og’iz bo’shlig’ida ovqat hazmi

DOCX 6 pages 284.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 6
og’iz bo’shlig’ida ovqat hazmi. organizmni to’yimli moddalarga bo’lgan talabini qondirilishida, organizm tomonidan uzlashtirilihsida va organizmidagi hayotiy jarayonlarning mutadilligini ta’minlashda hazm jarayonlarining dastlabki qismi og’iz bo’shlig’ida oziq moddalarning hazmlanishi muhim ahamiyatga ega. og’iz bo’shlig’ida ovqat hazmi hazm jarayonida jiddiy rol o’ynaydi. og’izga olingan oziqalar og’iz bo’shlig’idagi reseptorlarni qo’zg’atadi. bu esa ovqat hazmini mo’’tadil kechishi uchun juda muhim ahamiyatga ega bo’lgan so’lakni, me’da va me’daosti shiralarining ajralishini reflektor holda qo’zg’atadi. og’iz bo’shlig’idagi reseptorlarni qo’zg’alishi u yerga tushayotgan moddalarni saralash imkonini beradi. bu holda og’iz bo’shlig’iga tushgan ozuqa bo’lmagan yoki zararli moddalar og’iz bo’shlig’idan reflektor harakatlar bilan chiqarib tashlanadi. og’iz bo’shlig’iga ovqatlar tushganidan keyin u yerda so’lak ajralishi yoki sekretorlik akti va chaynash hamda so’rish kabi murakkab harakat aktlari bajariladi. odamlar og’iz bo’shlig’ida ovqatlar 15-18 (30 gacha) soniyagina mexanik va ximiyaviy jihatdan qayta ishlanadi nihoyat oxirgi, harakat akti bilan ovqat luqmasi yutiladi. so’lak bezlari va ularning funksiyalari. og’iz bo’shlig’idagi barcha bezlar o’z holatiga …
2 / 6
ma’lumotlarga kura, odamlarda quloqoldi, tilosti va jag’osti bezlari tinimsiz faoliyat ko’rsatadi va tinch holatda bir minutda 0,25 ml so’lak ajraladi. har bir so’lak bezidan ajralgan so’lakning miqdori deyarlik bir xildir. bir kecha-kunduzda har xil hayvonlardagidek, aynan bir odamning o’zida ham ajralayotgan so’lak miqdori turlichadir. gapirgan va yozgan paytda so’lak ajralishi tezlashadi. kunduz kuni ajralayotgan so’lak miqdori ko’paysa, kechasi esa so’lakning miqdori juda kuchli o’zgaradi. oziqlarning qabul qilinishi asosiy sekresiyani oshirsa, och qolish esa uni kamaytiradi. odamlarda so’lak ajralishiga yeyiladigan ovqatlarning quruqligi hayvonlardagidek ahamiyatga ega emas. shu sababli ham suvli ovqatlar va suvsiz oziq moddalarga ajraladigan so’lak miqdori orasidagi farq unchalik katta emas. odamlarda reflektor ravishda so’lak ajralishi ular suvsiz qoldirilganida kamayadi. suvning isitilishi yoki sovutilishi so’lak ajralishini tezlashtiradi, lekin suvning sovutilishi yoki muz, issiq suvga nisbatan so’lak ajralishini tezlashtiradi. oziqlar chaynalgan paytda, so’lak ajralishi tezlashadi, ovqat qancha mayda chaynalsa so’lak ajralishi shuncha jadal kechadi. oziqlar og’iz bo’shlig’ini qaysi tomonida chaynalsa …
3 / 6
il tupiriluvchi, cho’ziluvchi, hidsiz va ta’msiz ishqoriy muhitga ega bo’lgan suyuqlikdir. uning ishqoriyligi bir kunning o’zida turli odamlardagidek, aynan bir odamning o’zida ham o’zgarib turadi (ph-5,25-7,54). so’lakning muhiti ovqatlangandan keyin kislotali tomonga ham o’tishi mumkin. so’lakning reaksiyasi va tarkibi jihatidan hayvonlarnikidan odamlarniki farq qiladi. odamlar so’lagining zichligi 1,002 dan 1,017 gacha o’zgarib turadi. so’lakning tarkibida suv 98,5 dan 99,5 % gacha va qattiq moddalar esa 0,5 dan 1,5 % gacha bo’lib, uning 2/3 – qismiga yaqini organik moddalar va 1/3 –qismiga yaqini tuzlardir. so’lakda; a) xlorid, fosfat, sul’fat tuzlarining qoldiqlari, natriy, kaliy va kalsiy bikarbonatlari, azotning achchik tuzi, ammiak, odamlar so’lagi tarkibida esa yuqoridagilardan tashqari sul’fotsianli kislotalar birikmasi – rodanidlar kabi anorganik moddalar saqlanadi. b) musin, globulin hamda aminokislotalar, kreatinin, siydik kilotasi va mochevina kabi organik birikmalar ham saqlanadi. sulakning tarkibida mikroblarni juda tez eritib yuboruvchi fermentga o’xshash modda lizosim saqlanadi, uncha katta bo’lmagan miqdorda proteolitik va linolitik fermentlar va …
4 / 6
mozlaydi, lekin uni parchalamaydi va bu fermentning faoliyat ko’rsatishi uchun eng qulay muhit ph- 6,7 dir. 20 yoshdan boshlab odamlar so’lagida ushbu fermentning kamaya borishi kuzatiladi. so’lak tarkibida katta miqdorda ishqorlarning saqlanishi, so’lak hosil bo’lishida ularning qondan ajralishi qon reaksiyasining nisbatan doimiyligini ta’minlashga yordam beradi. bundan tashqari so’lak tarkibidagi ishqorlar me’da shirasining ortiqcha kislotaligini pasaytiradi. so’lak ajralishi so’lakni asosan uch juft –quloq oldi, til osti va jag’ osti so’lak bezlaridan ishlab chiqaradi. bulardan tashqari, so’lak hosil bo’lishida og’iz devorida, til ildizida, tomoqda joylashgan mayda qo’shimcha bezchalar va ayrim qadoqsimon hujayralar ham ishtirok etadi. mayda qo’shimcha bezchalarning bir qismi tarkibida oqsil saqlovchi suvsimon suyuqliklar ajratsa, aksariyati shilimshiq ajratadi. asosiy so’lak bezlarining hujayra tuzilishi bir xil emas, binobarin ajratgan suyuqliklari ham bir-biridan ma’lum darajada tafovut qiladi. jumladan, quloq oldi so’lak bezi doim seroz hujayralardan tuzilgan bo’lsa, jag’ osti va til osti so’lak bezlari seroz va shilliq hujayralardan tashkil topgandir. shu tufayli quloq …
5 / 6
ldi so’lak bezlari yo’liga fistula o’rnatish. bez yo’lining joylashuviga qarab bu operatsiya otlar, qoramollar, cho’chqalar va boshqa hayvonlarda turlicha amalga oshiriladi. masalan, qo’ylar quloq oldi bezining yo’lini tashqariga chiqarib tikish uchun lunj 3-4 jag’ tishlarining ro’parasidan teshiladi. operatsiyaning qolgan qismi xuddi itlarnikidek amalga oshiriladi. bu usul uncha maqsadga muvofiq emas, chunki bunda vazifa hayvonning tegishli sulak bezining yoi’li tashqariga chiqarilib teriga tikib qo’yilganidan, organizmda ishlanadigan so’lakning bir qismidan mutlaqo maxrum bo’ladi. natijada hazm jarayonlari ozmi-ko’pmi izdan chiqadi: shu sababli hozir bu usulning bir muncha mukammallashtirilgan ko’rinishidan, jumladan, fistuladan chiqadigan so’lakni lunj devorida ochilgan ikkinchi teshik orqali rezina naycha bilan oziqa qayta quyish usulidan foydalaniladi: istalgan paytda so’lak olish imkoniyati bo’ladi-yu ammo tekshirish o’tkazilmaydigan paytda u og’iz bo’shlig’iga qayta quyilib, hazm jarayonlarida odatdagidek ishtirok etaveradi. barcha chorva mollarida so’lak ajralishini shu usul yordamida o’rganish mumkin. otlarda esa bundan tashqari ezofagotomiya (qizilo’ngachdan sun’iy teshik ochish) usuli ham qo’llaniladi. buning uchun operatsiya qilinib, …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "og’iz bo’shlig’ida ovqat hazmi"

