диннинг илк шакллари шаманизм

DOC 54.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1554525489_74056.doc диннинг илк шакллари шаманизм режа: 1. шаманизм диннинг шакли сифатида. 2. шаманизм тараққиётининг босқичлари ва тарихий асослари. 3. шаманистик диний амалиётда “руҳлар билан алоқалар”нинг ўрни. 4. марказий осиё халқлари маданиятида шаманистик реликтлар. шаманизм дин шакли сифатида. диннинг илк шакллари орасида шаманизм алоҳида ўрин эгаллайди. шаманизм, ибтидоий уруғдошлик динларидан фарқли ўлароқ, қабила уюшмалари бирлашаётган даврда шаклланиб, ижтимоий онгнинг уруғ-қабила шакллари билан боғланади. хусусан, “варварчилик” деб аталмиш ижтимоий-уруғчилик даврининг охирида қабила яҳлит, жипслашган гуруҳга айланиб, қабилалар орасидаги алоқалар мустаҳкамланади, умумқабила ҳокимият органлари: қабила кенгаши, қабила сардорлари, ҳарбий саркорлар шаклланади. ижтимоий ҳаётнинг бундай шаклига маънавий нуқтаи назардан диннинг илк шаклларининг беш тури тўғри келган. булар – шаманизм, нагуализм, маҳфий бирлашмалар, сардорларга сиғиниш ва қабила худоларига сиғиниш. бу ерда тилга олинган диний онгнинг барча шакллари бевосита қабилага хос муносабатда бўлиб, қабила тузумининг инъикосидир. ёки, аксинча, қабила тузуми ўз мавжудлигини маънавий асослаш мақсадида уларни ўзига мувофиқлаштиради. бунда шаманизм қабила тузуми билан боғлиқлиги даражасининг ортишига …

ий атама сифатида xviii асрда қўлланила бошлади. бироқ, шаманизм тўғрисида ўрта аср ёзма манбаларида кўп маълумотлар бор. айрим мутахассисларнинг фикрича, шаманизм тўғрисида бешта нуқтаи назар мавжуд. шаманистик ҳаракатларнинг илк гувоҳлари бу ҳаракатларни иблиснинг иши, шаманлар эса унинг хизматкорлари, худосизлар деб ҳисоблаганлар. шаманизмга бундай қараш христиан миссионерлари ва айрим этнографлар асарларида xix асргача давом этган. шаманизмга қарашнинг иккинчи тури xviii аср рационалист олимларининг унга танқидий ёндошишларидан иборат. уларнинг фикрича, шаманлар ёлғончи ва фирибгарлар. учинчи нуқтаи назар шаманизм тарафдорларига тегишли. дунё динларининг, чунончи, христианликнинг тарқалиш шароитида шаманлар шаманизмни миссионер ва маъмурият хужумларидан химоя қилиш мақсадида, шаманизм дин эмас, бу халқ тиббиёти, эмчилик ва ҳоказолар каби хусусий ҳаракатдир, деб уқтиришган. бунда шаманизмнинг маънавий жиҳатларини яширган ҳолда, унинг фақат бир функцияси –касаллик сабаби бўлган тана ва руҳдан иблисни қувган ҳолда касалларни “даволаш” функциясини қўллашга ҳаракат қилишган. шаманизмга қарашнинг тўртинчи тури уни илк шаманлик таълимоти идеали ва моҳиятига нисбатан инқирозга юз тутган диний назария ва …

лар қолдиради. умуман шаманизмни диний тизим сифатида ўрганишда фан тадқиқотнинг бошланғич босқичидадир. бу шаманизм ва унинг амалиёти ҳар бир алоҳида ҳолатда ҳаммага маъқул бўлган ҳодисаларни ўз ичига олганлиги билан боғлиқ. камлаш, рақсга тушиш, ашула айтиш ва зикр тушиш – руҳларни чақириш, доира чалиш, темир тақинчоқлар жаранги, сунъий равишда ёки яхшилаб машқ қилинган ҳолда жазавага тушиш ва ҳоказолар шаманлар иқтидорига қараб индивидуал элементлар билан тўлдирилади. шаманизм тараққиётининг тарихий илдизлари ва босқичлари. шаманизм ўзининг турли кўринишларида энг қолоқ халқларда ҳар доим ҳам диннинг етакчи шакли бўлавермаган. масалан, австралия, африка ва дунёнинг бошқа кўпгина маҳаллий халқларида шаманизм ҳануз сирли шаклда намоён бўлади. бироқ, австралия қабилалалри орасида сўнгги вақтларда шаманизмнинг анъанавий содда шакллларининг янгиланиш тенденцияси кузатилмоқда. масалан, оддий эмчиликдан ташқари, руҳлар билан “алоқа” қилувчи мутахассислар тоифаси учрамоқда. гуёки бу шаманларни ўз касбларига улар алоқа қилаётган руҳлар йўлламоқда. бунда шаман руҳлар билан алоқа қилаётганда улар томонидан ўлдирилиб, сўнг яна тирилтирилади, деган афсона алоҳида кўрсатилади. кўпчилик …

