техноген маданият (xvi-xx асрлар)

DOC 101.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483480865_67182.doc техноген маданият (xvi-xx асрлар) режа: 1. уйгониш даври. европа маданиятининг шаклланиши, ривожи ва антик анъаналарни тикланиши. 2. xvii асрда маънавий маданият. рационализм ва фан ютуклари. 3. xviii аср маърифатпарварлик асри. 4. xix асрда маданият сохасида юз берган узгаришлар. саноат инкилоби ва илмий- техника ютуклари. 5. xx аср маданият ривожидаги янги й^налишлар таянч тушунчалар:техноген маданият, антропоцентризм, рационализм, утилитар, эмперик, техноцентрик, технодетерминистик, оммавий маданият, мафкуравий имунитет. замонавий маданиятни техникавий, техника хукмдорлиги, дунёвий-электрон ёки ахборот маданияти деб атайдилар. бундай муносабат хозирги маданиятда фан ва техниканинг ўрни мухимлигини кўрсатади. «замонавий» ёки «янги» фан антик ёки ўрта асрлардаги фандан тубдан фарқ қилади. агар, илгарилари фан дунёни асл холда, унга дахлсиз ўрганган бўлса, энди эса, фан билиш, яратиш, ихтиро, лойиха тузиш каби жараёнларни мужассамлаштириб «инсон идроки ёрдамида хал бўладиган муаммоларга эътиборини жалб қилмоқда». хозирги фаннинг жўшқин қиёфаси мана шундан иборат. хақиқатни англашга уриниш ўрнига инсоннинг қизиқиш ва эхтиёжлари мос келувчи аниқ имкониятларни хисобга олиш харакати …

нсон ва табиатнинг ўзаро муносабатларида мутлақо ўзгача андоза шаклланди. жамиятдаги шахарликлар орқасида «гуманизм» деб номланувчи янги ғоя шаклланди. бу ном инсон хақидаги янги дунёвий фандан (studia humanitatis) келиб чиққан бўлиб, илгариги «илохият хақидаги фанни» (studio divinus) аста-секин сиқиб чиқарди. инсонпарварлик ғояси қуйидаги хусусиятларга эга: 1. табиат қонунларини -»табиий-мувофиқ» тамойили асосида тушунтиришга асосланиш; 2. инсонни муаммолар маркази қилиб олиш (антропоцентризм) – инсонга табиатнинг тожи сифатида қараш; 3. ақлий тафаккур (рационализм)- инсон идрок ва заковат орқали атроф мухитни, ўз-ўзини билади деб хисоблаш; инсон нимаси билан ердаги бошқа барча нарсалардан фарқ қилиб худога яқинлаша олади, инсон қандай фазилатларга эга? инсонпарварлик ғояларининг ривожланиши дунё ва инсоннинг диний концепцияси бузилишига ва xviii асрда инсон шахсининг ўзини қадрлаш хақидаги таълимот пайдо бўлишига олиб келди. гуманистлар ўз таълимотининг ишонч мезони деб эмприк-тажриба ва рационалликни хисоблади. бу хулоса уларни черковни реформация қилиш (м. лютер, ж. кальвин), утопик социализм (т. мор, т. кампанелла) ва ижтимоий прагматизм (н. маккиавелли) каби …

ii асрда маърифатпарварлик ғояларининг тарқалиши ва саноат инқилоби бошланишига, нихоят, xix-xx асрлар давомида маданиятнинг классик техникавий шаклидаги ютуқларга олиб келди. xvii асрда фан европаликлар хаётига, жамият ишлаб чиқаришининг барча тизимларини ривожлантириш ва меъёрида фаолият кўрсатишнинг табиий ва зарурий шарти бўлиб махсус ижтимоий институт сифатида жадал кириб келди. давлат бу турдаги фаолиятнинг барча қийинчиликларини ўзининг зиммасига олди. xvii асрда илмий инқилоб математика ва механикада содир бўлиб, аниқ фаннинг икки йўналиши, яъни, аксиоматик ва тажрибавий фаолиятлар бирлашди. замонавий фанда эксперимент (тажриба) билишнинг усули ва қуроли сифатида назарий фаннинг антик ва ўрта асрлар шаклида тубдан фарқ қилади. экспериментга таянувчи олим антик давр донишманд-файласуфи ёки ўрта асрлардаги илохиётшуносдан фарқли оламга мутлақо бошқача муносабатни ўзига танлади. у содир бўлаётган ходисаларни кузатиш ва мушохада қилишдан табиатни эхтиёжига мос тарзда ўзгартирувчига айланди ва ўзининг сирларини намоён қилди. фаннинг шаклланиши ва секин-аста жамият хаётига мухим асос бўлиб кириши янги давр кишисининг турмуш тарзи, фикр йўсини, тафовутли қиёфаси сифатида …

