etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati

DOC 12 pages 266.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 266.5 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

12-mavzu. “etika” fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati. reja: 1.etikaning predmeti, ahamiyati, fanlararo bog‘liqligi. axloqning kelib chiqishi. 2.etikaning kategoriyalari, tamoyillari, me’yorlarining shaxs va jamiyat munosabatlarida namoyon bo‘lishi. 3.xxi asrda global etosfera (axloqiy muhit)ni yaratishning zaruriyati. 4.nikoh eng qadimgi axloqiy munosabat shakli. 5.davlatning oila tinchligi va barqarorligini ta’minlashdagi o‘rni. 6.yoshlar tarbiyasi axloqiy masala sifatida 7.san’atning shaxs axloqiy tarbiyasiga ta’siri tayanch so‘z va iboralar: etika, odob, xulq, axloq, gedonizm, evdemonizm, ixtiyor erkinligi, axloqiy tanlov,muhabbat va nafrat, ezgulik va yovuzlik, yaxshilik va yomonlik, adolat, vijdon, burch, nomus, ideal, insonparvarlik, erkparvarlik, vatanparvarlik, millatparvarlik, tinchlikparvarlik, jo‘mardlik, halollik, rostgo‘ylik, xushmuomalalik, kamtarlik, oila, nikoh,sevgi, muxabbat, tarbiya, fuqarolik jamiyati, davlat, axloqiy madaniyat, muomala odobi, axloqiy tarbiya. mustahkam oila.jismonan sog‘lom, ma’nan barkamol, sog‘lom turmush tarzi. etikaning predmeti, ahamiyati, fanlararo bog‘liqligi. axloqning kelib chiqishi. axloq inson va jamiyat o‘rtasidagi ob’ektiv a’loqadorlik tufayli kelib chiqadigan, shaxsiy va umumiy manfaatlarni muvofiqlashtirib turish asosida har bir shaxsning xayoti va faoliyatini boshqaradigan, tartibga soladigan …

2 / 12

qida yoqimli taassurot uyg‘otadigan, lekin jamoa, jamiyat va insoniyat hayotida burilish yasaydigan darajada muhim ahamiyatga ega bo‘lmaydigan, milliy urf-odatlarga asoslangan chiroyli xatti-harakatlarni o‘z ichiga oladi. xulq- oila, jamoa, mahalla-ko‘y miqyosida ahamiyatli bo‘lgan, ammo jamiyat va insoniyat hayotiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmaydigan yoqimli insoniy xatti-harakatlarning majmui. axloq- jamiyat, zamon, ba’zan umumbashariy ahamiyatga ega, insoniyat tarixi uchun namuna bo‘la oladigan ijobiy xatti-harakatlar yig‘indisi, insoniy kamolot darajasini belgilovchi ma’naviy hodisa. jamiyatimizdagi hozirgi yangilanish jarayonida etikaning o‘z o‘rni bor. uning oldida yangi demokratik va huquqiy davlat barpo etishga kirishgan mamlakatimiz fuqarolarining, ayniqsa, yoshlarning axloqiy darajasiga mas’ullik va har tomonlama kamol topgan zamon kishisi tarbiyasini nazariy asoslashdek ulkan vazifalar turibdi. ularni faqat qadimiy va har doim zamonaviy bo‘lib kelgan axloqqa yangicha yondashuvlar asosidagina amalga oshirsa bo‘ladi. etika va estetika.etika boshqa ijtimoiy va falsafiy fanlar bilan o‘zaro aloqadorlikda rivojlanib kelmoqda. ayniqsa, uning estetika bilan aloqasi qadimiy va o‘ziga xos. avvalo, insonning har bir xatti-harakati va niyati ham …

3 / 12

lash, ta’lim berish jarayonlarini pand-nasihatlarsiz, odobnoma darslarisiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. etika va ruhshunoslik.qadimdayoq etikaning ruhshunoslik bilan aloqasi alohida ahamiyatga ega bo‘lgan. zotan, bu ikkala fan kishilar xatti-harakati, fe’l-atvori va mayl-istaklarini o‘rganadi. lekin bu o‘rganish ikki xil nuqtai nazardan olib boriladi: ruhshunoslik u yoki bu xatti-harakat, fe’l-atvor, sababiy asoslarning ruhiy tabiati va shakllanish shart-sharoitlarini ochib beradi, etika esa ruhshunoslik tadqiq etgan hodisalarning axloqiy ahamiyatini tushuntiradi. gedonizm va evdemonizm tushunchalarining axloqiy ahamiyati. gedonizm (grech. hendone — lazzatlanish) — qadimgi davr falsafiy tushunchalaridan biri sifatida ko‘ngilocharlik, huzurlanish ma’nolarini beradi. qadimgi davr axloqshunosligida gedonizm (huzurbaxshlik ta’limoti) hayotning ma’nosini nafaqat jismoniy, balki ruhiy huzurbaxshlikdan ham iborat degan ta’limotni ilgari surar edi. hozirgi davrga kelib esa bu tushuncha akasariyat holda o‘zida xudbinlik, «nafs quliga aylanish», «boylik, shuxrat ketidan quvish» kabi ma’nolarini ham anglatmoqda. bu falsafiy yo‘nalish asoschisi suqrotning zamondoshi aristipp (435—355 yy.) inson ruhini ikki holati haqida gapiradi: huzurlanish mayinlik va nafislik sifatida, iztirob esa qo‘pol …

