variatsiya ko'rsatkichlari

PDF 8 pages 581.1 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 581.1 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

7-mavzu. variatsiya ko’rsatkichlari reja: 7.1. variatsiya mohiyati va uni o’lchash zaruriyati. 7.2. dispersiya va kvadratik o’rtacha tafovut xossalari. 7.3. variatsiya koeffitsientlari. 7.4. muqobil (alternativ) belgi dispersiyasi 7.5. variatsiya ko’rsatkichlarining optimal chegaralari 7.1. variatsiya mohiyati va uni o’lchash zaruriyati. to’plamda biror belgi qiymatlarining variatsiyasi deganda ayni zamon va makon sharoitida belgi miqdorlarining to’plam birliklari bo’yicha farqlanishi, tebranishi (o’zgaruvchanligi) tushuniladi. to’plam birliklari turli muhitda harakat qiladi va natijada variatsiya vujudga keladi. demak, variatsiya sababi - sharoitlarning xilma-xilligi, ularda ko’pdan-ko’p omil va kuchlar mavjudligi va turlicha amal qilib, natijaga har xil me’yorda ta’sir etishidir. x)eslatma: hadlar soni teng bo’lmagan qatorlarni qiyosiy o’rganishda bu ko’rsatkichlar qator hadlari soniga bo’linishi lozim, ya’ni qqn, rqn. variatsiya, ya’ni belgi qiymatlarining qator markaziy miqdorlari (belgi darajasi) atrofida sochilishi (tarqoqligi)ning eng oddiy me’yori variatsion kenglikdir (inglizcha range). u o’rganilayotgan belgining eng katta va eng kichik miqdoriy qiymatlari orasidagi farqni belgilaydi, ya’ni r q xmax - xmin. bu yerda xmax …

2 / 8

i n i ii f fxx 1 2 2 )(  (6.1.b) bu yerda 2 - dispersiya xi - qator variantalarining qiymatlari х - variantaning arifmetik o’rtacha qiymati, ya’ni «6.1.a» da «6.1.b» da    i n i ii f fx x 1 fi - variantlar (birliklar) soni. demak, dispersiyani quyidagi formula yordamida hisoblash mumkin. variatsion keng-lik taqsimot qato-rining eng katta va eng kichik varian-talari orasidagi farqdir. 2 22 )(xxx  (6.2) 7.2. dispersiya va kvadratik o’rtacha tafovut xossalari. dispersiya va kvadratik o’rtacha tafovut algebraik amallarni bajarish uchun eng qulay o’zgaruvchanlik me’yoridir. bu jihatdan u arifmetik o’rtachani eslatadi. dispersiya va kvadratik o’rtacha tafovutlarning eng muhim xossalarini ko’rib chiqamiz. 2 x va x arifmetik o’rtacha х nisbatan hisoblanganda bu ko’rsatkichlar o’zgaruvchanlikning eng kichik qiymatli me’yoridir, ya’ni 22 ax s bunda a х . yuqorida isbotlanganiga ko’ra, 22 2 2 2 )( d n ax sa      …

3 / 8

.12) bu formuladan foydalanish uchun misol qilib belgi darajalarini o’lchamasdan, to’plam birliklarini biror umumiy xususiyati asosida saflab (ranjirlab), so’ngra tartib sonlari bilan belgilab chiqish natijasida barpo bo’ladigan n - rangli qatorlarni olish mumkin. dispersiya va kvadratik o’rtacha tafovut hisoblashning soddalashtirilgan usullari yuqorida bayon etilgan dispersiya xossalariga tayanib bu ko’rsatkichni, demak, kvadratik o’rtacha tafovutni ham hisoblashni bir muncha soddalashtirish mumkin. shunday yo’llardan biri shartli moment usuli deb ataladi. o’rganilayotgan xi qatorning har bir hadidan a-o’zgarmas miqdorni ayirib, olingan natijalarni boshqa k-o’zgarmas miqdorga bo’lsak, boshlang’ich xi qator o’rniga yangi ui qator vujudga keladi, ya’ni ui q (xi - a) g’ k . agarda qator teng oraliqli variantalarga ega bo’lsa, a - konstanta qilib qator o’rtasidagi hadni (variantani), k - konstanta qilib esa oraliq kengligini olish kerak, chunki bu holda hisoblash juda soddalashadi. so’ngra yangi ui - qatorning varianta qiymatlari va ularning kvadratlaridan arifmetik o’rtachalar hisoblanadi:       i …

