дизартрия

DOCX 36.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1544086930_73153.docx дизартрия режа: 1. дизартрия таснифи ва унинг шакллари 2. дизартрияни бартараф этиш бўйича олиб бориладиган логопедик таъсир тизими дизартрия унинг таснифи ва шакллари дизартрия – нутқ аппарати инерватсиясининг органик бузилиши сабабли нутқнинг талаффуз томонидан бузилишидир. дизартрия термини грекча сўздан олинган бўлиб, дис – бўлак, артҳон – бириктириш деган маънони билдиради. дизартрия-бу марказий характердаги органик нутқ бузилиши ҳисобланади. дизартрияда нутқ аъзоларининг (юмшоқ танглай, тил, лаблар) кам ҳаракатланиши натижасида нутқ товушлари артикулятсияси қийинлашади, шу билан биргаликда овоз, нафас бузилишлари ҳамда нутқнинг суръати, ритми ва ифодалилигида ўзгаришлар кузатилади. дизартриянинг оғир формасида нутқ бутунлай тушунарсиз бўлади. бундай ҳол анартрия деб аталади. анартрия термини грекча сўздан олинган бўлиб, а-йўқ, артҳон – бириктириш деган маънони билдиради. дизартрияни таснифлашда мутахассислар турли хил ёндашадилар: жароҳатланиш ўчоғига қараб, неврологик симптомнинг устунлиги ёки нейролингвистик қарашлар бўйича е.н. винарская (1973), к.н. витторф (1940), к.воватр (1966), л.а. данилова (1969), м.зееман (1962), м.в.ипполитова (1965), с.с. ляпидевский (1968), е.м. мастюкова (1985), и.и. панченко …

и орқа миянинг олдинги шохларида ёки мия ўқининг мос ядроларида ётади. уларнинг аксонлари у ёки бу периферик ҳаракатлантирувчи нервларни шакллантиради. периферик ҳаракатлантирувчи нейроннинг унинг исталган сатҳидаги шикастланиши периферик фалаж /парез/нинг клиник кўринишини беради. бунда нерв импулслари мушакларга келмаслиги, шунинг учун ундаги алмашиниш жараёнларининг бузилишини ҳисобга олсак, мушаклар атрофияси, товушининг пасайишининг юзага келиши сабаблари маълум бўлади. мускуллар мўрт, бўш бўлиб қолади, шунинг учун бу кўпинча атрофик фалаж деб аталади. периферик ҳаракатлантирувчи нейроннинг шикастланиши бирламчи рефлектор ёйларининг узилишига сабаб бўлади. бунда тери ва пай рефлекслари йўқолиб, арефлекция намоён бўлади. периферик ҳаракатлантирувчи нейронлардаги патологик жараён натижасида ҳам сақланиб қолган қўзғалувчанлиги шу нарсага олиб келадики, атрофияга учраётган мускулларда баъзида алоҳида мускул тўпламлари ва толаларнинг тез-тез қисқариши кузатилади. периферик параличнинг кўрсатилган клиник кўринишлари атрофия, атония ва арефлекция – булбар фалаж ҳолатида их, х, ва хии бош мия нервлари /тил-ҳиқилдоқ, адашган ва тилости билан иннерватсия қилинувчи мускулларда, яъни юткин, ҳиқилдоқ, танглай, тил мускулларида кузатилади. бу мускулларнинг …

о ёки амимия каби белгиларни ҳам юзага чиқаради. узунчоқ миянинг бир томонлама (ўнг ёки чап бўлимининг фарқи йўқ) шикастланишлари ёки шу ердан чиқувчи бульбар нервлар их, х, хи, хии нинг шикастланишлари икки томонлама шикастланишларга нисбатан унча оғир бўлмаган булбар дизартрия белгиларининг ривожланишига олиб келади. келиб чиқиши ядроли бўлган булбар дизартрия билан касалланган беморларни неврологик кузатишларда бўшашган булбар фалажлардан ташқари тананинг қарама-қарши томонида ҳаракатланиш ва сезишнинг бузилишлари, шунингдек, ҳаракатланган тарафда атакция белгиларининг пайдо бўлиши аниқланган /масалан, джексон, авеллис, валленберг, шмедт синдромлари/. литвак л.б. /1959/, гутсмонн /1924/ ва бошқалар томонидан бирор-бир бульбар нервнинг шикастланишига сабаб бўлувчи бульбар дизартриянинг айрим шакллари ҳақида баён этишган. яқиндагина тил ютқин нервларининг дифтерия токсинлари билан шикастланишига, натижасида бемор нутқида овознинг йўғон тембрининг юзага келиши кўп учрар эди. юз нервининг вирусли касалликлар ёки орта қулоқнинг йирингли – яллиғли жароҳатлари пайтидаги шикастланишлари янада кўпроқ учрайди, бу нарса юзнинг бир тарафдаги ёноқ ва лаб мускулларининг бўшашган фалажи билан боғлиқ, бу …

