дудуқланиш нутқ тезлиги ва равонлигини пай тортишиши билан бузилиши

DOCX 32.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1544087356_73159.docx дудуқланиш нутқ тезлиги ва равонлигини пай тортишиши билан бузилиши режа: 1. дудуқланиш, сабаблари ва унинг аломатлари 2. дудуқланишни бартараф этишга атрофлича ёндашиш дудуқланиш сабаблари ва унинг аломатлари дудуқланиш – бу нутқ аппарати мускулларининг тортишиш натижасида нутқнинг суръат-оҳангининг бузилишидир. дудуқланиш муаммосини нутқ бузилишлари ҳақидаги таълимотнинг ривожланиши тарихида энг қадимийларидан бири деб ҳисоблаш мумкин. унинг моҳиятини турлича талқин қилиш фаннинг ривожланиши ва муаллифларнинг бундай нутқ бузилишларига қандай нуқтаи назардан ёндашганликлари ва ёндашаётганлиги даражаси билан боғлиқдир. дудуқланиш сабаблари бунгача хд. лагузен (1838) ҳам бесамаралик, уят, қўрқув, ғазаб, даҳшатга тушиш, бошнинг қаттиқ лат эйиши, оғир касалланиш, ота-онанинг нотўғри нутқига тақлид қилишни дудуқланиш сабабларига қўшган эди. и.а. сикорский (1989) нинг биринчи бўлиб таъкидлашича, дудуқланиш болалар ёшига хосдир. чунки бу даврда нутқ ривожланиши тугалланмаган бўлади. у ирсиятга муҳим аҳамият берди, бунда нимжон болаларда нутқ механизмлари мувозанатини бузадиган бошқача руҳий ва биологик сабабларни (қўрқув, лат эйиш, юқумли касалликлар, тақлид қилиш) шартли равишда ҳисобга олди. г.д. неткачёв …
2
к сабаби («негиз»га) ва келтириб чиқарувчи сабабга («туртки»га) ажратиш мумкин. бунда айрим этнологик омиллар дудуқланишни ривожлантириши ва уни келтириб чиқариши ҳам мумкин. мойиллик сабабларига қуйидагилар киради: ота-оналарнинг невропатик касалланиши (марказий нерв системасининг фаолиятини бўшаштирувчи ёки издан чиқарувчи нерв касалликлари, юқумли ва жисмоний касалликлар); дудуқланувчининг ўзидаги невропатик хусусиятлар (тунги қўрқув, энурез, кучли қўзғалувчанлик, ҳис-ҳаяжонли зўриқиш); конституционал мойиллик (вегетатив нерв системасининг касалланиши ва олий нерв фаолиятининг жуда ҳам нозиклиги, унинг руҳий шикастланишга алоҳида дучор бўлиши); наслий бузилиш (дудуқланиш нутқ аппаратининг туғма заифлиги асосида ривожланади, у авлоддан-авлодга ретсессив аломат тарзида ўтиб бориши мумкин). агар ташқи муҳит дудуқланишга салбий таъсир кўрсатса, экзоген омилларнинг таъсирини эътиборга олиш лозим; бош миянинг турли даврлардаги ривожланишида, кўплаб салбий омиллар таъсирида шикастланиши: она қорнидаги ва туғма жароҳатланиш, асфиксия; постнатал – юқумли касалликлар, турли хил болалар касалликларидаги жароҳатли ва трофик-алмашинув бузилишлар. кўрсатилган сабаблар жисмоний ва руҳий соҳаларда турли хил патологик ўзгаришларни келтириб чиқаради. нутқ ривожланишининг кечикишига, нутқнинг заифлашувига олиб келади …
3
адиган мулоқот таъсири остида тез ривожланади. бу даврда кўпгина болаларда бўғин ва сўзларни такрорлаш (интегратсия) кузатилади. у физиологик характерга эгадир; боланинг яширин, руҳий сиқилиши, атрофдагилар билан салбий муносабатлар асосида тез таъсирланиш; муҳим талаблар ва уни англаш даражаси ўртасидаги зиддият; бола ва катталар ўртасидаги ижобий эмотсионал алоқаларнинг нотўкислиги. ҳиссиётли (емотсионал) зўриқиш пайдо бўлади, у сиртдан кўпинча дудуқланиш билан ниҳояланади; ҳаракат, оҳанг ҳисси, мимик-артикуляр фаолият ривожланишидаги этишмовчилик. айтиб ўтилган у ёки бу қулай шартлар мавжуд бўлгани ҳолда қандайдир миқдорда фавқулодда ташқи омил (қўзғатувчи)нинг бўлиши нерв бузилиши ва дудуқланишни юзага келтириш учун этарлидир. келтириб чиқарувчи сабаблар гуруҳида анатомик-физиологик, руҳий ва сотсиал сабабларни ажратиб кўрсатиш мумкин. анатомик-физиологик сабаблар: энсефалитик оқибатлари бўлган жисмоний касалликлар; жароҳатлар – она қорнидаги, туғилиш пайтидаги, кўпинча асфиксия билан, миянинг чайқалиб лат эйиши; миянинг органик бузилиши, бу пайтда ҳаракатни мувофиқлаштирувчи қобиқ ости механизмлари яллиғланиши мумкин; заҳарланиш ва марказий нутқ аппаратини заифлаштирувчи бошқа касалликлар натижасида нерв системасининг тамоман издан чиқиши ёки ўта …
4
иш; ўткир самарасиз таъсирни келтириб чиқарадиган кучли, беҳосдан пайдо бўлувчи изтироблар; ваҳимали ва ўта шодланиш ҳолати; нутқнинг болаликда нотўғри шаклланиши; нафас олиш давомидаги нутқ, тез гапириш, товуш талаффузининг бузилиши, ота-оналарнинг тез, нотекис нутқи, кичик ёшдаги болаларни ҳаддан ортиқ нутқ материаллари билан зўриқтириш, нутқ материали ва фикр-тафаккурнинг (мавҳум тушунчалар, жумлаларнинг мураккаб қурилиши) бола ёшидаги номувофиқ тарзда мураккаблиги; полиглоссия: эрта ёшда бирданига турли хил тилларни билиш одатда қандайдир бир тилдаги дудуқланишни келтириб чиқаради; дудуқланувчиларга тақлид қилиш. бундай руҳий индуксия иккита шаклга ажралади: суст – бола дудуқланадиган кишининг нутқини тинглаб, беихтиёр дудуқлана бошлайди, фаол – у дудуқ кишига тақлид қилади; чапақайликдан ўнақайликка ўргатиш, доимо эслатиш, тартибга чақириш боланинг олий нерв фаолиятини издан чиқариши ва дудуқланишни келтириб чиқариш билан бирга, невротик ва психопатик ҳолатларга олиб келиши мумкин; ўқитувчининг болага нотўғри муносабатда бўлиши; ҳаддан ортиқ қаттиққўллик, шафқатсизлик дудуқланишнинг юзага келиши учун туртки бўлиб хизмат қилиши мумкин. дудуқланиш аломатлари рус тадқиқотчилари дудуқланишнинг турлича тиббий кўринишларидаги физиологик …
5
матларига нутқнинг ҳосил бўлишида иштирок этувчи аъзоларнинг тортишиши, мнс (марказий нерв системаси) ва жисмоний саломатлигининг, умумий ва нутқ ҳаракатларининг бузилиши киради. психик аломатларга – нутқда тутилиш ва ҳис-ҳаяжонли нутқнинг бошқа бузилишлари, нутқда қайд қилиш феномени, логофобиялар, найранг ишлатиш ва бошқа руҳий жиҳатлар киради. нутқ акти жараёнидаги мускул тортишиши дудуқланишнинг асосий ташқи аломатлари саналади. аслида мускул тортиши уч хил бўлади: клоник, тоник ва аралаш. клоник мускул тортишиш вақтида товуш бўғин ёки сўз бир неча маротаба такрорланади. (о-о-о-лма, па-па-па-парта, нон-нон-нон). тоник мускул тортишиш вақтида эса, сўз бошида тўхталиш рўй беради ва тутилиб гапирувчи бир товушдан, бўғиндан ва сўздан иккинчи товушга, бўғинга ва сўзга ўтолмайди, узоқ тўхталиб қолади. (...ол...ма, п...арта, ...н..он). учинчи тури аралаш – клоно-тоник ёки тоно-клоник мускул тортишиши кузатилади. одатда бундай тортишишлар билан барча нафас – товуш – артикулятсион аппарат издан чиқади, зеро унинг ҳаракати бутун ишлаётган марказий нерв системаси орқали бошқарилади ва нутқ жараёнида ажралмаган бир бутун аъзо сифатида ишлайди. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "дудуқланиш нутқ тезлиги ва равонлигини пай тортишиши билан бузилиши"

