марказий осиё халкларининг кадимги ва илк урта асрлар маданияти

DOC 117,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483480720_67180.doc марказий осиё халкларининг кадимги ва илк урта асрлар маданияти режа: 1. марказий осиёдаги кадимги маданиятнинг узига хос хусусиятлари 2. марказий осиё худудидаги илк шахарлар маданияти 3. юнон - бактрия маданияти. 4. марказий осиё халкларининг у-уш асрларда мадании хаёти. таянч тушунчалар:марказий осиё, қадимий цивилизация, рухий қувват, субмаданият, зардуштийлик, авесто, ахмонийлар, юнон-бақтрия, мехроб, солмона, баддавийлик, оромий, сўғд. марказий осиё маданияти жахон маданияти тарихида мухим ўрин тутади. унинг ўрта асрлардаги маданиятига бутун дунё аллақачон муносиб бахо берган. хатто бақтрия, марғиёна, суғд, парфия, фарғона, хоразм, чоч халқларининг қадимги маданияти хам жахонни хайратга солмоқда. марказий осиё минтақасининг қадимги маданиятини ўрганиш ўн йиллар илгари бошланган бўлсада, тадқиқотчиларнинг бу маданиятининг ўзига хослиги ва бой мазмуни лол қолдирди. марказий осиё маданияти ¢арб ва шарқнинг буюк маданият элементларини бир бутунликда уйғунлаштириб ифодалаган холда ўзига хос индивидуаллик касб этадики, бу хусусият кейинги тараққиёт учун хам негиз бўлиб қолади. и.а. каримов айтганларидек, – «модомики, ўз тарихини билган, ундан рухий қувват …

қабила ва халқлар хўжалик тарзи ва ўзига хос маданиятларининг шаклланиши учун имконият яратди. «қадимги цивилизация» деб номланган рисолада марказий осиё маданиятининг икки хусусияти кўрсатилади: бир томондан, турли маданиятларнинг ўзаро таъсирида, иккинчи томондан, қадимги цивилизацияларининг бошқа ўчоқлари билан яқин алоқада ривожланиши. бу хусусиятларни батафсил кузатадиган бўлсак марказий осиё маданиятининг шаклланиш жараёнлари яққол намоён бўлади. марказий осиёнинг серхосил водийси, чўл ва дашти, тоғларида яшовчи ахолининг турмуш шароитидаги фарқлар турли хўжаликларнинг эртароқ пайдо бўлиши ўзига хос маданиятлар шаклланишига олиб келди. бу жараён яқин қўшинчилик муносабатлари асосида содир бўлиб, қабила ва халқларнинг иқтисодий ва маданий алоқалари туфайли тараққиётнинг эртароқ бошланишига имкон яратди. энг қадимги даврлардан дехқончилик, чорвачилик ва тоғ овчи қабилалари ўртасидаги махсулот айирбошлаш марказий осиё халқлари иқтисодиётида катта ахамиятга эга бўлиб, кейинги даврларда хам у узоқ сақланиб қолди. турмуш тарзи ва хўжалик фаолиятидаги фарқланиш билан бирга минтақа халқларининг этник ва тиллардаги яқинлик жудаям уйғунлашиб кетганлиги қадимги юнон ва хитой манбаларида хам қайд қилинган. …

, бундан кейин марказий осиёнинг яхлит маданиятини ташкил қилувчи турли субмаданиятлар мавжудлиги хақида тўхталиш жоиздир: қадимги давлатлар суб маданияти (бақтрия, суғд, хоразм, фарғона, марғиёна), дашт кўчманчилари-сак, массагет, да-коччилар субмаданияти, памир ва тангритоғ қабилаларнинг субмаданияти. марказий осиё маданиятининг ўзига хослигининг иккинчи жихати минтақанинг ўта қулай жуғрофий ўрнашганлиги билан боғлиқ. минтақа месопотамия, хиндистон ва хитой каби учта буюк шарқ цивилизацияси билан бевосита чегарадош бўлиб, ¢арб цивилизациясига хос бешинчи-греция ва рим билан алоқада ривожланган. бундай алоқаларнинг муқаррарлиги туфайли марказий осиё маданияти шарқ ва ¢арб ўртасида воситачилик миссиясини бажаришига сабаб бўлди, яъни иқтисодий сохаларда энг аввало халқаро савдода ва маданий сохаларда хам марказий осиё ¢арб ва шарқ ўртасида боғловчи кўприк вазифасини бажарди. хусусан, марказий осиё худуди орқали буддизм бутун дунёга ёйилди, хиндистон ва хитойга эллинистик маданият кўринишлари ўтди, шарқдан ¢арбга ва ¢арбдан шарқга маданий бойликлар (билим, диний ғоя, кашфиёт, бидиий асарларнинг) алмашиб туришида марказий осиё мухим воситачи бўлиб хизмат қилади. марказий осиё маданиятининг буюк …

