асос-ул-балоғанинг қўлёзма нусхалари

DOC 219,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662842620.doc асос-ул-балоғанинг қўлёзма нусхалари асос-ул-балоғанинг қўлёзма нусхалари режа: 1. «асос-ул-балоға»гача яратилган луғатлар. 2. «асос-ул-балоға»нинг араб луғатшунослигида тутган ўрни 3. «асос-ул-балоға»нинг қўлёзма нусхалари. 4. мақоллар. 5. шеърий парчалар. тадқиқотнинг «кириш» қисмида мавзунинг долзарблиги, муаммонинг ўрганилганлик даражаси, диссертациянинг мақсад ва вазифалари, методологик асоси, илмий ва амалий аҳамияти, манбалари, тузилиши хусусида маълумот берилган. биринчи боб «асос-ул-балоға» ва унинг нусхалари» деб номланиб, у 4 бўлимдан иборат. 1. «асос-ул-балоға»гача яратилган луғатлар. ўрта асрлар мусулмон шарқида араб адабий тилини китобий ва маданий тил сифатида шаклланиши, араб адабиётининг шиддат билан ривожланиши луғатлар тузиш эҳтиёжини туғдирди. араб тилининг илмий тил сифатида қўлланилиши, ёзма тилнинг муайян меъёрларини сақлаб туриш, шунингдек, диалектларни аниқлаш, араб тилининг ёзма ва оғзаки вариантларини бир-биридан фарқлаш эҳтиёжи араб луғатшунослигининг эрта шаклланишини тақозо этди . тез суръат-ларда ривожланаётган араб луғатшунослигида турли хил луғатлар тузила бошланди. уларни олимлар бир неча гуруҳларга ажратадилар: тавсифий, мавзувий, изоҳли, икки тилли, синонимлар, кам қўлланиладиган сўзлар, ўзлашма сўзлар, қофиялар, терминологик луғатлар .тузилиш …

к ундошига кўра алифбо тартибида жойлаштирилган луғатларни киритиш мумкин. учинчи гуруҳга сўзнинг охирги биринчи ўзак ундошига қараб алифбо тартибида тузилган луғатлар киради. араб луғатшунослигининг вужудга келиши қуръон лексикасини ўрганиш билан боғлиқ. қуръондаги сўзларни жамлаш, улар асосида луғатлар яратиш ҳижрий иккинчи асрнинг биринчи ярмида пайдо бўлган. улар «ғариб-ул-қуръон», яъни «қуръоннинг сўз бойлиги» деб номланган. ҳижрий учинчи асрда мазкур соҳада бир қатор луғатлар яратилди. кейинчалик «ғариб-ул-ҳадис», яъни «ҳадиснинг сўз бойлиги» номли луғатлар яратила бошланди. қуръон ва ҳадислар лексикасига бўлган қизиқиш араб адабий тилига бўлган эътиборни кучайтирди. бу эса араб луғатшунослигида адабий тилнинг турли қатламларини ўз ичига олган бошқа хилдаги луғатларнинг вужудга келишига сабаб бўлди. кам ишлатиладиган ва эскирган сўзлар луғати тузилди. кейинчалик маълум бир тушунчага оид сўз ва ибораларни қамраб олган мавзувий луғатлар яратилди. бу соҳада мукаммал асарлар ёзган муаллифлар сирасига ал-асмоий, абу зайд ал-ансорий, ибн ас-сиккит, ибн сидаларни киритиш мумкин. араб луғатшунослигида яратилган дастлабки изоҳли луғат ҳалил ибн аҳмаднинг «китоб-ул-айн» асари …

хема бўйича луғатдаги сўзларнинг жойлашиши қуйидаги кўринишга эга : 1) ўзаги уч ундошдан иборат сўзларда – ў3 ў1 ў2; 2) ўзаги тўрт ундошдан иборат сўзларда – ў4 ў1 ў2 ў3(. ал-жавҳарийнинг «таж-ул-луға ва сиҳаҳ-ул-арабиййа», ибн манзурнинг «лисон-ул-араб», ферузободийнинг «ал-қомус-ул-муҳит» каби луғатлари шу усулда яратилган. 2. «асос-ул-балоға»нинг араб луғатшунослигида тутган ўрни». «асос-ул-балоға» замахшарийнинг нафақат луғатшуносликка оид асарлари орасида, балки унинг илмий меросида алоҳида ўрин тутади. қолаверса, асар араб луғатшунослигида ҳам муҳим аҳамиятга эга асар сифатида эътироф этилади. а.рустамовнинг фикрича, «замахшарий ўзининг «асос-ул-балоға» асари билан араб луғатшунослигини бир неча поғона юқори кўтарган» . замахшарийнинг луғатшунослик соҳасига киритган бир қатор янгиликлари боис «асос-ул-балоға» йирик шарқшунослар, тилшунослар, тарихчилар томонидан юқори баҳоланган. унинг мазкур луғатда жорий қилган ютуқларидан бири сўзларни уларнинг барча ўзак ундошларини ҳисобга олган ҳолда қатъий алифбо тартибида жойлаштирганлигида кўринади. «асос-ул-балоға»да бош сўзлар ундаги биринчи, иккинчи, учинчи, тўртинчи ва бешинчи ўзак ундошларини ҳисобга олган ҳолда алифбо тартибида жойлаштирилган. «асос-ул-балоға»да замахшарий яна бир янгиликка …