1544087356_73159.docx дудуқланиш нутқ тезлиги ва равонлигини пай тортишиши билан бузилиши режа: 1. дудуқланиш, сабаблари ва унинг аломатлари 2. дудуқланишни бартараф этишга атрофлича ёндашиш дудуқланиш сабаблари ва унинг аломатлари дудуқланиш – бу нутқ аппарати мускулларининг тортишиш натижасида нутқнинг суръат-оҳангининг бузилишидир. дудуқланиш муаммосини нутқ бузилишлари ҳақидаги таълимотнинг ривожланиши тарихида энг қадимийларидан бири деб ҳисоблаш мумкин. унинг моҳиятини турлича талқин қилиш фаннинг ривожланиши ва муаллифларнинг бундай нутқ бузилишларига қандай нуқтаи назардан ёндашганликлари ва ёндашаётганлиги даражаси билан боғлиқдир. дудуқланиш сабаблари бунгача хд. лагузен (1838) ҳам бесамаралик, уят, қўрқув, ғазаб, даҳшатга тушиш, бошнинг қаттиқ лат эйиши, оғир касалланиш, ота-она...

DOCX format, 32.5 KB. To download "дудуқланиш нутқ тезлиги ва равонлигини пай тортишиши билан бузилиши", click the Telegram button on the left.