variatsiya ko‘rsatkichlari

DOCX 20 pages 125.2 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 125.2 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

variatsiya ko‘rsatkichlari reja: 0. variatsiya mohiyati va uni o’lchash zaruriyati. 0. o‘rtacha kvadrat tafovut (dispersiya). 0. variatsiya koeffisienti. 1. variatsiya mohiyati va uni o‘lchash zaruriyati variatsiya - bu qator hadlarining tebranuv-chanligi, varianta qiy-matlarining o‘zgaruv-chanligidir. ommaviy hodisa va jarayonlar taqsimotlari murakkab tuzilmali va ko‘p qirrali masaladir. ularni o‘rganishga statistika turli jihatlardan yondashadi. avvalambor belgining o‘rtacha darajasi (miqdoriy qiymati)ni aniqlab to‘plamni umumlashtirib ta’riflaydi, mazkur to‘plam birliklarida u olgan miqdoriy qiymatlar o‘rtasidagi farqlardan chetlanib, ularni tekislab (silliqlab) muayyan hodisalar to‘plamining rivojlanish qonuniyatlarini yoritadi. bu - taqsimot qatorlarini tahlil qilishning bir tomoni. mazkur masalaning ikkinchi tomoni qator variatsiyasini, o‘rganilayotgan belgi miqdoriy qiymatlari o‘rtasidagi farqlarni sinchiklab o‘rganishdan, ularni umumlashtiruvchi ko‘rsatkichlarni hisoblab, taqsimot qatoriga xos og‘uvchanlik, bo‘yiga cho‘ziluvchanlik yoki ayrim oraliqlarda birliklar to‘planishi (kontsentratsiyalanishi) kabi xususiyatlarni aniqlashdan iborat. bu ko‘rsatkichlarda ommaviy hodisa va jarayonlarning sifat aniqligi va xususiyatlari ham namoyon bo‘lishini hisobga olsak, u holda masalaning mazkur tomoni nazariy va amaliy jihatdan qanchalik katta ahamiyat kasb …

2 / 20

miyat va tabiat hodisalariga variatsiya xosdir. aksariyat statistika usullari yo variatsiyani o‘lchashga asoslanadi yoki undan chetlanish (abstraktsiyalanish) yo‘llarini yaratishga tayanadi. u holda ham, bu holda ham variatsiyani o‘lchash zarurati tug‘iladi. dispersiya – bu qator variantalari qiymatlari bilan ularning arifmetik o‘rtachasi orasidagi tafovutlar kvadratlaridan olingan arifmetik o‘rtachadir. variatsiya kengligi taqsimot qatorining eng katta va eng kichik variantalari orasidagi farqdir. variatsiya, ya’ni belgi qiymatlarining qator markaziy miqdorlari (belgi darajasi) atrofida sochilishi (tarqoqligi)ning eng oddiy me’yori variatsiya kengligidir (inglizcha range). u o‘rganilayotgan belgining eng katta va eng kichik miqdoriy qiymatlari orasidagi farqni belgilaydi, ya’ni . bu yerda - belgining eng katta qiymati(qator hadi), - uning eng kichik qiymati. variatsiya kengligida taqsimotning ichki shakli, ya’ni miqdorlar orasidagi tafovutlar aks etmaydi. simmetrik qator uchun ham, asimmetrik (og‘ma) qator, masalan, j - simon taqsimot uchun ham variatsiya kengligi biror miqdorga teng bo‘lishi mumkin, vaholanki bunday taqsimotlar tarqoqlik darajasi jihatidan bir-biridan odatda jiddiy farq qiladi. 2. o‘rtacha …

3 / 20

diz ostidan chiqarish zarur. natijada hosil bo‘lgan ko‘rsatkich variatsiya o‘rtacha darajasini aniq ifodalaydi va u kvadratik o‘rtacha tafovut (inglizcha standard deviation - s.d.) deb ataladi, ya’ni: saflangan qatorlarda (7.4.a) vaznli qatorlarda (7.4.b) o‘rtacha kvadrat va kvadratik o‘rtacha tafovutlar hisoblashni quyidagi misolda ko‘rib chiqamiz. ikki qavatli uyning birinchi qavatida 5 xonadon va 2 qavatida 7 xonadon yashaydi. xonadonlar o‘rtacha oila a’zosiga to‘g‘ri keladigan oylik daromadlar bo‘yicha quyidagicha taqsimlangan (ming so‘m). 7.1-jadval uy ho‘jaliklarining bir a’zoga o‘rtacha oylik daromadi bo‘yicha taqsimoti i-qavat (ming so‘m) ii-qavat (ming so‘m) 30 28 900 784 -10 100 -22 484 -19 361 35 35 1125 1225 -5 25 -15 225 -12 144 40 42 1600 1764 0 0 -8 64 -5 25 45 47 2025 2209 5 25 -3 9 0 0 50 51 2500 2601 10 100 1 1 4 16 - 57 - 3249 - 7 49 10 100 - 90 - 8100 - 40 …