4 / 12

losa o‘sha davrning aksariyat olimlarining bu yondoshuv ketidan ergashishiga va gedonchilar yo‘nalishini paydo qilishiga asos bo‘lib xizmat qildi. shu tariqa ijtimoiy tartiblar erkinlik va o‘zini to‘liq namoyon qilishni cheklaydigan shartlar sifatida qarala boshlandi. gedonizm ta’limotining sog‘lom turi boshqalarning hayotini ham yaxshi o‘tishiga to‘sqinlik paydo qilmaslikdir. misol uchun, siz jamoat transportida ketyapsiz. qulog‘ingizga uyali aloqa vositasining quloqqa taqadigan jihozini (quloqchin) taqib musiqa eshitib ketyapsiz. ammo bu jihozlar aksariyat holda sifatsizi tanlanadi – ya’ni siz eshitayotgan musiqani shovqinli, asabga qattiq tegadigan ovoz chiqaradiganidan olgansiz. siz ertalabki tiqilinchni sezmaslik, o‘zingizda yaxshi kayfiyatni uyg‘otish uchun qo‘shiqdan huzur qilsangiz, atrofdagilarning asabi buziladi. shundoq ham qiyinchilik tug‘dirayotgan bu sharoit yanada og‘irlashadi. sizni bekatdan tushib qolishingizni istaydilar. huzurbaxshlik ta’limotini sog‘lom turi insonning o‘z burchini his qilishi, boshqalarni erkiga, izzat-nafsiga tegmaslikni talab qiladi. bu zamonaviylikni faqat yaxshilik bilan bog‘liq xususiyatlarini o‘zida mujassam qilishni, turmush go‘zalligini, inson go‘zalligini, atrof-muhitni go‘zallashtirish, hayotni ma’nosini to‘laqonli bo‘lishiga intilishda ko‘rinadi. gedonizmning qaysidir ma’noda …

5 / 12

lgan bo‘lib, yuksak baxt xudoni anglash va hayoti davomida uni tan olmoqdir, degan g‘oyani tasdiqlar edi. evdemonizm yo‘nalishidagi huzurbaxshlik ta’limotini yoqlovchilar epikur, gassendi, lametri, volter, golbaxlar baxt va huzurbaxshlikni uyg‘unlashtiradilar. ammo gedonizmdan farqli o‘laroq huzurbaxshlik bu yerda insonning axloqiy faoliyati bilan bevosita bog‘lanadi. misol uchun, epikur nazdida yuksak darajadagi huzur tuban jismoniy lazzatda emas, balki nafis ma’naviylikdadir. faqatgina mutlaq sokinlik va ataraksiya holatidagina inson haqiqiy baxt egasiga aylanadi.ammo asosiy evdemonizm yo‘nalishi tanqidchilaridan immannuel kant haqiqiy axloqiy faoliyatning asosida baxt emas, burch turishini ta’kidlaydi. axloqiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari. ilm dunyosidagi, har qanday ilmning tarixisiz nazariyasi bo‘lmaydi, degan hikmat, ayniqsa, etikaka taalluqli. zero, etika tarixi axloqiy tafakkurning vujudga kelishi hamda uning taraqqiyoti qonunlarini o‘rganadi, ma’naviy merosning ulkan qismi bo‘lmish axloqiy ta’limotlar, hikmatlar, pand-o‘gitlarni zamonaviy jamiyat hayotiga tatbiq etish va targ‘ib qilish yo‘llarini tahlil etadi. somir va bobilon. amaliy axloqning dastlabki namunalari bundan uch yarim ming yil avval dunyodagi birinchi yozuv bo‘lmish …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati"

12-mavzu. “etika” fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati. reja: 1.etikaning predmeti, ahamiyati, fanlararo bog‘liqligi. axloqning kelib chiqishi. 2.etikaning kategoriyalari, tamoyillari, me’yorlarining shaxs va jamiyat munosabatlarida namoyon bo‘lishi. 3.xxi asrda global etosfera (axloqiy muhit)ni yaratishning zaruriyati. 4.nikoh eng qadimgi axloqiy munosabat shakli. 5.davlatning oila tinchligi va barqarorligini ta’minlashdagi o‘rni. 6.yoshlar tarbiyasi axloqiy masala sifatida 7.san’atning shaxs axloqiy tarbiyasiga ta’siri tayanch so‘z va iboralar: etika, odob, xulq, axloq, gedonizm, evdemonizm, ixtiyor erkinligi, axloqiy tanlov,muhabbat va nafrat, ezgulik va yovuzlik, yaxshilik va yomonlik, adolat, vijdon, burch, nomus, ideal, insonparvarlik, erkparvarlik, vatanparvarlik, milla...

This file contains 12 pages in DOC format (266.5 KB). To download "etika fanining predmeti va jamiyat hayotidagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: etika fanining predmeti va jami… DOC 12 pages Free download Telegram