me’da osti bezi shirasining tarkibi va hazmlovchi xususiyatlari

DOCX 4 pages 22.5 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.5 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

me’da osti bezi shirasining tarkibi va hazmlovchi xususiyatlari. odamlarning me’daosti bezi shirasi – rangsiz, tiniq suyuqlik bo’lib, 98,7 % suv saqlab muhiti ishqoriydir (ph 7,5 dan 8,5 gacha) va bu ko’rsatkich natriy gidrooksidining miqdoriga qarab o’zgarib turadi. shu sababli ham katta miqdordagi shiraning yo’qolishi organizmning kislota – ishqor muvozanatining buzilishiga ham olib keladi. shira tarkibida 10 % miqdorgacha yetadigan qattiq moddalarning asosiy qismini oqsillar tashkil qiladi. shiradagi fermentlarning miqdoriga qarab oqsillarning miqdori 0,1 dan 10 % gacha o’zgarib turadi. me’daosti bezining shirasida proteazalar, amilazalar va lipaza fermentlari saqlanadi. bular orasida bosh yoki asosiy bo’lib proteolitik ferment tripsinogen hisoblanadi va bu ferment ichaklar shirasi – entrokinaza fermenti ta’sirida faol – tripsinga aylanadi. tripsin bir necha proteazalar; tripsinni o’zi, ximotripsin va karboksipeptidazalardan iboratdir. ximotripsin ham faol bo’lmagan holatdagi ximotripsinogendan entrokinaza fermenti ta’sirida faol holatga o’tadi. tripsin pepsindan farqli o’laroq kuchsiz ishqoriy, neytral yoki kuchsiz kislotali muhitda butun oqsillarni va albumoz hamda peptonar …

2 / 4

hadi. me’daosti bezi shirasi va o’t suyuqligi ishqorlari yordamida yog’lar emulsiyalanadi va natijada uning hazmlanishi ortadi. fosfolipazalar fosfolipidlarni parchalaydi. me’daosti bezida proteolitik fermentlar faoliyatini tormozlovchi oqsilli modda hosil bo’ladi. taxmin qilinishicha bu modda bezning o’zini o’z-o’zidan hazmlanishidan himoya qiladi. me’daosti bezi shirasining ajralishi. odamlar va itlarda me’daosti bezining shirasi oziqlar bo’lmaganida yoki ozuqaviy qo’zg’atuvchilar ta’sir ko’rsatmaganda juda kam ajraladi yoki umuman ajralmaydi. me’daosti bezining shirasi ovqatlanish boshlanganidan 1-3 minut o’tganidan keyin boshlanadi. har bir turdagi ozuqaga turli miqdordagi, tarkibdagi turli fermentlar ajralishi bilan farqlanadi. shira ajralishining borishi ham, uning davomiyligi ham ozuqalar turiga bog’liq holda kechadi. odamlarda me’daosti bezi shirasining ajralishi qanchalik ko’p yog’li ovqat iste’mol qilsa, u shuncha kamaya boradi va yog’siz go’sht iste’mol qilganiga nisbatan 2,5 marta kamayib ketadi. yog’li ovqatlarni ko’plab iste’mol qilish esa lipazalar ajralishini, ugevodlarni iste’mol qilinishi – amilazalarni va oqsilli oziqlar esa tripsin ajralishini tezlashtiradi. kavshovchi hayvonlarga xashakni silos bilan almashtirilishi esa tripsin va …

