aromatik uglevodorlar

PPT 45 pages 582.0 KB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 582.0 KB

File type PPT

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

powerpoint presentation * ma'ruza rejasi: aromatlik halqada tushuncha. benzol qatori uglevodorodlari, tuzilishi, nomlanishi aromatik uglevodorodlarning olinish usullari fizik va kimyoviy xossalari muhim vakillari ko'pyadroli aromatik birikmalar aromatik uglevodorodlar * * umumiy ma'lumot aromatik birikmalar tuzilishida benzol halqasi bo'lgan birikmalar xamda juda ko'p besh va olti a'zoli geterotsiklik birikmalar, ferrotsen, tsiklopropenil ioni va boshqalar mansubdir. organik birimalar aromatik bo'lishlari uchun xyukkel qoidasi 4n+2 (n=0,1,2,3…) ni qoniqtirishi shart, ya'ni molekuladagi -elektronlar soni 2,6,10 va xokazo bo'lganda molekula aromatik bo'lishi mumkin. * * aromatik birikmalarning manbalari neft (50 dan ortiq ar) gazkondensati toshko'mir qatroni (smola) (200 dan ortiq ar) * toshko'mir qatroni asosan besh bo'lakka ajratiladi: 1700s gacha – engil moy 170-2300s gacha – o'rtacha moy (fenollar) 230-2700s orasida – og'ir moy (naftalinlar) 270-3400s – antratsenli moy. qoldiq. * tuzilishi, izomeriyasi va nomlanishi arenlar snh2n-6, bu erda n  6, umumiy formula bilan ifodalanadi. ular benzol (benzen) dan boshlanadi. benzolni xix asrning boshlarida …

2 / 45

asidagi «bog'lar tartibi» 1,67 s–s bog' tartibi 1 s = s bog' tartibi 2 benzol termodinamika jihatidan ancha barqaror. tsiklogeksenni gidrirlash issiqligi 119,7 kj/mol benzolni tsiklogeksangacha gidrirlash issiqligi 119,7x3=359,1 kj/mol emas 208,4 kj/mol issiqlik ajralib chiqadi. benzol gipotetik tsiklogeksatrienga nisbatan 150,7 kj/molga (359,1 – 208,4) barqaror. 150,7 kj/mol issiqlik benzol molekulasining barqarorlik (rezonans) energiyasi deb ataladi. * hozirgi kunda benzol molekulasini shartli ravishda quyidagicha ifodalash mumkin: * izomeriyasi va nomenklaturasi 1-metil-2-etil-6-propilbenzol 1-metil-4-izopropil benzol, tsimol * izopropilbenzol (kumol) 1,3,5-trimetilbenzol (mezitilen) vinilbenzol (stirol) allilbenzol etinilbenzol (fenilatsetilen) * aromatik radikallar * olinish usullari alkan, alken, alkin va tsikloparafinlardan olish. * n.d. zelinskiy reaktsiyasi * 2. aromatik snlarni xosilalaridan olish vyurts-fittig reaktsiyasi 1977 yilda fridel-krafts-gustavson * * fizik hususiyatlari. aromatik uglevodorodlar asosan suyuqliklar o'tkir xidga ega. qaynash harorati tegishli alkanga qaraganda yuqori. benzol 80,10s da, geksan esa 68,80s qaynaydi. aromatik uglevodorod molekulyar massasining har bir –sn2-guruhiga ortishi uning qaynash haroratini o'rtacha 300s ga ortishiga …

3 / 45

ozon bilan ozonidlarni hosil qiladi almashinish reaktsiyalari. galogenlash, nitrolash, sulfolash, alkillash, atsillash. bu reaktsiyalar katalizatorlar ishtirokida elektorfil almashinish mexanizmi orqali uch bosqichda sodir bo'ladi. * galogenlash. benzolga temir-(iii)-xlorid katalizator reaktsiya uch bosqichda sodir bo'ladi. a) -kompeks hosil bo'lishi b) -kompleksning hosil bo'lishi. * v) -kompleksdan proton n+ ajralib chiqadi nitrolash. sulfolash reaktsiyasi * oksidlanish reaktsiyasi. * hosil bo'lgan gidroperoksidlarni parchalab sanoatda atseton, fenol, rezollar olinadi. * aromatik uglevodorodlarning alohida vakillari. benzol -80,10s da qaynaydigan, 5,40s suyuqlanadigan rangsiz suyuqlik, suv bilan azeotrop hosil qiladi. sanoatda malein angidridi, xlorbenzol, nirtobenzol, sintetik yuvuvchi vositalar, bo'yoqlar va boshqa qimmatbaho birikmalar olishda xom ashyo sifatida ishlatiladi. toluol-110,50s da qaynaydigan, -920s suyuqlanadigan rangsiz suyuqlik. sanoatda asosan benzoy kislota, trinitrotoluol, benzolxlorid va boshqalar olishda ishlatiladi. * ksilollar - ksilollar asosan neft tarkibidan ajratib olinadi. ftal kislotalar va ular asosida lak-bo'yoqlar, sintetik tolalar (lavsan) olishda ishlatiladi. etilbenzol 136,10s da qaynaydigan suyuqlik. sanoatda benzolni suvli alyuminiy xlorid ishtirokida etilen …

