texnogen madaniyat (xvi-xx asrlar)

DOC 76.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403253184_43948.doc texnogen madaniyat (xvi-xx asrlar) reja: 1. texnogen madaniyatning shakllanishi. 2. zamonaviy madaniyatda texnikaning ahamiyati. 3. ommaviy madaniyat. zamonaviy madaniyatni texnikaviy, texnika hukmdorligi, dunyoviy-elektron yoki axborot madaniyati deb ataydilar. bunday munosabat hozirgi madaniyatda fan va texnikaning o‘rni muhimligini ko‘rsatadi. «zamonaviy» yoki «yangi» fan antik yoki o‘rta asrlardagi fandan tubdan farq qiladi. agar, ilgarilari fan dunyoni asl holda, unga dahlsiz o‘rgangan bo‘lsa, endi esa, fan bilish, yaratish, ixtiro, loyiha tuzish kabi jarayonlarni mujassamlashtirib «inson idroki yordamida hal bo‘ladigan muammolarga e’tiborini jalb qilmoqda». hozirgi fanning jo‘shqin qiyofasi mana shundan iborat. haqiqatni anglashga urinish o‘rniga insonning qiziqish va ehtiyojlari mos keluvchi aniq imkoniyatlarni hisobga olish harakati ustun bo‘lmoqda. fan va madaniyatdagi yangi yo‘nalish shakllanishining boshlanishi uyg‘onish davri bilan bog‘liq. (xiv-xvi asrlar). uyg‘onish-evropa madaniyati taraqqiyotidagi muhim davr bo‘lib, davriy jihatdan o‘rta asrlarga mansub. biroq, bu davr mutlaqo yangi madaniyat bosqichini ochdi. shaharlar ko‘payishi, yevropada ichki va tashqi savdoning vujudga kelishi, hunarmandchilikning rivojlanishi yevropa madaniyatida …

i» (studio divinus) asta-sekin siqib chiqardi. insonparvarlik g‘oyasi quyidagi xususiyatlarga ega: 1. tabiat qonunlarini -»tabiiy-muvofiq» tamoyili asosida tushuntirishga asoslanish; 2. insonni muammolar markazi qilib olish (antropotsentrizm) – insonga tabiatning toji sifatida qarash; 3. aqliy tafakkur (rasionalizm)- inson idrok va zakovat orqali atrof muhitni, o‘z-o‘zini biladi deb hisoblash; inson nimasi bilan yerdagi boshqa barcha narsalardan farq qilib xudoga yaqinlasha oladi, inson qanday fazilatlarga ega? insonparvarlik g‘oyalarining rivojlanishi dunyo va insonning diniy konsepsiyasi buzilishiga va xviii asrda inson shaxsining o‘zini qadrlash haqidagi ta’limot paydo bo‘lishiga olib keldi. gumanistlar o‘z ta’limotining ishonch mezoni deb emprik-tajriba va rasionallikni hisobladi. bu xulosa ularni cherkovni reformatsiya qilish (m. lyuter, j. kalvin), utopik sotsializm (t. mor, t. kampanella) va ijtimoiy pragmatizm (n. makkiavelli) kabi g‘oyalarni nazariy asoslashga olib keldi. uyg‘onish davri gumanistlari dunyo va inson paydo bo‘lishidagi ilohiy g‘oyalarni butunlay inkor qilmadi, balki olam doimiy va qat’iy qonunlarga muvofiq ravishda bunyodga kelishini tasdiqladilar. idrok insonga shuning uchun …

ii asrda fan yevropaliklar hayotiga, jamiyat ishlab chiqarishining barcha tizimlarini rivojlantirish va me’yorida faoliyat ko‘rsatishning tabiiy va zaruriy sharti bo‘lib maxsus ijtimoiy institut sifatida jadal kirib keldi. davlat bu turdagi faoliyatning barcha qiyinchiliklarini o‘zining zimmasiga oldi. xvii asrda ilmiy inqilob matematika va mexanikada sodir bo‘lib, aniq fanning ikki yo‘nalishi, ya’ni, aksiomatik va tajribaviy faoliyatlar birlashdi. zamonaviy fanda eksperiment (tajriba) bilishning usuli va quroli sifatida nazariy fanning antik va o‘rta asrlar shaklida tubdan farq qiladi. eksperimentga tayanuvchi olim antik davr donishmand-faylasufi yoki o‘rta asrlardagi ilohiyotshunosdan farqli olamga mutlaqo boshqacha munosabatni o‘ziga tanladi. u sodir bo‘layotgan hodisalarni kuzatish va mushohada qilishdan tabiatni ehtiyojiga mos tarzda o‘zgartiruvchiga aylandi va o‘zining sirlarini namoyon qildi. fanning shakllanishi va sekin-asta jamiyat hayotiga muhim asos bo‘lib kirishi yangi davr kishisining turmush tarzi, fikr yo‘sini, tafovutli qiyofasi sifatida rasionalizmning paydo bo‘lishiga sabab bo‘ldi. rasionalizmning keng ko‘lamda namoyon bo‘lishi xviii asrdagi ma’rifatparvarlik harakati bilan bog‘liq. barcha baxtsizlik va nohaqlikdan …