og’iz bo’shlig’ida ovqat hazmi. organizmni to’yimli moddalarga bo’lgan talabini qondirilishida, organizm tomonidan uzlashtirilihsida va organizmidagi hayotiy jarayonlarning mutadilligini ta’minlashda hazm jarayonlarining dastlabki qismi og’iz bo’shlig’ida oziq moddalarning hazmlanishi muhim ahamiyatga ega. og’iz bo’shlig’ida ovqat hazmi hazm jarayonida jiddiy rol o’ynaydi. og’izga olingan oziqalar og’iz bo’shlig’idagi reseptorlarni qo’zg’atadi. bu esa ovqat hazmini mo’’tadil kechishi uchun juda muhim ahamiyatga ega bo’lgan so’lakni, me’da va me’daosti shiralarining ajralishini reflektor holda qo’zg’atadi. og’iz bo’shlig’idagi reseptorlarni qo’zg’alishi u yerga tushayotgan moddalarni saralash imkonini beradi. bu holda og’iz bo’shlig’iga tushgan ozuqa bo’lmagan yoki zararli moddalar og’iz bo...

This file contains 6 pages in DOCX format (284.7 KB). To download "og’iz bo’shlig’ida ovqat hazmi", click the Telegram button on the left.

Tags: og’iz bo’shlig’ida ovqat hazmi DOCX 6 pages Free download Telegram