пўлатларга термик ишлов беришнинг назарий асослари

DOC 238.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1405084601_55508.doc пўлатларга термик ишлов беришнинг назарий асослари режа: 1. умумий маълумотлар; 2. пўлат қиздирилганда унда содир бўладиган ўзгаришлар; 3. аустенит сохасигача қиздирилган пўлат совитилганда унда содир бўладиган ўзгаришлар; 4. аустенитнинг узликсиз совитилишида парчаланиши. 1. умумий маълумотлар машинасозликда кўпгина пўлат ва чўянлардан, шунингдек рангли металларнинг қотишмаларидан (бронза, латун, дуралюминий ва бошқалар) ясалган буюмларнинг физикавий, механиқавий ва технологик хоссаларини зарур томонга ўзгартириш мақсадида уларга термик ва кимевий термик ишлов берилади. бу эса енгил, пухта ва чидамли машиналар тайёрлашда, металларни тежашда, уларнинг таннархини камайтиришда катта роль ўйнайди. металлардан ясалган буюмларнинг кимевий таркибини ўзгартирмай туриб, уларнинг структураларини термик воситалар (маълум ароратгача қиздириб, шу хароратда маълум вақт тутиб тўргандан кейин ар хил тезликда совитиш) билан ўзгартириш металларни термик ишлаш деб аталади. қотишмани, масалан, пўлатни маълум хароратгача қиздириш, шу хароратда маълум вақт тутиб туриш, сўнгра маълум тезлик билан совитиш орқали структурасини, хоссаларини керакли йуналишда ўзгариш мумкин. термик ишлашнинг илмий асосларини х1х асрнинг ўрталарида машхур олим д.к.чернов …
2
структурасини ва демак, механиқавий хоссалари, ўзгармаслигини ас1 нуқтадан юқори хароратгача қиздириб, тез совитилганда эса кескин даражада ўзгаришини жахонда биринчи бўлиб аниқлади. 2. пўлат қиздирилганда унда содир бўладиган ўзгаришлар; пўлатни термик ишлаш fe-fe3c системасининг холат диаграммасига асосланади. шунинг учун бу диаграмманинг пўлатларга оид қисмини келтириб утамиз (1- шакл). 1-шаклда тасвирланган диаграммадан куриниб турибдики, ас1нуқтадан (727ос) пастда эвтектоиддан олдинги пўлатлар перлит билан феррит доналаридан, эвтектоидавий пўлат перлит доналаридан, эвтектоиддан кейинги пўлатлар эса перлит доналари билан цементитдан иборат. термик ишлаганда пўлатни қиздиришдан мақсад - унда аустенит структурасини хосил қилишдир. 1-шакл. fe-fe3 c холат диаграммасининг пастки чап (пўлатларга оид) қисми. пўлат қиздирила борганда унда содир бўладиган ўзгаришлар билан танишамиз. эвтектоиддан олдинги, масалан таркибида 0,4 % углерод бўлган пўлат (1- шакл, 1-1) қиздирилганда а (ас1) нуқтада перлит аустенитга айлана бошлайди, феррит эса ўзгармайди, а нуқтадан в нуқтага томон феррит аустенитда эрий боради, арорат в нуқтага етгач (ас3), ферритнинг жуда кўп қисми аустенитда эриган бўлади. в …
3
пўлатни оламиз (1-расм, ii-ii). бу пўлат қиздирилганда d (ас1) нуқтада перлит аустенитга айлана бошлайди, цементит эса ўзгармайди. d нуқтадан с нуқтагача цементит аустенитда эрий боради, арорат с (асm) нуқтага етгач цементитнинг жуда кўп миқдори аустенитда эриган бўлади, с нуқтадан юкорида эса пўлатнинг структураси фақат аустенитдан иборат бўлиб қолади. эвтектоиддан кейинги пўлатларнинг структураси фақат аустенитдан иборат бўлиши учун улар асm критик нуқтадан юқорироқ хароратгача қиздирилиши ва шу хароратда маълум вақт тутиб турилиши лозим, аммо хароратни керагидан ошириб юбориш ярамайди,акс холда пўлат доналари йириклашиб кетади. 3. аустенит сохасигача қиздирилган пўлат совитилганда унда содир бўладиган ўзгаришлар аустенит gs ва es чизиқларидан, яъни ас3ва асm критик нуқтасидан юқори ароратлардагина барқарор бўлади. пўлат аr ва асm нуқталардан паст хароратгача жуда секин совитилганда эвтектоиддан олдинги пўлатлардан феррит, эвтектоиддан кейинги пўлатлардан цементит ажралиб чика бошлайди. бу жараён харорат аr1критик нуқтага тушгунча давом этади. харорат аr1 нуқтага тушганда эвтектоиддан олдинги пўлатларда аустенитдаги ортикча углероднинг аммаси феррит тарзида, эвтектоиддан …