«балоғат асослари», деб номлаган. луғатда муаллифнинг яна бир ютуғи шуки, у жумлалар ёрдамида сўзнинг ҳақиқий маъносини мажозий маъносидан ажратиб беради. луғатда изоҳланган сўзларнинг деярли ярми мажозий маънога эга. бу эса ўқувчига сўзни ҳар томонлама тушуниш имконини беради. замахшарийга мазкур асарни яратишда унинг тилшунослик, луғатшунослик, адабиётшунослик, тарих каби соҳаларда тўплаган билим ва тажрибалари яқиндан ёрдам берган. в.м.белкиннинг фикрларига кўра, «одатда ўз луғатларида араб тили лексикасининг софлигини қайд этган ва уни кафолатлаган луғатшунослар грамматик масалалар билан шуғулланмаганлар. фақатгина замахшарий ҳам грамматика, ҳам луғатшуносликда оригинал асарлар ярата олган» . шу ўринда ас-самароий фикрларини хулоса сифатида келтириш мумкин: «асос-ул-балоға» бошқа луғатлардан ажралиб турадиган луғатдир. ундан аввал ҳам, кейин ҳам луғатшунослик илмида бундай услубда луғат тузилмаган. бу луғат сўзларнинг жойлаштирилиши осонлиги билан ажралиб туради. шу боисдан бошқа луғатлар унинг ўрнини боса олмайди. агар бошқа луғатлар ўз кучини йўқотса ҳам, «асос-ул-балоға» ўз кучида қолади» . 3. «асос-ул-балоға»нинг қўлёзма нусхалари. «асос-ул-балоға»нинг турли даврларда кўчирилган қўлёзмалари дунёнинг йирик …

рни келтириш мумкин. 1-жадвал истанбулдаги сулаймония кутубхонасининг фондларида сақланаётган «асос-ул-балоға»нинг қўлёзма нусхалари № қўлёзма сақла-наётган фонд номи инвен-тарь рақам кўчи-рилган йили хаттот-нинг исми шарифи хат тури варақ-лар сони сатр-лар сони саҳифа ўлчами (см.да) матн ўлчами (см.да) 1. лолали 3532 ҳ. 691 м. 1292 номаълум насҳ 465 25 27,5х16,5 21х10,5 2. тархон султон 311 ҳ. 705 м. 1305 номаълум насҳ 386 23 29х17 22х12,8 3-4. аё софия i ж. 0.4657 ii ж. 0.4658 ҳ. 728 м. 1327 кабир ибн муҳаммад насҳ i ж. 288 ii ж. 248 37 26,5х15,5 20х9,5 5. йени жами 1121 ҳ. 769 м. 1367 номаълум насҳ 420 31 26,5х17,3 20,5х12 6-7. асад афанди i ж. 3178 ii ж. 3179 ҳ. 782 м. 1379 али ибн аҳмад таъ-лиқ i ж. 282 ii ж. 259 31 30,7х21,2 22,7х14,8 8. шоҳид али пошо 2591 ҳ. 788 м. 1385 аҳмад ибн маҳмуд насҳ i ж. 372 21 26,3х18,7 19,5х14,5 9. фотиҳ …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "асос-ул-балоғанинг қўлёзма нусхалари"

1662842620.doc асос-ул-балоғанинг қўлёзма нусхалари асос-ул-балоғанинг қўлёзма нусхалари режа: 1. «асос-ул-балоға»гача яратилган луғатлар. 2. «асос-ул-балоға»нинг араб луғатшунослигида тутган ўрни 3. «асос-ул-балоға»нинг қўлёзма нусхалари. 4. мақоллар. 5. шеърий парчалар. тадқиқотнинг «кириш» қисмида мавзунинг долзарблиги, муаммонинг ўрганилганлик даражаси, диссертациянинг мақсад ва вазифалари, методологик асоси, илмий ва амалий аҳамияти, манбалари, тузилиши хусусида маълумот берилган. биринчи боб «асос-ул-балоға» ва унинг нусхалари» деб номланиб, у 4 бўлимдан иборат. 1. «асос-ул-балоға»гача яратилган луғатлар. ўрта асрлар мусулмон шарқида араб адабий тилини китобий ва маданий тил сифатида шаклланиши, араб адабиётининг шиддат билан ривожланиши луғатлар тузиш эҳтиёжини туғдирди. араб тилини...

Формат DOC, 219,0 КБ. Чтобы скачать "асос-ул-балоғанинг қўлёзма нусхалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: асос-ул-балоғанинг қўлёзма нусх… DOC Бесплатная загрузка Telegram

асос-ул-балоғанинг қўлёзма нусхалари

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "асос-ул-балоғанинг қўлёзма нусхалари"

Похожие файлы