гирифторлик ҳолатида бўлади, бу эса қабиланинг бошқа аъзоларига насиб этмаган истеъдод деб қаралади (ёки тушунтирилади). улар табиблик, фолбинлик, жодугарлик қилганлар ва бошқа вазифаларни бажарганлар. шаманизм варварлик тараққиёти босқичида халқ орасида кенг тарқалган. бу ҳолда ушбу атама рим империясини ҳалокатга учратган халқларга нисбатан қўлланилади. шундай қилиб, шаманизм диннинг энг бошланғич шакли эмас. у асосан уруғ-қабила тараққиётининг ўрта босқичидаги халқларда шаклланади.шундай экан, шаманлик эътиқод ва анъаналари инсон онгида ғайритабиийлик тўғрисидаги тасаввурлар тўлуқ шаклланган вақтда пайдо бўлган. бу тасаввурлар инсонларнинг бир-бирига, алоҳида индивид ва жамиятнинг табиатга бўлган муносабатларини акс эттирган. умуман олганда шаманизм оддий инсоннинг дахшатли ва тушунарсиз, ғайритабиий ва гўзал бўлган сирли ҳолатларни тушуниши ва кучидан устун турган бир нарсадир. бу омиллар билан шаманизм жамоалар ҳаётининг ташқи ва ички зиддиятларини қамраб олади. шаманликнинг турли вазифаларига (эмчилик, руҳларни ҳайдаш, фалокатларнинг олдини олиш, ёмғирни чақириш, афсун қилиш, камлаш ва ҳ.к.) келсак, улар шаманизмнинг асосий моҳиятига қушимчадир. айнан шаманизм вазифаларининг турли-туманлиги уни дин тизими сифатида …

иб симптомларини табиий бир ҳол эмас, балки ғайритабиий бир куч деб қабул этади, уларни шаман танасини титратаётган турли образдаги руҳлар деб қабул қилади. шаманизмдаги асосий, эҳтимол ҳал этувчи ҳолат шаман танасига руҳларнинг жойлашиши тўғрисидаги тасаввурдир. одамлар шаманнинг шайтонлашини кўрганларида уни ўзи чақирган руҳлар эгаллаб олдилар деб ўйлайдилар. бунда шаман кўпинча ўз ҳаракатларида анимистик образ ёки шу образларни эслатувчи предметларни қўллайди. руҳларни чақириш шаманлик ҳаракатлари таъсирини қўрқоқ жамоага йўналтириб, улардан ўз манфаатлари йўлида фойдаланишни тақозо этади, мисол тариқасида “оғриқдан қўрқмайдиган” руҳлар, касални даволашда ёрдамлашадиган руҳлар ҳаракатини келтириш мумкин. масалан, кўп машқ қилган шаман ўзига қаттиқ зарбалар беради, у ер бу ерини кесади, санчади ва ҳоказо. ёки шаман руҳлар ёрдамида касал танасидан бирор предмет чиқаради (тош¸ металл ва ҳоказо), бу билан у касалнинг руҳий ҳолатига таъсир кўрсатади. бунда шаманлик билан доимо шуғулланиш шаман организмида маълум даражада асаб-руҳий ва физиологик ўзгаришлар содир бўлишига олиб келишини назардан четда қолдириш мумкин эмас. шаманистларда руҳий таъсирлар …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "диннинг илк шакллари шаманизм"

1554525489_74056.doc диннинг илк шакллари шаманизм режа: 1. шаманизм диннинг шакли сифатида. 2. шаманизм тараққиётининг босқичлари ва тарихий асослари. 3. шаманистик диний амалиётда “руҳлар билан алоқалар”нинг ўрни. 4. марказий осиё халқлари маданиятида шаманистик реликтлар. шаманизм дин шакли сифатида. диннинг илк шакллари орасида шаманизм алоҳида ўрин эгаллайди. шаманизм, ибтидоий уруғдошлик динларидан фарқли ўлароқ, қабила уюшмалари бирлашаётган даврда шаклланиб, ижтимоий онгнинг уруғ-қабила шакллари билан боғланади. хусусан, “варварчилик” деб аталмиш ижтимоий-уруғчилик даврининг охирида қабила яҳлит, жипслашган гуруҳга айланиб, қабилалар орасидаги алоқалар мустаҳкамланади, умумқабила ҳокимият органлари: қабила кенгаши, қабила сардорлари, ҳарбий саркорлар шаклланади. ижтимоий ҳаётнинг б...

DOC format, 54.5 KB. To download "диннинг илк шакллари шаманизм", click the Telegram button on the left.

Tags: диннинг илк шакллари шаманизм DOC Free download Telegram