ng ideologlari hisoblanib, uyg‘onish davri gumanistlari boshlab bergan madaniy qadriyatlarni ulug‘lash jarayonini nihoyasiga yetkazdi. xviii asrda ilmiy bilim jamiyat ongini butunlay yangi sifat darajasigi ko‘tardi. fan insonning ma’naviy hayotiga, chuqur kirib borib uning madaniyatiga mazmun bag‘ishladi. kishilarning -tabaqaviy, milliy-irqiy yoki boshqa farqlaridan qat’iy nazar barcha uchun bir xil mohiyat kasb etdi. yevropa va shimoliy amerikaning ko‘plab mamlakatlarida xix asrning o‘rtalarida industrlashtirish yoki sanoat burilishi nihoyasiga yetdi. rasionalizm va utilitarizm (manfaatparastlik) ning madaniyatdagi belgilovchilik o‘rni fan va texnika taraqqiyotiga yangi turtki berdi. oddiy to‘quv dastgohi «jenni» dan j. uattning bug‘ mashinasi (1784 yil) va r. fultonning bug‘ kemasi, stefensonning parovozidan (1814 yil) birinchi yer osti temir yo‘liga (1863 yil) o‘tilishi injenerlik fikrining o‘sishini ko‘rsatdi. bug‘ va elektrlashtirish, telefon va telegraf davri, astronomiya, geologiya, biologiya, ximiya sohalarida ajoyib kashfiyotlar bo‘lgan vaqt insoniyat madaniyatini yangi bosqichga ko‘tardi. p. sorokinning xulosasi bilan aytganda «faqat birgina xix asrdagi kashfiyot va yangiliklarning o‘zi oldingi asrlardagi kashfiyotlarning …

ni o‘zlashtira boshladi. bilishning maydoni chuqurlashdi va kengaydi. biroq, shu bilan birga zamon va makonni yenguvchi yangi usullar ham paydo bo‘ldi: inson yangi texnika vositasida ulkan fazoviy vaqtni qisqa muddatda bosib o‘tib, yer yuzining xoxlagan joyida bo‘lishi mumkin. dunyo yangi qiyofa kasb etdi. xix asrda texnotsentrik dunyoqarash keng tarqalib, kishilar o‘z hayotini ilmiy asosda qurishga urina boshladi. injenerlik faoliyati tamoyillari tabiat va jamiyat hayotiga keng yoyildi. insonning turmush jarayonidagi bunyodkorlik, tirikchilik tashvishlari o‘rnini bundan buyon ixtirochilik, texnika ijodkorligi, ehtiyojlarni qondiruvchi texnika vositalari yaratish egalladi. tabiat, inson, madaniyat kabi tushunchalar talqini sezilarli o‘zgardi. tabiat material va energiyaning bitmas-tuganmas manbai, universal omborxonaga aylanib qoldi. hatto, tabiat sirlarini o‘ta chuqur anglash ham unga yaqinlashish degani emas, balki, aksincha qandaydir uzoq begonalikni, faqat texnik yondoshuvni bildiradi. insonning o‘z tabiati sirlarini anglashga urinishi shunchalik qarama-qarshi natijalarga olib keladi. xix asr insonga «koinot sardori», «barcha narsalardan yuqori» yorlig‘ini berdi. inson ko‘proq «mexanik agregat», «fizik-kimiyoviy unsurlar majmui», …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "texnogen madaniyat (xvi-xx asrlar)"

1403253184_43948.doc texnogen madaniyat (xvi-xx asrlar) reja: 1. texnogen madaniyatning shakllanishi. 2. zamonaviy madaniyatda texnikaning ahamiyati. 3. ommaviy madaniyat. zamonaviy madaniyatni texnikaviy, texnika hukmdorligi, dunyoviy-elektron yoki axborot madaniyati deb ataydilar. bunday munosabat hozirgi madaniyatda fan va texnikaning o‘rni muhimligini ko‘rsatadi. «zamonaviy» yoki «yangi» fan antik yoki o‘rta asrlardagi fandan tubdan farq qiladi. agar, ilgarilari fan dunyoni asl holda, unga dahlsiz o‘rgangan bo‘lsa, endi esa, fan bilish, yaratish, ixtiro, loyiha tuzish kabi jarayonlarni mujassamlashtirib «inson idroki yordamida hal bo‘ladigan muammolarga e’tiborini jalb qilmoqda». hozirgi fanning jo‘shqin qiyofasi mana shundan iborat. haqiqatni anglashga urinish o‘rniga insonning qiziqi...

DOC format, 76.5 KB. To download "texnogen madaniyat (xvi-xx asrlar)", click the Telegram button on the left.

Tags: texnogen madaniyat (xvi-xx asrl… DOC Free download Telegram