ko’chib yuruvchi genetik elementlar

DOCX 3 sahifa 62,8 KB Bepul yuklash

3 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 62,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 3

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (3 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 3

ko’chib yuruvchi genetik elementlar uzoq yillar mobaynida organizm genlar to‘plamining genomdagi o‘rni doimiy deb fikr qilinardi. biroq 1950-yillarda aqsh olimasi barbara mak-klintok makkajo‘xorida irsiy belgi- larni o‘rganish jarayonida bir joyda muntazam ravishda joylash- may, balki o‘z joyini o‘zgartirib turadigan bir guruh genlar maj- muasini kashf etdi va genomdagi genlar ko‘chib yuradi degan fikrni ilgari surdi. genlarning genom bo‘yicha ko‘chib yurishi uzoq vaqtgacha tan olinmagan bo‘lsada, bu hodisa keyinroq aqsh olimlari j. bishop va a. buxoriy tomonidan mikroorga- nizmlarda, rossiya olimi g. georgiyev tomonidan hayvonlarda kashf etildi. bunday ko‘chib yuruvchi genlar toifasi regulyator genlar yoki transpozonlar deb ataladi. har gal genlar o‘z joyini o‘zgartirganda qo‘shni genlar faoliyatini u yoki bu tomonga o‘zgartiradi. transpozonlar juda oddiy is (ingl. insertion sequences) ele- mentlaridan tuzilgan bo‘ladi. transpozonlar xilma-xil strukturaga 7-rasm. transpozonning xromosoma dnksiga birikishida transpozaza fermenti molekulari «yopishqoq» uchlar hosil qilib kesadi. ega bo‘lsalarda, barcha transpozon molekulalarining ikki chetida maxsus nukleotidlar izchilligi, markaziy qismida …

2 / 3

ron mikroskopda ko‘ri- nishi. 9-rasm. bakteriya hujayrasida yoki avto- nom ravishda replikatsiya bo‘la- digan, yoki xromosomaga birikib naslga beriladigan (transmissibl) plazmidlar mavjud. transmissibl plazmid ham xromosoma tar- kibidan ajralib chiqqan holda molekula tarzida faoliyat ko‘rsata oladi, lekin mustaqil ravishda replikatsiyalanmaydi. 1 — bakteriya, 2 — plazmidlar, 3 — asosiy xromosoma. 4 — xro- mosomaga birikish uchun mos- langan nukleotidlar izchilligi. 5 — antibiotikka chidamlilik geni. dnk izchilligini kesib, rekombinatsiya bo‘la oladigan plazmidlar. bunday rekombinatsiyalanuvchi plazmidlar transmissibl, ya’ni nasldan naslga o‘tuvchi plazmidlar deb ataladi. transmissibl plazmid asosiy xromosomaga birikkandan keyin o‘z mustaqilligi- ni yo‘qotadi. asosiy xromosomadan mustaqil ravishda o‘z-o‘zini replikatsiya qila olmaydi. ayni paytda bunday plazmidlarda joy- lashgan genlar asosiy xromosomada o‘z faoliyatini bajaradi. hujayra bo‘linganda rekombinatsiyalanuvchi plazmidning genlari asosiy xromosoma genlari bilan birikkan holda nasldan naslga beriladi. ikkinchi toifa plazmidlar avtonom holda replika- tsiyalanuvchi plazmidlar deb ataladi. bunday plazmidlar asosiy xromosomaga birika olmaydi, asosiy xromosomalardan mustaqil ravishda o‘z-o‘zini replikatsiya yo‘li …

3 / 3

g antibiotiklarga chidamliligini nihoyatda oshiradi. restriksion endonukleazalar. tabiatda biror mikroorganizm hujayrasiga tashqaridan yot genetik material kirsa, u darhol hujayra nukleaza fermentlari ishtirokida parchalab tashlanadi. dnk molekulasini mayda bo‘laklarga bo‘luvchi fermentlar kesuvchi endonukleazalar yoki restriktazalar deb ataladi. har bir restriktaza to‘rt yoki ko‘proq maxsus nukleotid juftlarni tanib olib bog‘lanadi va dnk molekulasini kesadi. ayrim restriktazalar dnk qo‘sh zanjirini qaychi singari shartta ikki bo‘lakka bo‘ladi. shu bilan birga qo‘sh zanjir dnk molekulasini «yopishqoq» uchlar hosil qilib kesuvchi restriktazalar ham mavjud. jadvaldagi eco rl, bamhl (eko er bir, bam ash bir) kabilar shular jumlasi- dandir. bu restriktazalar funksiyasi jihatdan transpozazaga o‘xshashligi ko‘rinib turibdi. shuning uchun ham bu restriktazalar hosil qilgan «yopishqoq» uchlardan foydalanib, har xil dnk bo‘laklarini bir-biriga bog‘lash soddalashadi. ana shu xususiyati tufayli bu xil restriktazalar gen injeneriyasida keng qo‘llaniladi. 1-jadval ayrim restriktazalar tanib kesadigan nukleotidlar ketma-ketligi quyidagi jadvalida berilgan: mikroorganizm qisqartirib yozilishi nukleotid izchilligi 5’— 3’,3’—5’ bacillus amulolique g‘gatcc faciens h …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 3 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ko’chib yuruvchi genetik elementlar" haqida

ko’chib yuruvchi genetik elementlar uzoq yillar mobaynida organizm genlar to‘plamining genomdagi o‘rni doimiy deb fikr qilinardi. biroq 1950-yillarda aqsh olimasi barbara mak-klintok makkajo‘xorida irsiy belgi- larni o‘rganish jarayonida bir joyda muntazam ravishda joylash- may, balki o‘z joyini o‘zgartirib turadigan bir guruh genlar maj- muasini kashf etdi va genomdagi genlar ko‘chib yuradi degan fikrni ilgari surdi. genlarning genom bo‘yicha ko‘chib yurishi uzoq vaqtgacha tan olinmagan bo‘lsada, bu hodisa keyinroq aqsh olimlari j. bishop va a. buxoriy tomonidan mikroorga- nizmlarda, rossiya olimi g. georgiyev tomonidan hayvonlarda kashf etildi. bunday ko‘chib yuruvchi genlar toifasi regulyator genlar yoki transpozonlar deb ataladi. har gal genlar o‘z joyini o‘zgartirganda qo‘shni genlar ...

Bu fayl DOCX formatida 3 sahifadan iborat (62,8 KB). "ko’chib yuruvchi genetik elementlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ko’chib yuruvchi genetik elemen… DOCX 3 sahifa Bepul yuklash Telegram