xvi—xx asrlarda polsha

DOC 14 стр. 219,5 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 219,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

xvi—xx asrlarda polsha reja: 1. polyaklar reformatsiyasi va kontrreformatsiya 2. yagellolar sulolasining tugashi. korol hokimiyatining yana zaiflanib ketishi. 3. kazakdehqonlarning polshaga qarshi qo‘zg‘oloni 4. xvii asrning ikkinchi yarmida polshadagi feodal anarxiya. xvi asrda polshaning iqtisodiy taraqqiyoti. xvi asrda polsha katta davlat edi, buyuk polsha, mazoviya, qichik polsha, litva, galitsiya, janubig‘arbiy rus, g‘arbiy va sharqiy prussiya (bu o‘lka qaram, vassal mamlakat sifatida), livoniyaning bir qismi (liflandiya) polsha davlati sostaviga kirgan edi. xvi asr boshlarida polshaning 5 millionga yaqin aholisi bor edi (o‘sha davrdagi angliya yoki niderlandiyadagidan ancha ortiq edi). ammo shu bilan birga xvi asrda polsha tipik agrar ;mamlakat bo‘lib qola berdi. umuman uning sanoati va savdosi yaxshi rivojlanmagan edi. turklarning sharqijanubiy yevropadagi istilolari munosabati bilan va buyuk geografik kashfiyotlar natijasida polsha xalqaro savdoning asosiy yo‘llaridan chetda qolib ketgan edi. щarqiy yevropadagi boshqa mamlakatlar (sharqiy germaniya, baltikabo‘yi mamlakatlari) kabi polsha ham g‘arbiy yevropadagi sanoat sohasida ancha taraqqiy qilgan mamlakatlarga qishloq xo‘jalik …

2 / 14

aket qabul qilingan qonunlar polyak dehqonlarini asoratga solishni yuridik jihatdan rasmiylashtirib berar, dehqonni panlar ixtiyoriga tamomila topshirardi. 1496 yilda qabul qilingan qonun (statut) tirikchilik uchuy pul topish maqsadida bir dehqon oilasidan faqat bir kishining chetga ketib ishlashi mumkin deb, dehqonlarning qishloqdan chetga chiqib ketishlarini cheklab qo‘ygan edi. 1520 yilda qabul qilingan qonun ilgari barshchina bilan sira aloqasi b^lmagan dehqonlarni ham haftada bir kun barshchina ishlab berishga majbur etar edi. 1543 yilda chiqarilgan qonun qochib ketgan krepostnoy (xolop)ning barcha molmulki bilan o‘z pomeshchigi ixtiyoriga qaytarilishini talab qilar edi. 1575 yilda qabul qilingan qonunda pomeshchik yerlarida yashagan dehqonlar uchun «pan xohishirodasi bilan» cheksiz barshchina o‘rnatildi. krepostnoylar tamomila panlar sudi ixtiyoriga berilgan edi. dehqonlarni hamma ishlar yuzasidan, shu jumladan, jinoiy ishlar uchun ham pomeshchik sud qilar edi. pan «g‘azabi oshib» krepostnoy dehqonni o‘ldirib qo‘yganida ozgina shtraf bilan qutular edi. pomeshchik dehqonlarning hamma yerlarini tortib olib, o‘zlarini xizmatkor, malay qilishga haqli edi. krepostnoy dehqonlarni …

3 / 14

omeshchiklar monopoliyasida edi. pomeshchiklar manfaatini ko‘zlab, hukumat chet ellardan kiritiladigan sanoat mollaridan boj olmas va pomeshchiklarga zarur bo‘lgan sanoat mollarini polshadan chetga chiqartirmas edi. xvi—xvii aerlarda polyak shaharlarining evolyusiyasi. polshada xv asrning ikkinchi yarmi — xvi asrning birinchi yarmida shahar rivojlanishda davom etdi. bu davrda qo‘pgina yangi shaharlar vujudga keldi, bular orasida tez o‘sayotgan var shava ham bor edi. eski shaharlardan janubda krakov, lyublin: sandomir, shimolda torun va gdansk (yoki dansig) ajralib turardi. polsha savdogarlari g‘arbdan janubiy sharqqa (qora dengizning shimoliy sohilidan, moskva davlatidan) yo‘llar polsha orqali o‘tganligi munosabati bilan vositachi savdogarlar sifatida katta foyda olardilar. polsha germaniya, vengriya, italiya, skandinaviya mamlakatlari va rossiya bilan intensiv savdo olib borardi. polsha shaharlarida bu davrda sanoatning turli tarmoqlari: movut to‘qish, turli gazlamalarga gul bosish, metallurgiya, ko‘nchilik, qog‘oz, shisha va boshqa ishlab chiqarishlar ancha muvaffaqiyatli rivojlandi. boy shaharliklar orasida mahalliy polyak elementlari ustunlikni qo‘lga ola boshladilar. kelgindi nemis hunarmandlari va savdogarlari sekinasta polyaklar …