4 / 8

urdagi dispersiyalar, ya’ni umumiy dispersiya, guruhlararo dispersiya va ichki guruhiy dispersiya bilan ta’riflanadi. umumiy dispersiya hamma omillar ta’siri ostida o’rganilayotgan belgi qanday variatsiyaga ega ekanligini, guruhlararo dispersiya esa uning qaysi qismi guruhlash belgisining ta’siri natijasida shakllanganini o’lchaydi. umumiy o’zgaruvchanlikning qolgan qismi boshqa barcha omillar hissasi bo’lib, uni ichki guruhiy dispersiyalar aniqlaydi. natijada umumiy dispersiya guruhlararo dispersiya bilan o’rtacha ichki dispersiyadan tarkib topadi, ya’ni 222 ii xxx   . bu yerda 2 x  - umumiy dispersiya n xx x    2 2 )(  bunda n x x   2 iх  -guruhlararo dispersiya i i x n xx i    2 2 )(  bunda i - guruhlar soni har bir guruh uchun belgining o’rtacha qiymati; 2 i  - o’rtacha ichki dispersiya    i ii n n i 2 2   bunda i ii i n xx   …

5 / 8

plamdagi salmog’iga tengdir. bu belgi uchun dispersiya        22 22232222 2 2 2 )(22)0()1()( )( ppp qppppqppppqpppdxx f fxx p     p p p p pq2 1( ) demak, pqp  2 (6.16) alternativ belgi dispersiyasining maksimal qiymati pqq0,5*0,5q0,25 teng. variatsiyani o’rganish uchun quyidagi dispersiya turlari hisoblanadi va tahlil qilinadi. salmoqning ichki guruhiy dispersiyasi iiiip qppp  )1(2 (6.17) ichki guruhiy dispersiyalardan o’rtacha dispersiya p i i i i i i i i i i ii p p p q f f p p d p q2 21 1        ( ) ( ) (6.17a) guruhlararo dispersiya      ii i ii p dpp f fpp i 2 2 2 )( )(  (6.18) bu yerda: fi - ayrim guruhlardagi birliklar soni; ip - ayrim guruhlarda o’rganilayotgan belgi salmog’i; p - butun …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "variatsiya ko'rsatkichlari"

7-mavzu. variatsiya ko’rsatkichlari reja: 7.1. variatsiya mohiyati va uni o’lchash zaruriyati. 7.2. dispersiya va kvadratik o’rtacha tafovut xossalari. 7.3. variatsiya koeffitsientlari. 7.4. muqobil (alternativ) belgi dispersiyasi 7.5. variatsiya ko’rsatkichlarining optimal chegaralari 7.1. variatsiya mohiyati va uni o’lchash zaruriyati. to’plamda biror belgi qiymatlarining variatsiyasi deganda ayni zamon va makon sharoitida belgi miqdorlarining to’plam birliklari bo’yicha farqlanishi, tebranishi (o’zgaruvchanligi) tushuniladi. to’plam birliklari turli muhitda harakat qiladi va natijada variatsiya vujudga keladi. demak, variatsiya sababi - sharoitlarning xilma-xilligi, ularda ko’pdan-ko’p omil va kuchlar mavjudligi va turlicha amal qilib, natijaga har xil me’yorda ta’sir etishidir. x)eslat...

This file contains 8 pages in PDF format (581.1 KB). To download "variatsiya ko'rsatkichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: variatsiya ko'rsatkichlari PDF 8 pages Free download Telegram