эртак

DOC 126,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403260411_44195.doc эртак халқ оғзаки поэтик ижодидаги энг бой ва рангба-ранг жанрлардан бири эртакдир. эртак халқ турмуши, уриниши, меҳнати, юксак идеалларига масканлиги, хуллас, халқ ҳаётининг барча жабҳалари билан узвий боғланганлиги билан ҳам ғоятда эътиборлидир. зеро, эртаклар ҳеч вақт бекорчи, эрмак нарсалар бўлмай, улар ҳамма вақт зўр ижтимоий ва тарихий аҳамиятга эгадир. баҳайбат маҳлуқлар ҳақида ҳикоя қилувчи эртак ва афсоналар ва бу бой жанрнинг бошқа турли кўринишларида у ёки бу даврнинг ижтимоий, ҳаётий курашлари, халқ манфаатлари ўзининг бадиий ифодасини топгандир. ана шу булоқ сингари жўшқин, уммондек тубсиз, бебаҳо хазина бўлмиш эртак ўзининг ғоявий мазмуни, бадиий қудрати билан ҳамиша меҳнат аҳлини ўзига мафтун этиб келган. эртакнинг муҳим хусусиятларидан бири унинг ҳар доим халқ ҳаёти, кураши, тарихи, психологияси, дунёқараши, урф-одатлари билан жуда яқин боғланган бўлиши, инсонларга ахлоқий ва маънавий йўлдош бўлиб келишидадир. эртак – инсоннинг маънавий ва жисмоний кучига ишонч руҳи билан тўлиб-тошган. у инсонга бутун реал ва табиатдан ташқари кучларнинг бўйсунганини ифодалайди. эртакларда …

ёр ҳаётга эргашиш каби ғоялар эртакларда ёрқин образлар орқали тасвирланган. халқ эртакларидаги бу мотивлар ғоявий-эмоционал таъсирини кучайтиради, меҳнаткашларнинг зулмкорларга қарши нафрат-ғазабини оширади ва халқ маънавий ҳаётининг ажралмас қисмини ташкил этади. халқ даҳоси билан яратилган эртаклар ёш авлоднинг тарбиясига кучли таъсир қилади. яна эртаклар халққа маънавий ҳиссиётни уйғотади, ўз кучи, ўз ҳуқуқи, ўз озодлигини англатиши, ундаги мардлик ва ватанга муҳаббат туйғуларини уйғотиши билан ҳам маънавий озиқ бериб келган. халқ эртакларида эл-юртни кўз қорачиғидай авайлаб сақловчи ажойиб ватанпарвар қаҳрамонларни улуғлади; аёлларнинг ҳақ-ҳуқуқини ҳимоя қилди; осмонда учишни, ойга етишни орзу қилди, «ойнайи-жаҳон»лари орқали ер юзида бўлаётган воқеаларни билиб турди, узоқни яқин қилди; «очил дастурхон»лари билан нозу-неъматлар яратди; кишилар характеридаги ярамас одатларни, номаълум, номаъқул ҳислатларни танқид остига олди; мардлик, эпчиллик, довюраклик, меҳнатсеварлик, ҳалоллик, вафодорлик, тўғрилик, саҳийлик ғояларини илгари сурди, улуғлади. сафарга отланган ботирнинг бир сиқим тупроқни ўзи билан бирга олиб кетганлигини ҳикоя этувчи эртакни эсланг. ана шу бир сиқим ватан тупроғи ўзгалар юртида унга …

г қизи», «зумрад ва қиммат», «ота васияти», «кўк қўчқор», «уч оғайни ботирлар», «камбағал-қашшоқ», «аҳмадлар» каби эртакларни олиб кўрайлик. бундай эртакларда маҳнаткаш халқнинг мунг ва зори, қайғу ва ҳасрати ҳам, қувончи ва бахтли, шод ва эркин кунларга интилишлари ҳам ўз ифодасини топган, яхши яшаш ҳақидаги эзгу ният, орзу-умиди акс этган. ўтмишда қашшоқ яшаган, оғир меҳнатдан тинка-мадори қуриган, оч-юпун, бир парча нонга зор бўлган кишилар фаровон турмуш, яхши кунлар ҳақида ўз орзу-истакларини ўз оғзаки ижодлари орқали баён қилганлар. меҳнаткаш халқнинг турмуш шароитини яхшилашга қаратилган бундай эртакларнинг қаҳрамонлари турли тоифадаги кишилар: бири чўри, бири ишсиз - қашшоқ, бири подачи, бири овчи – мерган. лекин барчасининг ҳам интилиши ва нияти бир: яхши яшаш, севгилиси висолига етиш, эл-юрт хизматига камарбаста бўлиш – бу йўлда дуч келган тўсиқ ва ғовлардан довюраклик ва жасорат кўрсатиб ўтишдан иборатдир. эртак қаҳрамонлари поклик, ақл-заковат, тадбиркорлик, қаҳрамонлик билан иш кўрганликлари учун ҳам омадлари келади, бахтли бўладилар. мактабгача таълим ёшидаги болаларга ўқиб, …

