марказий осиёнинг илк палеолит даври маданияти

DOC 72,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1443859465_61585.doc марказий осиёнинг илк палеолит даври маданияти режа: · марказий осиё илк палеолит даври маданиятини ўрганишда эришилган асосий ютуқлар. · илк палеолит даври археологиясини ўрганишнинг бугунги аҳволи ва даражаси. · туркманистон, тожикистон, қирғизистон, ўзбекистон ва қозоғистон мамлакатларида илк палеолитнинг энг муҳим ёдгорликлари ва ўрганилиши тарихи, ёдгорликлардан топилган меҳнат воситалари ва уларни яратиш маданияти. · илк палеолит маданиятининг ўзига хос хусусиятлари. · меҳнат куролларининг яратилиш омиллари – илк аждодларимиз маънавий дунёси маҳсули эканлиги. марказий осиё илк палеолитини ўрганиш ишлари ва бу борада эришилган ютуқлар асосан, иккинчи жаҳон урушидан кейинги йилларга тўғри келади. хусусан, хх асрнинг 60-80 – йиллари давомида тадқиқотчилардан м.р.қосимов, р.х.сулаймонов, у.и.исломов, в.а.ранов, х.алписбоев, ж.к.тоймагамбетов, м.жўрақулов каби палеолитшунослар мисли кўрилмаган ютуқларни қўлга киритишиб, ўрта осиё ва қозоғистон ҳудудларида кишиликнинг жуда қадимги замонлардан буён маданият яратиб келганликларини исботлаб беришдилар ва бу борадаги изланишлар қизғин давом эттирилмоқда. марказий осиё археологияси ҳақида сўз борар экан, биз ушбу маърузаларимизда ўрта осиё ва қозоғистон мамлакатларини …

учқўрғон, селунғур, полмон; ўзбекистондаги кулбулоқ (илк қатламлари), қизил-қум; қозоғистондаги қоратов ва бошқа кўпгина жойлардан топилиб текширилган ёдгорликларни киритиш мумкин ва улар берган археологик манбалари билан ҳам қизиқарлидир. бу топилмаларнинг ёшини аниқлашда фаннинг турли соҳалари иштирокида таҳлиллар ўтказилган ва натижаларига нисбатан саналанган. айниқса, бу ёдгорликларнинг санасини аниқлашда, авваламбор, ўз даврида тош қуролларни тайёрлашда қўлланилган техникавий услуб жиҳатлари, геологик қатламнинг сақланиш даражаси, тайёрланган қуролларнинг ташқи ва умумий морфологик хусусиятлари ҳисобга олинган ҳолда, умумий хулосаларга келинган. зарурият туфайли артефакт ва бошқа манбаларни кимёвий таҳлиллар қилиш мумкин бўлди. аммо, бу эслатилган жойлардан топилган ва тошдан ясалган ашёвий буюмларнинг барчаси ҳам илмий асарларда тўла-тўкис ёритилган эмас. бу ашёлар турли жойларда хилма-хил ер қатламларидан топилишидан қатьий назар, уларнинг аҳамияти чексиз катта бўлиб, ватанимиз заминида инсоният яратган маданиятнинг нақадар куҳна илдизларидан гувоҳлик беради. зотан, бу далиллар ўрта осиё ва жанубий қозоғистоннинг бепоён ўлкаларида мустер давридан анча аввал инсон жамоалари маданият яратиб келганлигини исботлайди. зикр этилган жойлардан топилган …

шланган бўлиб, қўпол учирмалар асосида, одатда, ўнг қўл билан меҳнат қилиш кўзда тутилган. дастлабки қуроллар тош учринди парчаларидан ҳам ясалган бўлиб, керакли нарсаларни чопиш, кесишга мўлжалланган. кейинчалик эса, иш жараёнида ўтмас бўлиб қолган тиғлари майдароқ кертма усулида қайта ўткирланган ва фойдаланилган. ўрта осиё ва хусусан, жанубий қозоғистонда топилган бундай типдаги қуроллар овропанинг шелль ва ашелль даврларига тўғри келади, десак хато эмас. энди, зикр этилган ҳудудларнинг илк палеолит даври ёдгорликлари ҳақида қисқача ва умумий тарзда тўхталиб ўтамиз. туркманистон ҳудуди палеолитшуносликда марказий осиёнинг бошқа мамлакатларига нисбатан камроқ ўрганилган мамлакат. хусусан, бу кенг даргоҳни ўрганишда 1947 йилдан эътиборан таниқли археолог а.п.окладников ва сўнги йилларда эса, унинг шогирдлари қизиқарли тадқиқотларни бажардилар. шулардан энг эътиборлиларидан туркманистоннинг жанубидаги копетдог этакларидан қўлга киритилган топилмалар қизиқарлидир. хусусан, илк палеолит даврларига оид янгаджа ва коратенгир маконлари сероб манбалар берди. шулардан айрим, характерлиларини эслаб ўтамиз. янгаджа топилмаси, - красноводск ярим оролидаги красноводск-ашгабод темир йулининг 41-км.даги янгаджа ва қоратангир станциялари ўртасидаги …