4 / 45

donor guruhlar –nh2; -on; -f; -br; -j; -ch3 (bularni birinchi tur o'rinbosari deyiladi) bo'lsa va ta'sir etayotgan reagent elektrofil agent bo'lsa, u holda almashinish o- va p-holatlardagi vodorodlar hisobiga boradi: agar benzol halqasida elektroaktseptor guruhlar –soon; -so3n; -no2; -no (ikkinchi tur o'rinbosarlari) bo'lsa, ta'sir etayotgan reagent elektrofil agent bo'lsa, almashinish m-holatdagi vodorod hisobiga; ta'sir etayotgan reagent nukleofil agent bo'lsa, almashinish o- va n–holatdagi vodorodlar hisobiga boradi. beylshteyn va gollemanlar tajribalar xozirgi zamon elektron nazariyasi nuqtai nazaridan yo'naltirish qoidasini jipslashgan ko'p yadroli aromatik uglevodorodlar naftalin va uning hosilalari toshko'mir smolasining 230-2700s da qaynaydigan bo'lagidan ajratib olinadi. naftalinning tarkibi 1838-yilda a.a. voskresenskiy tomonidan, tuzilishi esa 1866 yilda erlenmeyer tomonidan aniqlangan. 1,4,5,8-holatlar - ; 2,3,6,7-holatlar -holat deyiladi. naftalinni oksidlash naftalinning bir almashgan hosilasining 2 ta izomeri, 2-almashgan hosilasining esa 5 ta izomeri bor olinish usullari. benzol bilan atsetilendan olish fenilizokroton kislotadan olish 3. divinil bilan xinonni biriktirib olish fizik xossalari. naftalin 800s da …

5 / 45

benzol orto-ksilol meta-ksilol para-ksilol sn 3 sn 3 sn 3 sn 3 sn 3 sn 3 1,2-dimetilbenzol 1,3-dimetilbenzol 1,4-dimetilbenzol orto-ksilol meta-ksilol para-ksilol s 2 n 5 sn 3 metilbenzol etilbenzol s 2 n 5 sn 3 metilbenzol etilbenzol n 5 s 2 sn 2 – sn 2 – sn 3 sn 3 sn 3 sn 3 – sn – sn 3 n 5 s 2 sn 2 – sn 2 – sn 3 sn 3 sn 3 sn 3 – sn – sn 3 sn 3 – sn – sn 3 sn 3 sn 3 n 3 s sn 3 – sn – sn 3 sn 3 – sn – sn 3 sn 3 sn 3 n 3 s sn 3 sn 3 n 3 s sn = sn 2 sn 2 – sn = sn 2 s  sn sn = sn 2 sn 2 – sn = sn …

6 / 45

+ fecl 3 cl + + fecl 4 – cl : cl + fecl 3 cl + + fecl 4 – + cl + cl + + cl + cl + cl + n sl cl + n sl n sl + h cl h cl + + h cl + a) b) v) g) n sl + h cl h cl + + h cl + a) b) v) g) n sl cl + h + h + + fecl 4 – hfecl 4 hcl fecl 3 n sl cl + h + h + + fecl 4 – hfecl 4 hcl fecl 3 h + + fecl 4 – hfecl 4 hcl fecl 3 no 2 hono 2 h 2 so 4 + h 2 o no 2 hono 2 h 2 so 4 + h 2 o so 3 h h 2 so 4 + h 2 …

7 / 45

soon no 2 no 2 [h] nh 2 [o] soon soon i ii i ii cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl cl + 2 ns  sn + 2 ns  sn sn sn ch 2 – cooh o oh sn sn ch 2 – cooh o oh ch 2 ch ch ch 2 o o + o o -2h 2 o o [h] -2h 2 o ch 2 ch ch ch 2 o o + o o -2h 2 o o [h] -2h 2 o + cl 2 cl + hcl + cl 2 cl + cl 2 cl + hcl no 2 hno 3 h 2 so 4 60 0 c 160 0 c no 2 160 0 c no 2 hno 3 h 2 so 4 60 0 …

8 / 45

9 / 45

10 / 45

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aromatik uglevodorlar"

powerpoint presentation * ma'ruza rejasi: aromatlik halqada tushuncha. benzol qatori uglevodorodlari, tuzilishi, nomlanishi aromatik uglevodorodlarning olinish usullari fizik va kimyoviy xossalari muhim vakillari ko'pyadroli aromatik birikmalar aromatik uglevodorodlar * * umumiy ma'lumot aromatik birikmalar tuzilishida benzol halqasi bo'lgan birikmalar xamda juda ko'p besh va olti a'zoli geterotsiklik birikmalar, ferrotsen, tsiklopropenil ioni va boshqalar mansubdir. organik birimalar aromatik bo'lishlari uchun xyukkel qoidasi 4n+2 (n=0,1,2,3…) ni qoniqtirishi shart, ya'ni molekuladagi -elektronlar soni 2,6,10 va xokazo bo'lganda molekula aromatik bo'lishi mumkin. * * aromatik birikmalarning manbalari neft (50 dan ortiq ar) gazkondensati toshko'mir qatroni (smola) (200 dan ortiq ar) * tos...

This file contains 45 pages in PPT format (582.0 KB). To download "aromatik uglevodorlar", click the Telegram button on the left.

Tags: aromatik uglevodorlar PPT 45 pages Free download Telegram