4 / 20

zgarmas miqdorga kamaytirsak (yoki ko‘paytirsak), ya’ni , bu hol dispersiya va kvadratik o‘rtacha tafovutga ta’sir etmaydi, ya’ni yangi qator uchun bunday ko‘rsatkich boshlang‘ich qator ko‘rsatkichlariga teng bo‘ladi: (7.5) qator hadlarini biror o‘zgarmas miqdor k marta qisqartirilsa (yoki ko‘paytirilsa), dispersiya k2 marta, kvadratik o‘rtacha tafovut k marta ozayadi (yoki ortadi). u=x/k bo‘lsa (7.6) 1. 7-bobda xususiy o‘rtacha darajalari bo‘lgan ikki qatordan tarkib topgan umumiy qator o‘rtacha darajasi orasida quyidagicha bog‘lanish mavjudligi ko‘rsatilgan edi . bu yerda n1, n2 va n = n1+n2 ayrim va umumiy to‘plam hajmi (qatorlar variantlarining soni). - tegishli tartibda qator o‘rtacha darajalari. xuddi shuningdek, umumiy qator dispersiyasi va kvadratik o‘rtacha tafovutini tarkibiy qatorlarning tegishli ko‘rsatkichlari orqali ifodalash mumkin. tarkibiy qatorlar dispersiyasi 21 va 22 , ularning o‘rtacha miqdorlari bilan umumiy o‘rtacha orasidagi farqlarni va deb belgilasak, u holda (7.4) formulaga binoan bu tarkibiy qatorlarning umumiy o‘rtachaga nisbatan hisoblangan o‘rtacha kvadrat tafovutlari s21 = 21 + d21 va …

5 / 20

ab (bo‘ylab), so‘ngra tartib sonlari bilan belgilab chiqish natijasida barpo bo‘ladigan n - rangli qatorlarni olish mumkin. dispersiya va kvadratik o‘rtacha tafovut hisoblashning soddalashtirilgan usullari umumiy dispersiya o‘rtacha juz’iy dispersiya bilan juz’iy o‘rtachalar dispersiyasi yig‘indisiga teng. bu dispersiyalarni qo‘shish qoidasi deb ataladi. yuqorida bayon etilgan dispersiya xossalariga tayanib bu ko‘rsatkichni, demak, kvadratik o‘rtacha tafovutni ham hisoblashni bir muncha soddalashtirish mumkin. shunday yo‘llardan biri shartli moment usuli deb ataladi. shartli moment usuli o‘rganilayotgan qatorning har bir hadidan a-o‘zgarmas miqdorni ayirib, olingan natijalarni boshqa k-o‘zgarmas miqdorga bo‘lsak, boshlang‘ich qator o‘rniga yangi qator vujudga keladi, ya’ni . agarda qator teng oraliqli variantalarga ega bo‘lsa, a - konstanta qilib qator o‘rtasidagi hadni (variantani), k - konstanta qilib esa oraliq kengligini olish kerak, chunki bu holda hisoblash juda soddalashadi. so‘ngra yangi -qatorning varianta qiymatlari va ularning kvadratlaridan arifmetik o‘rtachalar hisoblanadi: natijada bu ko‘rsatkich boshlang‘ich haqiqiy xi - qator dispersiyasini ham aniqlaydi, chunki (7.6). 7.1- jadval …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "variatsiya ko‘rsatkichlari"

variatsiya ko‘rsatkichlari reja: 0. variatsiya mohiyati va uni o’lchash zaruriyati. 0. o‘rtacha kvadrat tafovut (dispersiya). 0. variatsiya koeffisienti. 1. variatsiya mohiyati va uni o‘lchash zaruriyati variatsiya - bu qator hadlarining tebranuv-chanligi, varianta qiy-matlarining o‘zgaruv-chanligidir. ommaviy hodisa va jarayonlar taqsimotlari murakkab tuzilmali va ko‘p qirrali masaladir. ularni o‘rganishga statistika turli jihatlardan yondashadi. avvalambor belgining o‘rtacha darajasi (miqdoriy qiymati)ni aniqlab to‘plamni umumlashtirib ta’riflaydi, mazkur to‘plam birliklarida u olgan miqdoriy qiymatlar o‘rtasidagi farqlardan chetlanib, ularni tekislab (silliqlab) muayyan hodisalar to‘plamining rivojlanish qonuniyatlarini yoritadi. bu - taqsimot qatorlarini tahlil qilishning bir tomoni. m...

This file contains 20 pages in DOCX format (125.2 KB). To download "variatsiya ko‘rsatkichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: variatsiya ko‘rsatkichlari DOCX 20 pages Free download Telegram