аб тамойилларни белгилаб берди. маърифатпарварлар буюк француз инқилобининг идеологлари хисобланиб, уйғониш даври гуманистлари бошлаб берган маданий қадриятларни улуғлаш жараёнини нихоясига етказди. xviii асрда илмий билим жамият онгини бутунлай янги сифат даражасиги кўтарди. фан инсоннинг маънавий хаётига, чуқур кириб бориб унинг маданиятига мазмун бағишлади. кишиларнинг -табақавий, миллий-ирқий ёки бошқа фарқларидан қатъий назар барча учун бир хил мохият касб этди. европа ва шимолий американинг кўплаб мамлакатларида xix асрнинг ўрталарида индустрлаштириш ёки саноат бурилиши нихоясига етди. рационализм ва утилитаризм (манфаатпарастлик) нинг маданиятдаги белгиловчилик ўрни фан ва техника тараққиётига янги туртки берди. оддий тўқув дастгохи «женни» дан ж. уаттнинг буғ машинаси (1784 йил) ва р. фултоннинг буғ кемаси, стефенсоннинг паровозидан (1814 йил) биринчи ер ости темир йўлига (1863 йил) ўтилиши инженерлик фикрининг ўсишини кўрсатди. буғ ва электрлаштириш, телефон ва телеграф даври, астрономия, геология, биология, химия сохаларида ажойиб кашфиётлар бўлган вақт инсоният маданиятини янги босқичга кўтарди. п. сорокиннинг хулосаси билан айтганда «фақат биргина xix асрдаги …

они чуқурлашди ва кенгайди. бироқ, шу билан бирга замон ва маконни енгувчи янги усуллар хам пайдо бўлди: инсон янги техника воситасида улкан фазовий вақтни қисқа муддатда босиб ўтиб, ер юзининг хохлаган жойида бўлиши мумкин. дунё янги қиёфа касб этди. xix асрда техноцентрик дунёқараш кенг тарқалиб, кишилар ўз хаётини илмий асосда қуришга урина бошлади. инженерлик фаолияти тамойиллари табиат ва жамият хаётига кенг ёйилди. инсоннинг турмуш жараёнидаги бунёдкорлик, тирикчилик ташвишлари ўрнини бундан буён ихтирочилик, техника ижодкорлиги, эхтиёжларни қондирувчи техника воситалари яратиш эгаллади. табиат, инсон, маданият каби тушунчалар талқини сезиларли ўзгарди. табиат материал ва энергиянинг битмас-туганмас манбаи, универсал омборхонага айланиб қолди. хатто, табиат сирларини ўта чуқур англаш хам унга яқинлашиш дегани эмас, балки, аксинча қандайдир узоқ бегоналикни, фақат техник ёндошувни билдиради. инсоннинг ўз табиати сирларини англашга уриниши шунчалик қарама-қарши натижаларга олиб келади. xix аср инсонга «коинот сардори», «барча нарсалардан юқори» ёрлиғини берди. инсон кўпроқ «механик агрегат», «физик-кимиёвий унсурлар мажмуи», «маймунга турдош махлуқ», «турли …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "техноген маданият (xvi-xx асрлар)"

1483480865_67182.doc техноген маданият (xvi-xx асрлар) режа: 1. уйгониш даври. европа маданиятининг шаклланиши, ривожи ва антик анъаналарни тикланиши. 2. xvii асрда маънавий маданият. рационализм ва фан ютуклари. 3. xviii аср маърифатпарварлик асри. 4. xix асрда маданият сохасида юз берган узгаришлар. саноат инкилоби ва илмий- техника ютуклари. 5. xx аср маданият ривожидаги янги й^налишлар таянч тушунчалар:техноген маданият, антропоцентризм, рационализм, утилитар, эмперик, техноцентрик, технодетерминистик, оммавий маданият, мафкуравий имунитет. замонавий маданиятни техникавий, техника хукмдорлиги, дунёвий-электрон ёки ахборот маданияти деб атайдилар. бундай муносабат хозирги маданиятда фан ва техниканинг ўрни мухимлигини кўрсатади. «замонавий» ёки «янги» фан антик ёки ўрта асрлардаги фанда...

DOC format, 101.0 KB. To download "техноген маданият (xvi-xx асрлар)", click the Telegram button on the left.

Tags: техноген маданият (xvi-xx асрла… DOC Free download Telegram