaning kimyoviy tarkibiga ta’sir qiladi.[1] antropogen (inson omiliga bog‘liq) manbalar. inson faoliyati natijasida atmosferaga chiqayotgan ifloslantiruvchi moddalar havo sifatining yomonlashishiga va ekologik muammolarning kuchayishiga sabab bo‘lmoqda. quyida asosiy antropogen manbalar keltirilgan: 1. sanoat korxonalari chiqindilari. zamonaviy sanoat korxonalari havoga turli gazlar va aerozollar chiqaradi. eng ko‘p uchraydigan zararli moddalarga quyidagilar kiradi: · oltingugurt dioksidi (so₂) – kislotali yomg‘irlarni …

4 / 11

ilan reaksiyaga kirishib, havodagi kislorod miqdorini kamaytiradi. · azot oksidlari (noₓ) – fotokimyoviy smog hosil qiladi va o‘simliklarga zarar yetkazadi. · qo‘rg‘oshin va og‘ir metallar – nafas olish yo‘llari va asab tizimiga zarar yetkazadi. · uglevodorodlar (hcs) – kanserogen ta’sir ko‘rsatishi mumkin. xxi asrda avtomobillarning soni ortishi natijasida transport vositalari atmosferaning eng katta ifloslanish manbalaridan biriga aylangan. 3. qishloq xo‘jaligi faoliyatining ta’siri. qishloq xo‘jaligi sohasida atmosferaga turli kimyoviy moddalar chiqariladi: · pestitsid va o‘g‘itlar bug‘lanishi – tuproqdan chiqadigan zararli moddalarning havoga aralashishiga sabab bo‘ladi. · metan (ch₄) chiqarilishi – chorvachilik va guruch yetishtirish jarayonida hosil bo‘lib, issiqxona effektiga hissa qo‘shadi. · chang va bioaerozollar – tuproq ishlov berish jarayonida havoga ko‘tariladi va havo sifatini yomonlashtiradi. misol uchun, chorvachilik fermalarida sigir va qo‘ylar hazm qilish jarayonida katta miqdorda metan gazini ajratadi. 4. energiya ishlab chiqarish jarayonlari. ko‘mir, neft va tabiiy gazni yoqish orqali ishlab chiqariladigan energiya atmosferani ifloslantiruvchi asosiy manbalardan biridir. …

5 / 11

gi faoliyati va energiya ishlab chiqarish jarayonlari kiradi. havo ifloslanishini kamaytirish uchun ekologik texnologiyalarni joriy etish, qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish va aholining ekologik ongini oshirish kabi chora-tadbirlar amalga oshirilishi lozim. 2. atmosfera ifloslanishining asosiy ifloslantiruvchi moddalar bo‘yicha tahlili atmosferaning ifloslanishiga sabab bo‘luvchi asosiy moddalar orasida oltingugurt dioksidi, azot oksidlari, uglerod oksidlari, uglevodorodlar va aerozol zarrachalar mavjud bo‘lib, ularning barchasi inson salomatligi, ekologik tizimlar va iqlim o‘zgarishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. oltingugurt dioksidi (so₂) asosan yoqilg‘i (ko‘mir, neft va gaz) yoqish natijasida hosil bo‘lib, sanoat korxonalari, elektr stansiyalari va transport vositalari orqali atmosferaga chiqariladi. ushbu moddaning eng katta zarari kislotali yog‘ingarchiliklarni keltirib chiqarishidir. so₂ suv bug‘lari bilan reaksiyaga kirishib, sulfat kislota hosil qiladi va tuproqning hosildorligini pasaytiradi, suv havzalarini ifloslantiradi hamda o‘simliklarga zarar yetkazadi. shuningdek, so₂ inson nafas olish yo‘llariga ta’sir qilib, astma va bronxit kabi kasalliklarni kuchaytiradi, kislorod almashinuvini qiyinlashtiradi va yurak-qon tomir kasalliklarining rivojlanishiga sabab bo‘ladi.[3] azot oksidlari (nox) …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atmosferani ifloslanishini keltirib chiqaruvchi asosiy manbalar"

oʻzbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti "energiya ta’limlash tizimlari" kafedrasi "ekologiya" fanidan mustaqil ish mavzu: atmosferani ifloslanishini keltirib chiqaruvchi asosiy manbalar bajardi: elektron tijorat ta’lim yo‘nalishi 010-21-guruh talabaning f.i.sh. nizomova xulkar qabul qildi: k.u.k. eshmurodov d.e toshkent-2025 reja: kirish 1. atmosferaning ifloslanish manbalari 2. atmosfera ifloslanishining asosiy ifloslantiruvchi moddalar bo‘yicha tahlili 3. atmosfera ifloslanishining oqibatlari 4. atmosfera ifloslanishini kamaytirish choralari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish atmosfera – yer sayyorasini o‘rab turgan va hayot uchun muhim bo‘lgan gaz qatlami bo‘lib, u nafaqat tirik organizmla...

This file contains 11 pages in DOCX format (47.7 KB). To download "atmosferani ifloslanishini keltirib chiqaruvchi asosiy manbalar", click the Telegram button on the left.

Tags: atmosferani ifloslanishini kelt… DOCX 11 pages Free download Telegram