4
ристаллари (пластинкалари) хатрофидаги аустенит таркибида углерод камая боради ва аустенитнинг ферритга айланиши учун шароит тугилади, натижада цементит кристаллари енида феррит кристаллари осил бўлади. цементит кристаллари ам, феррит кристаллари ам бир вақтда уса боради. ўсиш жараёни бошқа кристаллар билан тукнашгунча давом этади. бундай жараён такрорланиши натижасида перлит доналари хосил бўлади. 2-шакл аустенитнинг парчаланиши пўлат узликсиз совитилганда ам ас1критик нуқтадан пастроқ ароратгача тез совитилиб (ўта совитилиб), шу ароратда тутиб турилганда ам содир бўлади. аустенит ас1 нуқтадан пастрок ароратгача ўта совитилиб шу ароратда тутиб турилганда унинг парчаланиши аустенитнинг изотермик парчаланиши деб аталади. пўлат ас1критик ароратдан пастроқ ароратгача тез совитилиб, шу ароратда тутиб турилганда перлитнинг кристалланиш марказлари осил бўлади ва улардан кристаллар уса бошлаб, оқибатда перлит доналари осил бўлади. бу доналарнинг катта- кичиклиги ўта совиш даражасига бо лиқ. ўта совитилган аустенитнинг изотермик (ўзгармас ароратда) парчаланишини диаграмма тарзида ифодалаш мумкин 2- шакл). 4. аустенитнинг узликсиз совитилишида парчаланиши аустенитнинг парчаланиши пўлат узликсиз совитилганда ам ас1критик нуқтадан …
5
тез совитилиб, шу ароратда тутиб турилса, у перлитга айланади, яъни феррит билан цементитнинг механиқ аралашмаси осил бўлади. аустенит тахминан 630ос гача 60-70 град/с тезлик билан узлуксиз ўта совитилиб ва шу температурада тутиб турилганда ам аустенит перлитга айланади, аммо бу перлитнинг доналари 700ос да осил бўлган перлитникидан майда, қаттиқлиги анча юқори бўлади (нв 380-400). бундай перлит сорбит деб аталади. аустенит тахминан 500ос гача (80-100 град/с) тезликда ўта совитилиб, шу хароратда тутиб турилса, доналари сорбитникидан ам майда перлит хосил бўлади. бу перлит троостит деб аталади. трооститнинг қаттиқлиги нв 390-400 орали ида бўлади. демак перлит, сарбит, тростит структураларининг барчаси феррит- цементит аралашмасидан иборат бўлиб, улар бир-биридан доналари ўлчамлари билан фарқланади (4- шакл). 4- шакл. перлит (а), сорбит (б) ва троостит (в) структуралари аустенит 150ос/с тезлик билан сувда совитилса парчаланишга улгурмайди. совиш тезлиги катта бўлганда диффузион жараёнлар тухтайди, лекин полиморф ўзгариш содир бўлади. натижада аустинитда эриган амма углерод га тушганда аустенит мартенсит деб аталадиган …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "пўлатларга термик ишлов беришнинг назарий асослари"

1405084601_55508.doc пўлатларга термик ишлов беришнинг назарий асослари режа: 1. умумий маълумотлар; 2. пўлат қиздирилганда унда содир бўладиган ўзгаришлар; 3. аустенит сохасигача қиздирилган пўлат совитилганда унда содир бўладиган ўзгаришлар; 4. аустенитнинг узликсиз совитилишида парчаланиши. 1. умумий маълумотлар машинасозликда кўпгина пўлат ва чўянлардан, шунингдек рангли металларнинг қотишмаларидан (бронза, латун, дуралюминий ва бошқалар) ясалган буюмларнинг физикавий, механиқавий ва технологик хоссаларини зарур томонга ўзгартириш мақсадида уларга термик ва кимевий термик ишлов берилади. бу эса енгил, пухта ва чидамли машиналар тайёрлашда, металларни тежашда, уларнинг таннархини камайтиришда катта роль ўйнайди. металлардан ясалган буюмларнинг кимевий таркибини ўзгартирмай туриб, уларни...

DOC format, 238.0 KB. To download "пўлатларга термик ишлов беришнинг назарий асослари", click the Telegram button on the left.