парати фаолиятида рўй берувчи энг қийин функсионал саморегулятор /ўз-ўзини бошқариш/ қайта қурилишларини тушунишига ёрдам беради. касалларнинг нейрофонетик текшириш ишлари шуни кўрсатадики, алоҳида гуруҳ мускулларининг бўшашган фалажи товушларни талаффуз қилишдаги айрим бузилишларда намоён бўлади. шунинг учун бемор нутқидаги товушлар бойлиги ва хилма-хиллигини йўқотади. атрофдагилар эса бемор талаффуз қилаётган сўзларнинг маъносини тушунмай қолади. шундай қилиб, овоз бойламлари мускулларининг парези шу нарсага олиб келадики, овоз бойламлари тўлиқ ва бир хилда ҳаракатланмайди, уларнинг тебраниш эса кам, аритмитик ва етарли амплитудага эга бўлмай қолади. шунинг учун овоз оҳангдорлиги етарсиз, кучсиз бўлиб қолади. жарангли ундошларни талаффуз қилиш пайтида овоз бойламларининг етарли ҳаракатланмаслигида ҳиқилдоқ агродинамик шароитларга яқинлашади, бунда жарангсиз ундошларни талаффуз қилишда жарангли ундошлар ҳам жарангсизлашиб кетади. бемор овозини қайта чиқаришга уриниб товуш пайларининг айрим агонисит ва алкергист мускулларини, шу жумладан, ютқин ва тил илдизи мускулларини қўзғатади. бу шунга олиб келадики, унли товушлар ўзларига хос бўлмаган шовқинли товушларга айланади. шунинг учун бемор нутқидаги унли ва ундош товушларнинг …

н бульбар дизартрияда улар қаттиқ талаффуз қилинадиган товушларга нисбатан камроқ ва кечикиб бузилади. тил усти мускуллари шикастланган ҳолатда бир навбатда юмшоқ товушлар талаффузи, артикулятсияси ва тил ўрта талаффузининг бузилиши рўй беради. нутқ аппарати мускулининг параличи қанчалик диффуз ва бузилиш даражаси қанчалик чуқур бўлса, нутқ товушлари шунчалик қўпол бузилади. булбар дизартриянинг оғир ҳолларида энг содда бурун товушларини талаффуз эта олиш қобилияти сустлашиб кетади. шундай қилиб, нутқ аппарати суст паризи туфайли рўй берган турли клиник ҳолатлардаги булбар дизартриянинг тўғридан тўғри бирламчи клиник симптомлари паст, кучсиз овоз, портловчи товушлар артикулятсиясидаги бузилиш, жарангли товушларда жаранглилик шаклининг соддалашуви, овознинг бурунли, димоғли тембри, нутқ оҳангдорлигининг бузилиш кабилардан иборат. псевдобульбар дизартрия. периферик ҳаракатлантирувчи нейронларнинг ядросининг ўзи нерв импулсларини мия пўстлоғидан марказий ҳаракатлантирувчи нейронлир, бошқача қилиб айтганда пирамида йўли билан қабул қилади. ҳозирга қадар марказий ҳаракатлантирувчи нейронларнинг танасини олдинги илдизи марказий эгатларнинг /ғнг ва чап/ пғстлоғида маълум кетмакетликда жойлашган деб ҳисобланиб келинар эди. тил, лаб, ютқин, томоқ ҳаракатини …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "дизартрия"

1544086930_73153.docx дизартрия режа: 1. дизартрия таснифи ва унинг шакллари 2. дизартрияни бартараф этиш бўйича олиб бориладиган логопедик таъсир тизими дизартрия унинг таснифи ва шакллари дизартрия – нутқ аппарати инерватсиясининг органик бузилиши сабабли нутқнинг талаффуз томонидан бузилишидир. дизартрия термини грекча сўздан олинган бўлиб, дис – бўлак, артҳон – бириктириш деган маънони билдиради. дизартрия-бу марказий характердаги органик нутқ бузилиши ҳисобланади. дизартрияда нутқ аъзоларининг (юмшоқ танглай, тил, лаблар) кам ҳаракатланиши натижасида нутқ товушлари артикулятсияси қийинлашади, шу билан биргаликда овоз, нафас бузилишлари ҳамда нутқнинг суръати, ритми ва ифодалилигида ўзгаришлар кузатилади. дизартриянинг оғир формасида нутқ бутунлай тушунарсиз бўлади. бундай ҳол анартрия...

DOCX format, 36.9 KB. To download "дизартрия", click the Telegram button on the left.

Tags: дизартрия DOCX Free download Telegram