ерга, бу ерга юра бошлаган вақтида ҳм бирор иш бериш лозимдир. унга бериладиган бу иш ахамиятсиз, ҳатто «иш» номи беришга лойиқ бўлмаса ҳам, ундан келадиган фойда зўрдир. чунки ундай ишлар болада ишни севиш, ишга берилиш севгисини қўзғатади. бола боғчага бориб юргандаёқ ўсиб, улғайиб яшашнинг асоси иш, меҳнат, деб камол топмоғи зарур. боғчада бажариши керак бўлган юмушларни боланинг ўзи эркин ишласин, хатолари учун ўзини жавобгар сезсин. ёш қалб ишлаганда ҳам ишнинг натижасини ўйлаб ишлашга, фикр юритишга, тўғри ишлашга, ғайрат қилишга кўниксин. аммо бу борада шу нарсани ҳам таъкидлаб ўтиш керакки, бу малакалар бирдан ҳосил бўлмайди, балки аста-секин юзага келади. лекин заминни жуда эрта, боғчадан бошлаб қўйиш керак. болада меҳнат малакаси вужудга келса, у ота-онаси, катталарнинг кўрсатиб туришини кутиб ўтирмай, ўзи эплаб кетаверади. бу ерда яна бир муҳим нарсани таъкидлаб ўтиш керак. ишга ўрганиш ва ўргатишда диққат қилинадиган яна бир нарса - ҳар ишни ўз вақтида бажаришдир. ишга одатланиш қанча муҳим бўлса, …

ткаш қумурсқалар ва улар ҳақида халқ тўқиган «қумурсқа» эртагини шу ёшдаги болаларга ўқиб, ҳикоя қилиб, айтиб бериш яхши самара беради. ўзи кичкина болалар у ёқда турсин, ҳатто катталар ҳам унча менсимайдиган қумурсқанинг ишчанлигини, кечаси-ю кундузи тинмай меҳнат қилишини уни кузатган одам сезади, холос. ўаётда шундай: ким ишласа, тиним билмай меҳнат қилса соғлиги яхши бўлади, бой-бадавлат яшайди, ҳеч кимга ҳеч қачон хор-зор бўлмай умр кечиради. қумурсқа мақтанчоқ эмас, у оддий ва содда. шу оддийлиги, соддалиги, меҳнаткашлиги билан ажралиб туради. савол-жавобларда муз, булут, қуёш, ёмғир, ер, ўт, мол, бўри, мерган-у сичқон кабилардан ҳам қумурсқа устун чиқади. қумурсқанинг ўзига берилган таърифларда ҳам бу маъно кўзга яққол ташланиб туради: - қорнинг нима учун катта? - жигарим зўр, - деди қумурсқа. - белинг нима учун ингичка? - меҳнатим зўр! - калланг нима учун катта? - давлатим зўр! меҳнатим зўр, савлатим зўр, мен зўр, мен зўр! бу ёшдаги болаларга тавсия этиладиган эртакларнинг асосий қисмини тўғри сўз, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "эртак"

1403260411_44195.doc эртак халқ оғзаки поэтик ижодидаги энг бой ва рангба-ранг жанрлардан бири эртакдир. эртак халқ турмуши, уриниши, меҳнати, юксак идеалларига масканлиги, хуллас, халқ ҳаётининг барча жабҳалари билан узвий боғланганлиги билан ҳам ғоятда эътиборлидир. зеро, эртаклар ҳеч вақт бекорчи, эрмак нарсалар бўлмай, улар ҳамма вақт зўр ижтимоий ва тарихий аҳамиятга эгадир. баҳайбат маҳлуқлар ҳақида ҳикоя қилувчи эртак ва афсоналар ва бу бой жанрнинг бошқа турли кўринишларида у ёки бу даврнинг ижтимоий, ҳаётий курашлари, халқ манфаатлари ўзининг бадиий ифодасини топгандир. ана шу булоқ сингари жўшқин, уммондек тубсиз, бебаҳо хазина бўлмиш эртак ўзининг ғоявий мазмуни, бадиий қудрати билан ҳамиша меҳнат аҳлини ўзига мафтун этиб келган. эртакнинг муҳим хусусиятларидан бири унинг ҳар до...

Формат DOC, 126,0 КБ. Чтобы скачать "эртак", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: эртак DOC Бесплатная загрузка Telegram