3 / 4

ti bezi faoliyatini qo’zg’atuvchi va tormozlovchi nerv tolalari ham mavjud. tormozlovchi tolalar turli reseptorlarni ta’sirlagan paytda reflektor ravishda juda yengil qo’zg’aladi va shu sababli me’daosti bezining sekresiyasi yengil tormozlanadi. bu bezning sekresiyasi unga keluvchi simpatik nerv tolalari bilan ham chaqiriladi. reflektor fazada ajraladigan me’daosti bezining sekresiyasi unchalik ko’p emas, lekin bu shira fermentlarga boydir. u ko’pchilik paytlarda faol tripsinni saqlaydi. o’n ikki barmoqli ichakga va qorin bo’yiniga (privratnik) ta’sir ko’rsatuvchi yog’ medosti bezida fermentlarni hosil bo’lshini va uning shirasini ajralishini chaqiradi. me’daosti bezining teri ostiga ko’chirib o’tkazish va uning chiqish yo’llarini teri uzasiga tikish yo’li bilan nervli bog’lanishni umuman yo’qotgandan keyin, ya’ni bezning tomirlari organizmning boshqa qon tomirlari bilan ulanganidan keyin, ovqat hazmi paytida me’daosti bezidan shira ajralishi kuzatiladi. demak, me’daosti bezining shirasini ajralishi qon orqali nerv-gumoral yo’l bilan chaqiriladi. mo’’tadil sharoitlarda me’daosti bezining kimyoviy qo’zg’atuvchilari unga birgina qon orqali ta’sir ko’rsatmay balki me’da va ichaklarning xemoresentorlariga ham ta’sir ko’rsatadi, …

4 / 4

farqlanadi: 1) oshqozon massasining reaksiyasi neytral yoki ishqoriy bo’lgan paytda me’daosti bezi sekresiyasini qo’zg’atadi va 2) oshqozondagi muhit kislotali bo’lganida yog’ ta’siriga oshqozon shirasining ta’siriga xlorid kislotasini ham ta’siri qo’shiladi. suv – me’daosti bezi sekresiyasi uchun kuchsiz qo’zg’atuvchi bo’lsa ham organizmda suvning etarli bo’lishi me’da shirasining ajralishida katta ahamiyatga ega. organizmni suvga taqchillik sezishi me’daosti bezi sekresiyasini keskin kamaytiradi. kam miqdordagi va uncha katta bo’lmagan konsentrasiyadagi (40-50 %) alkogol me’daosti bezi sekresiyasini tezlashtirish bilan birga tripsinning oqsillarni parchalash xususiyatini oshiradi. o’n ikki barmoqli ichakning shilliq pardasida prosekretin deb ataluvchi nofaol garmon hosil bo’ladi, o’z navbatida me’da shirasining xlorid kislotasi ta’sirida faol sekretinga aylanadi (beyliss va starling, 1902). sekretin qonga so’rilib, me’daosti bezi hujayralarigacha yetkaziladi va me’daosti bezi shirasining ajralishini chaqiradi. sekretin o’n ikki barmoqli ichakda ancha katta miqdorda saqlansa, yon bosh ichakda esa uning miqdori ancha kam saqlanadi. garmon qonga odatda mexanik va asosan kimyoviy qo’zg’atuvchilar ta’sirida, ya’ni me’da osti …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "me’da osti bezi shirasining tarkibi va hazmlovchi xususiyatlari"

me’da osti bezi shirasining tarkibi va hazmlovchi xususiyatlari. odamlarning me’daosti bezi shirasi – rangsiz, tiniq suyuqlik bo’lib, 98,7 % suv saqlab muhiti ishqoriydir (ph 7,5 dan 8,5 gacha) va bu ko’rsatkich natriy gidrooksidining miqdoriga qarab o’zgarib turadi. shu sababli ham katta miqdordagi shiraning yo’qolishi organizmning kislota – ishqor muvozanatining buzilishiga ham olib keladi. shira tarkibida 10 % miqdorgacha yetadigan qattiq moddalarning asosiy qismini oqsillar tashkil qiladi. shiradagi fermentlarning miqdoriga qarab oqsillarning miqdori 0,1 dan 10 % gacha o’zgarib turadi. me’daosti bezining shirasida proteazalar, amilazalar va lipaza fermentlari saqlanadi. bular orasida bosh yoki asosiy bo’lib proteolitik ferment tripsinogen hisoblanadi va bu ferment ichaklar shirasi – en...

This file contains 4 pages in DOCX format (22.5 KB). To download "me’da osti bezi shirasining tarkibi va hazmlovchi xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: me’da osti bezi shirasining tar… DOCX 4 pages Free download Telegram