variatsiya kо‘rsatkichlari

PPTX 33 pages 338.2 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 338.2 KB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

7-mavzu: variatsiya kо‘rsatkichlari 7-mavzu: variatsiya kо‘rsatkichlari reja: 1. variatsiya mohiyati va uni statistik о‘rganish zarurligi. 2. variatsiya kо‘rsatkichlari. 3. dispersiya va о‘rtacha kvadratik tafovut xossalari. 4. dispersiya va о‘rtacha kvadratik tafovutni «shartli moment» va “yig‘indi” usullarida hisoblash. 5. muqobil belgi dispersiyasi va о‘rtacha kvadratik tafovuti. 6. guruhlar ichidagi va guruhlararo dispersiyalar. 7. dispersiyalarni qо‘shish qoidasi va uni sabab-oqibat bog‘lanishlarni о‘rganishda qо‘llash zarurligi. 8. asimmetriya va ekssess kо‘rsatkichlari. 1 о‘rtacha miqdor bir-biridan tafovutda bо‘lgan alohida miqdorlarni umumlashtirib tavsiflasa-da, lekin о‘ziga nisbatan alohida miqdorlarning qanchalik tafovutda ekanligini, u tafovutning qanchalik katta-kichikligini ifodalay olmaydi. vaholanki, о‘rtachaning real qiymatga ega bо‘lishi bevosita alohida miqdorlar о‘rtasidagi tafovutga bog‘liq. ijtimoiy hodisalarni tahlil qilishda faqatgina umumlashtiruvchi kо‘rsatkich – о‘rtacha miqdorni hisoblash bilan cheklanmasdan, balki shu о‘rtachadan alohida miqdorlarning qanchalik tafovutda ekanini ham tahlil qilish lozim. statistikada variatsiya (o’zgaruvchanlik) deyilganda tо‘plam birliklari о‘rtasidagi tafovut (farqlanish), о‘zgaruvchanlik tushuniladi. variatsiya - bu qator hadlarining tebranuvchanligi, varianta qiymatlarining о‘zgaruvchanligidir. 2 variatsiyalarni …

2 / 33

afovut variatsiya koeffitsiyenti 4 variatsion kenglik deyilganda belgining eng katta va eng kichik darajalari о‘rtasidagi farq tushuniladi. bu yerda: r - variatsion kenglik; xmax - belgining eng katta darajasi; xmin - belgining eng kichik darajasi. mazkur kо‘rsatkich ayrim kamchiliklarga ega: birinchidan, variatsion kenglik ikki chetki hadga asoslangan, ular esa tasodifiy bо‘lishi mumkin; ikkinchidan, hadlar о‘rtacha bilan taqqoslanmaydi. shu sababli bu kо‘rsatkichdan qatorning hadlari bir-biridan unchalik katta miqdorda farq qilmaydigan sharoitlarda foydalanish mumkin. 5 b-164-16 guruhida tahsil olayotgan 5 talabaning ish staji quyidagicha 2, 3, 4, 7 va 9 yilni tashkil etadi. bu yerda, variasion kenglik teng: v=9-2=7 yil bu belgining eng kichkina (xmin va atributning eng katta qiymati (xmax) o’rtasidagi tafovutni qanchalik katta ekanligini ko'rsatadi. masalan, aholining turli guruhlarining maksimal va minimal nafaqalari, turli toifadagi ishchilar daromadlari yoki tarif razryadlari o'rtasidagi farq, ma'lum bir mutaxassislik yoki malakaga ega bo'lgan ishchilar ish haqining farqi va boshqalar. kenglik variatsiyaning muxim xarakteri bo’lib, …

3 / 33

iklar soni yig‘indisiga bо‘lgan nisbat natijasidir. xi-variatsion qatorning alohida miqdorlari; -ularning о‘rtacha miqdori; n - hadlar soni (vazn); - hadlar yig‘indisi. yuqorida kо‘rib chiqilgandek, о‘rtacha arifmetik miqdorning matematik xususiyatlaridan biri shunda ediki, alohida miqdorlar bilan ularning о‘rtachalari о‘rtasidagi farq yig‘indisi nolga teng. shuning uchun ham bu yerda farqlar ishorasiga e’tibor berilmaydi, ular qavs ichiga olinmasdan tо‘g‘ri chiziq ichiga olinadi. natijada umumiy olingan yig‘indi iqtisodiy, real ma’noga ega bо‘lmaydi, shu sababli bu kо‘rsatkich amaliyotda deyarli qо‘llanilmaydi va uning о‘rniga dispersiya ishlatiladi. b-164-16 guruhida tahsil olayotgan 5 talabaning ish staji quyidagicha 2, 3, 4, 7 va 9 yilni tashkil etadi. bu yerda, о‘rtacha mutlaq tafovut oraliqli (guruhlangan) qatorlarda ishlatiladi (mahsulotning texnologik xususiyatlaridan kelib chiqib mahsulot sifatini tahlil qilishda, mahsulotni yetkazib berish uchun shartlashilgan majburiytalarni bajarilish tavsifini xarakterlash uchun). dispersiya alohida miqdorlar bilan ularning о‘rtacha miqdori о‘rtasidagi farqlar kvadratining tо‘plamdagi birliklar soni yig‘indisiga bо‘lgan nisbat natijasidir. dispersiya lotincha "dispersio" sо‘zidan olingan bо‘lib, tarqoqlik, …