араққиёт даврларининг бехисоб далилларини йўқ қилди. археолог қазилма маълумотлар ва ёзма манбалар милоддан аввалги i-минг йиллик бошларида вужудга келган марказий осиёнинг илк давлатлари бақтрия, суғд ва хоразм маданияти хақида бир оз маълумотлар беради. милоддан аввалги viii-vi асрларга оид афросиёб (самарқанд), сурхондарё вохасидаги қизилтепа, қашқадарё вохасидаги узунқир, хоразмдаги кўзилиқир каби қадимги шахарларда ўтказилган тадқиқотлар мураккаб ижтимоий тузилма ва маданиятнинг юқори ривожланганлигини кўрсатади. бу шахарлар мудофа деворлари ва сув таъминотидан иборат кучли истехком тизимига эга бўлиб, ичида хунармандлар мавзеи жойлашган. айрим шахарларда сарой қолдиқлари қалъалар топилган. қадимги давлатлар хўжалигининг асосий сохаси хисобланган дехқончилик тараққиётининг даражаси хақида кўп тармоқли суғориш тизимининг мавжудлиги бунга далилдир. марказий осиё давлатлари қадимги шарқ мамлакатлари билан яқин алоқалар ўрнатган. мидия ва оссуриянинг сиёсий тарихида фаол иштирок этиб, хунармандчилик буюмлари ва хом ашё билан (ложувардд, олтин, мис билан) савдо сотиқ қилганлар. бу хақда оссурия ва қадимги юнон ёзма манбаларида гапирилади. хусусан, бақтриянинг йирик шахарлари, кўп сонли ахолиси хақида бақтрия …

исобланиб, пайғамбар зардўшт тўпланганларга ундан ваъз ўқиган. унинг хаёти даври мил. ав. ix-vi асрлар атрофида дейилади. «авесто» ва унинг бошқа матнларининг тўпланиши кўп асрлар давомида амалга оширилган. «авесто»нинг энг қадимги матнлари мил. ав. ii- мингинчи йилларга таалуқли, «авесто»нинг миллодий vii асрга тегишли бўлган тўплами турли мазмундаги 21 китобдан иборат бўлиб, унда ўша даврнинг барча билимлари жамланган. зардўштийлик анъаналарига кўра бу ёдгорлик эзгулик ва ёруғлик худоси ахурамазданинг заратужтрага вахийси хисобланади. бироқ, унда қадимги мифологик тасаввурлар, мифларнинг кенг тарқалиши, қахрамонлик эпик ривоятларидан парчалар хам тасвирланади. шунингдек диний йўл-йўриқ «пайғамбар давридан» кейин зардўштийликнинг ривожланган «эътиқод рамзи» юзага келди. хозиргача «авесто»нинг айрим қисмилари, 4 китоби сақланиб қолган: 1. видевдат- «девларга қарши қонунлар», бу китобда асосан зардўшт ва ахурамазда ўртасида сухбат, йўл-йўриқ ва кўрсатмалар мазмунида бўлиб, зулмат ва ёвузлик худоси ахримани бошқарувчи ёмонлик кучларини қайтариш хақида. 2. виспрат- «хамма хукмронлар», бу китобда ибодат намозлари тўпланган. 3. ясна- «ибодат», «маросим» китоби худоларга сиғиниш ва мурожаатдан иборат. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "марказий осиё халкларининг кадимги ва илк урта асрлар маданияти"

1483480720_67180.doc марказий осиё халкларининг кадимги ва илк урта асрлар маданияти режа: 1. марказий осиёдаги кадимги маданиятнинг узига хос хусусиятлари 2. марказий осиё худудидаги илк шахарлар маданияти 3. юнон - бактрия маданияти. 4. марказий осиё халкларининг у-уш асрларда мадании хаёти. таянч тушунчалар:марказий осиё, қадимий цивилизация, рухий қувват, субмаданият, зардуштийлик, авесто, ахмонийлар, юнон-бақтрия, мехроб, солмона, баддавийлик, оромий, сўғд. марказий осиё маданияти жахон маданияти тарихида мухим ўрин тутади. унинг ўрта асрлардаги маданиятига бутун дунё аллақачон муносиб бахо берган. хатто бақтрия, марғиёна, суғд, парфия, фарғона, хоразм, чоч халқларининг қадимги маданияти хам жахонни хайратга солмоқда. марказий осиё минтақасининг қадимги маданиятини ўрганиш ўн йиллар и...

Формат DOC, 117,0 КБ. Чтобы скачать "марказий осиё халкларининг кадимги ва илк урта асрлар маданияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: марказий осиё халкларининг кади… DOC Бесплатная загрузка Telegram