ўқмори ва бошқа ашёлар топилган. айниқса, бекарслонтоғ макони берган ашёлар ҳам сўнгги ашель даври билан саналиб, меҳнат қуролларининг дағаллиги ҳам бу ҳақда гувоҳлик беради. умуман қаралганда, жанубий туркманистоннинг копетдог минтақасидан топилган илк палеолит ашёлари санасининг 200-150 минг йилликни ўз ичига олиши эътироф қилинади. сўнги йилларда туркманистонда ёш археологлар кенг кўламда тадқиқот ишларини муваффақиятли олиб бормоқда ва бир неча жойлардан палеолит маконларини топиб, ўрганишмокда. археологик жиҳатдан марказий осиёда тожикистон замини бир мунча яхши ўрганилган. бу соҳада атоқли олим а.п.окладников ҳамда в.а.рановлар жиддий унумли тадқиқот ишларини бажариб, мамлакат тарихини ўрганишда мисли кўрилмаган ютуқларга эришдилар. шулардан энг муҳимлари ҳақида қисқача маълумот бериш ўринлидир. қизилқальа топилмаси,- шу ном билан аталувчи қишлоқ номи билан боғлиқ бўлиб, вахш дарёсининг ўнг қирғоғидаги қўрғонтепа шаҳридан 12 км масофада жойлашган. а.п.окладников бу ердан дағал ясалган қўл чўқмори ва учриндилар топган эди. топилмалар вахш дарёси ҳосил қилган 4-қайирнинг геологик қатлами таркибига доирлиги аниқланиб, ашель даври билан саналанган. куҳипиёз топилмаси,- иккита …

.ранов томонидан ўрганилган. топилма ашёларининг муҳим хусусиятларидан – қайроқ қуроллар, хусусан, чоппинг, чоппер, чопувчи, кесувчи меҳнат ускуналарининг тақдим килинганлигидадир. в.ранов бу манбаларни кўп йиллар давомида ўрганиб, жуда кадимги, яъни ашел даврининг илк босқичларига тааллуқли эканлигини таъкидлайди. лохути 1 жой макони ҳам қоратоғ 1 каби энг кадимий ҳисобланади. бу макон қоратоғ 1 дан 80 км шарқда жойлашган бўлиб, хошар дарёсининг обимозор дарёсига қуйилиш ерида жойлашган. в.а.ранов маданий қатламлардан сероб манбалар топган. манбалар таркибида чақмоқтош ва қайроқтошлардан ясалган хилма-хил қуроллар, айниқса, тош ўзаклари, қирғичлар, чопқилар, ўйма кертув бериб ишланган ускуналар кўплаб тақдим қилинган. ёдгорлик геологик ҳамда термолюминесцент усули билан пухта ўрганилган ва унинг санаси 120-130 минг йиллик қадиймиликка эга эканлиги эътироф қилинади. бу макон ўрта осиё миқёсидаги ноёб ёдгорликлардан бири ҳисобланиб, у рисс-вюрм музлиги даврига доирлиги аниқланган. аслида, бу ёдгорлик қоратоғ ва ховалинг маконларидан кейинги манбага сероб ноёб ёдгорлик ҳисобланади. лохути маконлари ва уларнинг манбаларини ўрганиш ишлари давом эттирилинмоқда. кулдора макони, - …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "марказий осиёнинг илк палеолит даври маданияти"

1443859465_61585.doc марказий осиёнинг илк палеолит даври маданияти режа: · марказий осиё илк палеолит даври маданиятини ўрганишда эришилган асосий ютуқлар. · илк палеолит даври археологиясини ўрганишнинг бугунги аҳволи ва даражаси. · туркманистон, тожикистон, қирғизистон, ўзбекистон ва қозоғистон мамлакатларида илк палеолитнинг энг муҳим ёдгорликлари ва ўрганилиши тарихи, ёдгорликлардан топилган меҳнат воситалари ва уларни яратиш маданияти. · илк палеолит маданиятининг ўзига хос хусусиятлари. · меҳнат куролларининг яратилиш омиллари – илк аждодларимиз маънавий дунёси маҳсули эканлиги. марказий осиё илк палеолитини ўрганиш ишлари ва бу борада эришилган ютуқлар асосан, иккинчи жаҳон урушидан кейинги йилларга тўғри келади. хусусан, хх асрнинг 60-80 – йиллари давомида тадқиқотчилардан м.р.қос...

Формат DOC, 72,0 КБ. Чтобы скачать "марказий осиёнинг илк палеолит даври маданияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: марказий осиёнинг илк палеолит … DOC Бесплатная загрузка Telegram