4 / 33

ngan bо‘lsa, о‘rtacha kvadratik tafovut ham shunday birliklarda ifodalanadi. yuqorida kо‘rib chiqilgan variatsiya kо‘rsatkichlari о‘rganilayotgan hodisa va voqealar qanday birliklarda (sо‘m, tonna, metr va h.k.) ifodalangan bо‘lsa, ular ham shu birliklarda ifodalanadi. bu esa turli xildagi hodisa va voqealar uchun hisoblangan kо‘rsatkichlarni taqqoslashga imkon bermaydi. ushbu muammo statistikada variatsiya koeffitsiyentini hisoblash bilan hal etiladi. yuqoridagi ma’lumotlarga tayangan holda, о‘rtacha kvadratik tafovut quyidagiga teng bo’ladi: 2,61 (yil) variatsiya koeffitsiyenti о‘rtacha kvadratik tafovutning о‘rtacha miqdorga bо‘lgan nisbat natijasiga teng. bu koeffitsiyent qiymati, agar u foizda ifodalangan bо‘lsa, 0 bilan 100 orasida yotadi. u 0 ga qancha yaqin tursa, о‘zgaruvchanlik shuncha kuchsiz va 100ga yaqinlashsa, shunchalik о‘zgaruvchanlikning kuchliligidan dalolat beradi. variatsiya koeffitsiyentini foizda ifodalash yordamida turlicha ifodalangan о‘rtacha kvadratik tafovutlar bir xil asosga keltiriladi va shu tufayli turlicha hodisalar о‘zgaruvchanligi qiyosiy tahlil qilinadi. bu kо‘rsatkich 30%dan yuqori bо‘lsa tо‘plam birliklari tarqoq va ular uchun hisoblangan о‘rtacha haqiqiy ma’no kasb etmaydi. 18 misol: kitob …

5 / 33

bilan o’rtacha ish haqi o’rtasidagi o’rtacha mutloq tafovut aniqlanadi va olingan natijalar yig’indisi ishchilar soniga bo’linadi: o’rtasidagi tafovut kvadratga ko’tariladi, ularning yig’indisi ishchilar soniga bo’linadi, ya’ni dispersiya aniqlanadi: kvadrat ildizdan chiqarilib, o’rtacha kvadratik tafovut aniqlanadi: chiqqan natijadan o’rtacha kvadratik tafovut bilan o’rtacha miqdorning nisbati, ya’ni variasiya koeffisienti aniqlanadi: demak, birinchi xo’jalikda o’rtacha kvadratik tafovut o’rtacha arifmetik miqdorning atigi 34,5 %ni, ikkinchi brigadada esa 123,8 %ni tashkil qilar ekan. demak olmachilikka nisbatan anorchilik xo’jaligida o’zgaruvchanlik 3-4 baravar yuqori, ya’ni variasiya kuchli ekan. ma’lumki, tо‘plam birliklari о‘rtasidagi tafovut bir qancha omillar о‘zgarishiga bog‘liq. bu omillar ta’sirini biz statistikaning boshqa usullari yordamida о‘rganishimiz mumkin. ulardan biri guruhlash usulidir. guruhlash usuli yordamida tо‘plam birliklarini ma’lum bir belgi bо‘yicha turdosh guruhchalar yoki bо‘laklarga ajratamiz. bu bilan birliklarning chetlanishiga ta’sir qiluvchi omillar uch guruhga: umumiy, guruhlararo va guruh ichidagi omillarga ajraladi. endi tebranishning uch kо‘rsatkichini aniqlash zarur bо‘ladi: umumiy dispersiya, guruhlararo dispersiya va guruhlar ichidagi dispersiya. …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "variatsiya kо‘rsatkichlari"

7-mavzu: variatsiya kо‘rsatkichlari 7-mavzu: variatsiya kо‘rsatkichlari reja: 1. variatsiya mohiyati va uni statistik о‘rganish zarurligi. 2. variatsiya kо‘rsatkichlari. 3. dispersiya va о‘rtacha kvadratik tafovut xossalari. 4. dispersiya va о‘rtacha kvadratik tafovutni «shartli moment» va “yig‘indi” usullarida hisoblash. 5. muqobil belgi dispersiyasi va о‘rtacha kvadratik tafovuti. 6. guruhlar ichidagi va guruhlararo dispersiyalar. 7. dispersiyalarni qо‘shish qoidasi va uni sabab-oqibat bog‘lanishlarni о‘rganishda qо‘llash zarurligi. 8. asimmetriya va ekssess kо‘rsatkichlari. 1 о‘rtacha miqdor bir-biridan tafovutda bо‘lgan alohida miqdorlarni umumlashtirib tavsiflasa-da, lekin о‘ziga nisbatan alohida miqdorlarning qanchalik tafovutda ekanligini, u tafovutning qanchalik katta-kichikligini ...

This file contains 33 pages in PPTX format (338.2 KB). To download "variatsiya kо‘rsatkichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: variatsiya kо‘rsatkichlari PPTX 33 pages Free download Telegram