4 / 14

lab polsha shaharlariga hujum boshladilar va uning iqtisodiy pozitsiyalarini butun choralar bilan kamsitdilar. panlar va shlyaxtalar o‘z qishloq xo‘jalik mahsulotlarini poshlinasiz olib chiqish 'huquqini davlatdan olgan bir paytda, polyak sanoati har qancha imtiyozli poshlinalarga qaramasdan chet el konkurensiyasidan himoya qilinmasdi. panlar va shlyaxtalarning manfaatlari hamda shaharlarning yakdol zarari hisobyga polshaga sanoat mahsulotlarining bemalol olib kirilishiga ruxsat etilgan edi. polsha hukumati shahar hunarmandchilik sexlarini siqib qo‘ydi va qisman tugatdi. shaharliklarga yer sotib olish ta^qiqlab qo‘yildi. polyak feo— dallari krepostnoy dehqonlarni shahar sanoati mahsulotlarini sotib olishdan ataylab tiyib turardilar va bu bilan ichki bozorning biror darajada kengayishiga xalaqit berardil'ar. ichki bozor rivojlanmasa, milliy sanoat ham rivojlana olmaydi. ana shu tadbirlar natijasida xvi asrning ikkinchi yarmi va xvii asrning birinchi yarmida polsha shaharlarining xo‘jaligi orqaga qarab ketdi. ayrim joylarda vujudga kela. boshlagan manufakturalar halok bo‘la boshladi. shahar hunarmandchiligi zo‘rga yashab kelardi. shu tarzda polyak uchinchi sosloviesining shakllanishi uzilkesil barbod bo‘ldi. polshaning siyosiy tuzumi. …

5 / 14

dehqonlar urushi» degan kitobida'nemis ritsarligini polyak shlyaxtasi oylan taqqoslagan holda xarakterlab, bunday degan edi negiziga qurilgan dvoryanlar demokratiyasining polshada mavjud bo‘lgan tarzdagi formasi... jamiyatning eng ibtidoiy formalaridan biri edi». polsha korolining doimiy armiyasi yo‘q edi, shuning uchun u tamomila shlyaxta lashkariga, ya’ni «pospolita qulatuvchilari»ga qaram edi. korolning moliyaviy ahvoli ham nihoyatda tang edi. hatto bir zamonlar korolga qarashli yermulklarning ham ko‘p qismi xv asr davomida va xvi asr boshlarida magnatlar qo‘liga o‘tib ketgan edi. korollar bu yerlarni korollik ixtiyoriga qaytarish (reduksiya qilish) masalasini ko‘p marta ko‘tarib chiqqan bo‘lsalar ham, lekin natijasiz qolgan edi. polyaklar reformatsiyasi va kontrreformatsiya. xvi asrning 20 yillaridan e’tiboran polshada reformatsiya harakatlari keng tarqala boshladi. polyak reformatsiyasining xususiyati uning juda xilmaxil ekanligida edi. polshaga lyuteranlik, ham kalvinizm, guschilar cherkovi («chex birodarlary») va boshqalar kirib kela boshladi. troitsa haqidagi ta’limotni rad etuvchi hamda xristian dogmatlari va urfodatlarini ratsionalistik ruhda talqin qiluvchi antitrinitarizm deb ataladigan oqim polsha reformatsiyasining eng …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvi—xx asrlarda polsha"

xvi—xx asrlarda polsha reja: 1. polyaklar reformatsiyasi va kontrreformatsiya 2. yagellolar sulolasining tugashi. korol hokimiyatining yana zaiflanib ketishi. 3. kazakdehqonlarning polshaga qarshi qo‘zg‘oloni 4. xvii asrning ikkinchi yarmida polshadagi feodal anarxiya. xvi asrda polshaning iqtisodiy taraqqiyoti. xvi asrda polsha katta davlat edi, buyuk polsha, mazoviya, qichik polsha, litva, galitsiya, janubig‘arbiy rus, g‘arbiy va sharqiy prussiya (bu o‘lka qaram, vassal mamlakat sifatida), livoniyaning bir qismi (liflandiya) polsha davlati sostaviga kirgan edi. xvi asr boshlarida polshaning 5 millionga yaqin aholisi bor edi (o‘sha davrdagi angliya yoki niderlandiyadagidan ancha ortiq edi). ammo shu bilan birga xvi asrda polsha tipik agrar ;mamlakat bo‘lib qola berdi. umuman uning sanoati...

Этот файл содержит 14 стр. в формате DOC (219,5 КБ). Чтобы скачать "xvi—xx asrlarda polsha", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvi—xx asrlarda polsha DOC 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram