ҳуқуқ шакллари

DOCX 48,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1545639102_73354.docx ҳуқуқ манбаларининг (шаклларининг) тушунчаси ва шакллари мундарижа: кириш 2 1. ҳуқуқ шакллари (манбалари) тушунчаси 4 2. ҳуқуқ шакллари (манбалари) турлари 7 3. ислом ҳуқуқи манбалари 16 хулоса 22 фойдаланилган адабиётлар рўйхати: 24 кириш қадим замонлардан буён жамият ривожланиши оқибатида одамларда давлат ва ҳуқуқ масалаларига муносабат ўзгариб борди ва бу ҳамма вақт долзарб масала бўлиб келди. жамият ривожланиши билан давлат ва ҳуқуқ шакллари ҳам биргаликда ривожланиб, ўзгариб борди. ўзбекистон мустақилликка эришгандан сўнг унинг давлат ва ҳуқуқ шакллари тубдан ўзгарди. шуни қайд қилиш лозимки ҳуқуқнинг манбаи тушунчасини уни ташқи ифодалаш шакли нуқтаи назардан таҳлил қиладиган бўлсак, ҳуқуқ нормалари давлат ёки шу давлатнинг, ҳалқининг, бирон бир синфнинг ёки гуруҳнинг манфаатларни ифодаловчи маълум бир сиёсий кучнинг эркини қонун даражасига кўтарилган ифодасидир. ўзбекистонда ҳуқуқ нормалари ҳалқ манфаатларини ифодаловчи, ҳалққа хизмат қиладиган, ҳалқнинг эрк – иродасини ифодаловчи қонун даражасига кўтарилган нормалардир. шунинг учун ҳуқуқий манбаларни ўрганиш, уларни таҳлил қилиш, уларнинг ўзига хос хусусиятларини тавсифлаш мухим …

жилд. ҳуқуқ назарияси – т.:ўзбекистон республикаси иив академияси.2001. -129 бет.] шуни таъкидлаш лозимки, ҳукуматнинг таъсир соҳасида бўшлиқ бўлмаслиги лозим. агар тартибга солинадиган фаолиятга мос келадиган ҳуқуқ шакли вужудга келмаса, бошқа шакллар юзага келади. масалан, қонун бўлмаса, унинг ўрнини давлат томонидан тан олинмаган бошқа ҳуқуқ шакллари ва бошқа воситалар тўлдирилади. ҳуқуқнинг мазмуни кўпқиррали ва турли шаклларда бўлиши мумкин. усталик билан топилган шакл ҳуқуқ мазмунининг ҳаракатчанлиги самарасини оширади. аксинча, ҳуқуқ мазмунига мос келмайдиган шакл, юридик нормани «ўлик» ҳолатга олиб келиши мумкин. амалдаги ҳуқуқ шакллари тизимига ҳаракатчанлик хосдир. хозирда ривожланиш билан бирга ҳуқуқ шаклларининг янги манбалари ўзига йўл очмоқда, эскилари барҳам топмоқда. буларнинг барчаси-ўзбекистон миллий ҳуқуқ тизимининг вужудга келиши ва ривожланиши жараёнини кўрсатмоқда.[footnoteref:2] [2: ўша жойда. 130 бет.] мамлакатимизда амалга оширилаётган иқтисодий, сиёсий, ижтимоий ва маънавий ислоҳотлар мустаҳкам ҳуқуқий заминга таянган, қатъий давлат сиёсатини таъминлаш механизимини вужудга келтирмоқда. шу боис давлат тузилиши, демократик сиёсий тузилишнинг мавжуд бўлиши, ҳуқуқий муносабатлар оқилона тизимининг ташкил этилиши …

мазмун ва шаклнинг нисбий бирлигида, мазмун яхлитликнинг ҳаракатчан, динамик томонини ифода этса, шакл предметнинг муҳим алоқалар тизимини қамраб олади. баъзи ҳолларда, шакл билан мазмун ўртасидаги номувофиқликнинг ривожланиши эски шаклнинг барҳам топиб, мазмун ривожланишига мос келувчи янги шаклнинг вужудга келиши билан тушунтирилади. ҳуқуқда шакл категорияси икки маънони билдиради: яъни бир томондан, ҳуқуқий шаклни; иккинчи томондан, ҳуқуқнинг ўз шаклини қамраб олади. 1. ҳуқуқий шакл – барча ҳуқуқий воқеликдир. бу ерда иқтисодий, сиёсий турмуш ва бошқа фактик муносабатлар билан билвосита боғлиқ бўлган ҳуқуқий ҳодисалар ҳақида сўз юритилади. шаклнинг ҳуқуқий (юридик) тушунчаси, ҳуқуқнинг (ёки ҳар қандай ҳуқуқий ҳодисанинг) барча ижтимоий тузилма, жараён ва муносабатлар билан алоқаси очилгандагина қўлланади. 2. ҳуқуқнинг шакли бу ҳуқуқнинг алоҳида ҳодиса сифатидаги шакли бўлиб, у фақат ҳуқуқнинг мазмуни билангина ўзаро боғланади. унинг вазифаси ҳуқуқ мазмунини тартибга солишдан иборат. юридик адабиётларда эътироф этилишича, ҳуқуқнинг манбаси деганда, умумий маънода ҳуқуқнинг ифода этилиш шакли тушунилади. ҳуқуқий ҳодиса сифатида ҳуқуқнинг манбасини уч хил маънода …

анбаси эса, давлат эркини ўзига хос ҳужжатлаштириш, шакллантириш усуллари йиғиндисидир. ҳуқуқнинг манбаси тушунчасини уни ташқи ифодалаш шакли нуқтаи назаридан таҳлил қилганда, нормалар ҳокимият тепасида турган, ҳалқнинг, бирор–бир синфнинг ёки гуруҳнинг манфаатларини ифодаловчи маълум бир сиёсий кучнинг эркининг қонун даражасига кўтарилган ифодасидир. давлат ҳокимиятини ташкил қиладиган ва ҳуқуқни яратадиган куч сифатида майдонга чиқадиган жамиятнинг моддий шарт–шароити, моддий маънода ҳуқуқнинг манбаси тушунчасини англатади. шакл доимо мазмунга эга бўлиши керак, агар у мазмунга эга бўлмаса, ўз қадр – қимматини йўқотади. бизни биринчи ўринда ҳуқуқнинг манбаси сифатида шаклан ҳуқуқий одат, ҳуқуқий прецедент, норматив – ҳуқуқий ҳужжат, норматив шартномалар қизиқтиради. юридик адабиётларда келтириб ўтилишича, ҳуқуқнинг шакллари қуйидаги ўзига хос хусусиятлар билан характерланади: у фуқаролар эркини норматив мустаҳкамлаши зарур; мавжуд ижтимоий – иқтисодий базис билан белгиланади; ҳалқнинг манфаатларига хизмат қилувчи сиёсий ҳокимиятни таъминлаши зарур; манфаатларни ифодалашнинг энг демократик шакли сифатида қонунлар аҳамиятини тасдиқлаши керак. 2 ҳулқ-атвор қоидаси ҳуқуқий нормага айланиши учун маълум юридик шакл олиши керак. …

руҳ, синф ёки бутун жамиятнинг манфаатларига жавоб бера оладиган ва давлат томонидан санкцияланган одатгина ҳуқуқий одат бўлиши мумкин. ҳуқуқнинг манбалари тизимида ҳуқуқий одатнинг роли ва ўрни турли давлатларда турлича бўлган. ҳозирги даврда ҳуқуқий одатнинг роли ва аҳамияти унча катта эмас ва у камдан–кам ҳолатлардагина қўлланилади. қуйидаги ҳуқуқий ёдгорликларни ҳуқуқий одатга мисол тариқасида келтириб ўтиш мумкин: ҳаммурапи қонунлари, ману қонунлари, xii жадвал қонунлари ва бошқалар. яна бир бор айтиш керакки, ҳуқуқий одат деб доимий такрорланиши натижасида барқарор ҳулқ-атвор нормасига айланган ва кейинчалик давлат томонидан тасдиқланган ҳулк-атвор қоидасига айтилади. одат инсоният жамияти ривожланишининг илк босқичларидаги ижтимоий муносабатларни тартибга солувчи асосий ҳуқуқ манбаси бўлган. одат аста-секин норматив ҳужжат билан сиқиб чиқарилган ва алмаштирилган. шундан кейин у ҳуқуқнинг юридик манбаси бўлмай қолган. ҳуқуқ манбасига фақат давлат томонидан келтириб чиқарилган одат киради. у ҳуқуқ шаклининг қадимийси бўлиб, асосан қулддорлик ва феодал жамиятлар даврида қўлланар эди.[footnoteref:5] [5: қаранг: каримова о.а., гафаров з.м. основы государства и права: …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ҳуқуқ шакллари"

1545639102_73354.docx ҳуқуқ манбаларининг (шаклларининг) тушунчаси ва шакллари мундарижа: кириш 2 1. ҳуқуқ шакллари (манбалари) тушунчаси 4 2. ҳуқуқ шакллари (манбалари) турлари 7 3. ислом ҳуқуқи манбалари 16 хулоса 22 фойдаланилган адабиётлар рўйхати: 24 кириш қадим замонлардан буён жамият ривожланиши оқибатида одамларда давлат ва ҳуқуқ масалаларига муносабат ўзгариб борди ва бу ҳамма вақт долзарб масала бўлиб келди. жамият ривожланиши билан давлат ва ҳуқуқ шакллари ҳам биргаликда ривожланиб, ўзгариб борди. ўзбекистон мустақилликка эришгандан сўнг унинг давлат ва ҳуқуқ шакллари тубдан ўзгарди. шуни қайд қилиш лозимки ҳуқуқнинг манбаи тушунчасини уни ташқи ифодалаш шакли нуқтаи назардан таҳлил қиладиган бўлсак, ҳуқуқ нормалари давлат ёки шу давлатнинг, ҳалқининг, бирон бир синфнинг ёки гур...

Формат DOCX, 48,2 КБ. Чтобы скачать "ҳуқуқ шакллари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ҳуқуқ шакллари DOCX Бесплатная загрузка Telegram