biokimyo fanining rivojlanish tarixi

DOC 7 pages 43.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

o`zbekiston biokimyogar olimlarining biokimyo taraqqiyotiga qo`shgan hissasi reja 1. biokimyo fanining rivojlanish tarixi. 2. biokimyo fani rivojlanishiga hissa qo`shgan o`zbekistonlik olimlar ishlari. 1. bioximiya tarixini ba’zi birikmalar mochevina, limon kislota, olma kislota va boshqa moddalar organizmlarda birinchi marta sof holda ajratib olingan paytdan xviii asrning ohirlaridan boshlangan deb hisoblash mumkin. o’sha zamonlarda bu moddalar haqida ularning organizmda paydo bo’lish tartibi haqida tasavvurlar yo’q edi. bioximiya taraqqiyotining uzoq to xx asr o’rtalarigacha davom etgan davri tirik tabiati yangidan-yangi moddalarni kashf etish ularning tuzilishini va organizmlarda qanday o’zgarishlarga uchrashini tekshirish bilan o’tdi. shu davrda oqchilldar va nuklein kislotalarning umumiy tuzilishi plani va moddalarning organizmda ximyaviy o’zgarishlarga uchrashi yo’lini do’rganish katta ahamiyatga ega bo’ldi. o’sha darvda bioximiya sohasida erishilgan natijalarni qo’llashni oshishi sababli fan yanada tabaqalashda: organizmlarning ximyaviy tarkibini o’rganadigan statik bioximiya; metobolizmni o’rganadigan dinamik bioximiya; ximyaviy protseslarning fiziologik fnuktsiyalari bilan bog’lanishini o’rganadigan funktsional bioximiya ajratila boshladi. xx asrning o’rtalari bioximiya tarixida o’zgarish …

2 / 7

fizik aoslarini o’rganadigan bioximiya sohasi fizik-ximyaviy biologiya deb ataladi. 1921 yilda akdemik a.n.bax rahbarligida birinchi bo’lib sog’liqni saqlash xalq kamissarligiga qarashli biokimyo ilmiy tekshirish instituti tashkil qilindi va bu institut hozirda uning nomi bilan ataladi. keyinchalik 1925 yilda a.v.palladin rahbarligida ukraina respublikasi fanlar akademiyasida bioximiya instituti tashkil qilindi. chet el olimlaridan d.j.uotson, f.sendjer, e.chargaff, f.krik kabilarning bioximiya sohasidagi ilmiy kashfiyotlari fanning rivojlanishiga katta hissa qo’shdi. chet ela va rossiya olimlari bilan birga bir qatorda o’zbekistonda bioximiya faning turli sohalarini rivojlantirishga katta hissa qo’shgan olimlarimiz jumlasiga yo.x.to’raqulov, k.x.xojiev, t.s.soatov, d.x.hamidoa, a.k.mirhamov kabilardir. yolqin to'raqulov xolmatovich yolqin to'raqulov xolmatovich 1916 yil 10 noyabrda tug'ilgan. biokimyogar olim. o'zbekiston fanlar akademiyasi akademigi (1966). o'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi (1965), biologiya fanlari doktori (959), professor (962). 1936 yil toshtini tugatgan (1936). 2-jahon urushi qatnashchisi (1941-44). toshti rektori (1947-50). o'zbekiston sog'liqni saqlash vazirligi o'lka tibbiyot (hozirgi endokrinologiya) ilmiy tekshirish instituti direktori (1957-60, 1962-63, 1976-96), ayni vaqtda …

3 / 7

r. q. islombekov bilan hamkorlikda). biokimyo bo'yicha toshkent maktabi asoschisi. beruniy nomidagi o'zbekiston davlat mukofoti laureati (1985). "el-yurt hurmati” (1998) va “buyuk xizmatlari uchun” (2003) ordenlari bilan mukofotlangan. o’zrfa akademigi yo.x.to’raqulov birinchi bo’lib o’zbekistonda bioximiya institutini ochilishiga (1967) rahbarlik qilgan va uning birinchi direktori bo’lgan olimlarimizdandir. olimning qalqonsimon bez garmonlari bioximiyasini hamda yod moddasini almashinuvi jarayonlari haqidagi qilgan kashfiyotlari olamga mashhurdir. 2005 yil 1 martda vafot etgan. chig'atoy qabristoniga dafn etilgan. o’zrfa muhbir a’zosi professor t.s.soatovning lipidlar bioximiyasining o’rganish sohasida ilmiy izlanishlari katta ahamiyatga ega. olimning membrana lipidlarini hujayra aktivligini boshqarish mehanizmidagi rolini o’rganish turli holdagi linosomalarning hosil bo’lishi va ularning organizmdagi dorivor moddalarnini tashishida transport rolini bajarish sohasidagi ilmiy izlanishlari diqqatga sazovordir. molekulyar genetika sohasida o’z.res.fa muxbir a’zosi professor a.ibrohimov paxta oqsillari hamda ular genomlarning funktsional aktivligini va ximyaviy tuzilishlarini o’rganish sohasida amalga oshirgan ishlari bioximiya fanidagi katta yutuqlaridir. hujayralardagi organoidlar hajmi nixoyatda kichik bo’lishiga qaramay ular juda murakkab …

4 / 7

yorlaydigan ultramikrotonlar kashf etildi. elektr mikroskop ultiratsenrtafuga va ultramikrotonlar ishlatila boshlagandan keyin hujayra tarkibida endoplazmatik to’r, retikulim ribasoma, diktasoma, golji apparati, lizosoma, sferasoma va boshqa mayda tanachalarning borligi ularning tashqi va ichki tuzilishlari funktsiyalvari aniqlandi. metrik sistema bo’yicha bir mm 1 m ning mingdan biri (10-3m) bir mm ning mingdan bir mikron mikrometr (mkm 10-6m) 1 mkmning mingdan biri 1 nonometr (nm 10-9m) deb belgilandi. juda kichik ob’ektlar atom molekulalar kattaligi ular orasidagi masofalar yanada kichikroq o’lcham angistrom (a) belgisi bilan ham ifodalanadi. 1a 1mm ning 10 milliondan bir mkmning 10 mingdan biri yoki 1 nonometrning 0,1 (10-10 m)ga teng. hujayra va uning organellarining tuzilishini faqat kattalashtirib ko’rsatadigan shisha linzalar o’rnatilgan yorug’lik mikraskop va elektr oqimi bilan nurlatadigan elektr mikraskop orali tekshirish mumkin. elektr mikroskopning printsipial sxemasi yorug’lik mikroskopidan farq qilmaydi. faqat elektr mikroskopda ob’etk to’lqin uzunligi taxminan 0,5 mkm yani 50 mm ga teng. yorug’lik nurlari o’rniga to’lqin uzunligi …

5 / 7

ktlarning juda kattalashtirib ko’rsatadigan hujayra strukturalarining nafis tizimlarini to’la tasvirlash imkoniyatini beradi. kattalashtirib ko’rsatadigan asboblarning ko’rish quvvati yaqin turgan alohida-alohida ko’riladigan ikki nuqta orasidagi masofa bilan belgilanadi. odatdagi sharoitda bizning ko’zimiz ikki nuqta orasidagi masofa 0,1 mm dan kichik bo’lganda ularni ayrim nuqtalar shaklida ko’ra olmaydi. ko’rish asboblarining ko’rish quvvati esa ob’ektivga yo’naltirilgan nur to’lqini uzunligiga bog’liq bo’ladi. hujayradagi ro’y beradigan jarayonlarni qanday borishini va ayrim strukturaviy birliklarning bu jarayonlarda ishtirokini aniqlash ham bioximiyada muhim o’rin tutadi. buning uchun hujayra komponentlariga zarar etkazmay ularni alohida-alohida ajratib olish katta ahamiyatga ega. bu jarayonda dastlab gomogenezatorlar hujayra gomgenatga aylanadi. so’ngra hosil bo’lgan gomogenat ultiratsentrafugada alohida fraktsiyalarga aylanadi. bu bosqichni differentsial tsentrafugalash deyiladi. bunda probirkalar ultiratsentrafugada katta tezlikda (1 minutda 75000) ta aylantirilganda og’irroq parchalar ka roq tezlik kichikroq markazdan qochish kuchi va qisqaroq vaqt davomida cho’ksalar engilroq parchalar esa aksincha markazdan qochish kuchi tasirida zarralarning cho’kish tezligi sedementatsiyalar deyiladi. hujayra komponentlarining ultiratsentrafugalashda …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biokimyo fanining rivojlanish tarixi"

o`zbekiston biokimyogar olimlarining biokimyo taraqqiyotiga qo`shgan hissasi reja 1. biokimyo fanining rivojlanish tarixi. 2. biokimyo fani rivojlanishiga hissa qo`shgan o`zbekistonlik olimlar ishlari. 1. bioximiya tarixini ba’zi birikmalar mochevina, limon kislota, olma kislota va boshqa moddalar organizmlarda birinchi marta sof holda ajratib olingan paytdan xviii asrning ohirlaridan boshlangan deb hisoblash mumkin. o’sha zamonlarda bu moddalar haqida ularning organizmda paydo bo’lish tartibi haqida tasavvurlar yo’q edi. bioximiya taraqqiyotining uzoq to xx asr o’rtalarigacha davom etgan davri tirik tabiati yangidan-yangi moddalarni kashf etish ularning tuzilishini va organizmlarda qanday o’zgarishlarga uchrashini tekshirish bilan o’tdi. shu davrda oqchilldar va nuklein kislotalarning umu...

This file contains 7 pages in DOC format (43.5 KB). To download "biokimyo fanining rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: biokimyo fanining rivojlanish t… DOC 7 pages Free download Telegram