ionlovchi nurlarning turlari, manbalari va birliklari

DOC 98.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1522393327_70466.doc ionlovchi nurlarning turlari, manbalari va birliklari reja: 1. ionlovchi nurlarning turlari. 2. ionlovchi nurlarning manbalari va xossalari. 3. radiologik kattaliklar, birliklar. 4. radiatsiyani qayd qilish printsiplari va dozimetriya usullari. 5. ionlovchi nurlardan saklanishning fizik usullari va radioaktiv moddalardan tozalanish. 6. radioaktiv ifloslanishdan saqlash va uni bartaraf qilish ionlovchi nurlarning turlari. ionlovchi nurlar tabiati buyicha ikki katta guruxga-korpuspulyar va kvant nurlarga bulinadi. korpuspulyar nurlar uta mayda, elementar zarrachalardan tartib topgan. eslatma. moddiy muxit atom va molekulalardan tarkib topgan. atom kimyoviy bulinmaydigan eng kichik zarracha bulib, (atom - bulinmas demakdir) tuzilishi - musbat zaryadli, ogir yadro va uning atrofida aylanuvchi elektronlardan tarkib topgan. atom yadrosi nuklonlar deb atalmish (nukleus - yadro) zarrachalardan tarkib topgan. nuklonlar ikki xil, musbat zaryadli zarachalar – protonlar va zaryadsiz zarrachalar –neytronlardan iborat. proton va neytronlar massasi atom massa birligiga, ya`ni 1ga teng. protonlar zaryadi +1ga teng. elektronlar zaryadi –1, massasi uta kichik, 1/1837 atom massa birligiga …

iga boglik xolda xavoda 1-16 sm (urta xisobda 10 sm), yumshok tukimalarda bir necha un mikronni tashkil kiladi (0,1 mm-dan oshmaydi) al`fa nurlar odam terisining shox katlamida deyarli tulik tutilib koladi. al`fa zarrachalar muxitdan utayotib atom elektronlariga tuknashib, ularni orbitadan urib chikaradi va buning uchun urta xisobda 35 ev energiya sarf kiladi. radioaktiv atomlardan uchib chikuvchi al`fa-zarrachalar energiyasi 2-11 mev (milion ev) ni tashkil kiladi. zarrachalar muxitdan tugri yunalish bilan utadi, uz yulida dastlab nisbatan siyrak, uning nixoyasida uta zich ionlar - ionizatsiya ustuni xosil kiladi. al`fa nurlari vositasida tashkaridan nurlash biologik uzgarishlar chakirmaydi, chunki bu nurlar yutilgan terining shox katlami ulik xujayralaridir. aksincha, al`fa nuri manbasining organizmga kirishi (ichki nurlash) chukur uzgarishlar keltirib chikaradi. bu sharoitda, nur tirik xujayralar orkali utadi, unda kuchli ionizatsiya va biologik uzgarishlar chakiradi. beta nurlar (β) asosan manfiy zaryadli zarrachalar - elektronlar (e-) yoki ularning aks zarrachasi pozitronlar (e+) okimidir. bu nurlar engil zarrachalarga …

ash tibbiyotda asosan teri kasalliklarini davolashda ishlatiladi. tibbiyot amaliyotida maxsus tezlatgichlarda (betatronlar va tsiklotronlarda xosil kilingan) yukori energiyali (megavol`tli) elektronlar okimi xam kullaniladi. bu nurlar tukimalarda ancha chukurlikka kirishi mumkin. pozitronlar - elektronlarning aks zarrachasi bulib, ularning zaryadi va massasining kattaligi bir xil, ammo zaryadning xarakteri teskari- musbat. pozitronlar uz aks zarrachalari elektronlar bilan tuknash kelgancha yashaydi. tuknashish ularning annigilyatsiyasi, bir-birini yuk kilishga olib keladi. ular urnida ikkita kvant xosil buladi. bu kvantlar, atom elektronlariga tuknash kelib yutiladi. neytronlar (n0), massasi 1, zaryadsiz. asosan, ogir yadrolarni (239u 239ru) yadro reaktorlarida parchalab olinadi. bundan tashkari ba`zi transuran elementlar (292sf) parchalanishida xosil buladi. neytron nurlarining utuvchanligi juda kuchli, u suvda, vodorodli muxitda kuprok yutiladi. biologik ta`sir kuchi yukori, bu nurlar tibbiyotda nisbatan kam kullanadi. asosan tadkikot maksadlarida, sun`iy radioaktiv izotoplar olish va yadrolarni parchalashda ishlatiladi. proton nurlari – massasi 1, zaryadi +1 bulgan zarrachalar, sun`iy ravishda maxsus tezlatgichlarda xosil kilinadi, utuvchanligi katta, …

maliyotida nur terapiyasida kullanadi. utuvchanligi juda katta, tanaga kirishida dastlab protonlar kabi siyrak ionlar xosil kiladi. utish yulining oxirida atom yadrolari tomonidan tutiladi va uning parchalanishiga olib keladi. minnatyuradagi yadro portlash yuzaga keladi va shu soxada kuchli ionizatsiya ruy beradi. kvant tabiatli nurlar - energiya portsiyalari yoki fizikaviy iborani ishlatsak fotonlar okimidir. bu nurlarga radiotulkinlar, infrakizil, yoruglik kabi muxitni ionlashtirmaydigan, - oralik xolatdagi ul`trabinafsha va ionlovchi xususiyatga ega rentgen, gamma, va yukori energiyali tormozlanish nurlari kiradi. bu nur tulkin tabiatli. kvant energiyasi ortib borgan sari nurning tulkin uzunligi kiskaradi, utuvchanligi ortib boradi. ul`trabinafsha nurlarning kiska tulkinli kismi ionlashtirish xususiyatiga ega, u tukimalarda bir-ikki mmga utadi. rentgen va gamma kvantlar energiyasi ancha katta, tulkin uzunligi kiska tukimalarda 5-10 sm va undan chukur masofaga uta oladi. kvant nurlari muxit atomlari elektronlariga duch kelib ularda yutiladi va bu elektronlarga nur tabiatini baxsh etdi. rentgen yoki gamma kvantni yutgan elektronlar muxit atomlarini β zarracha …

hi mumkin. bu manbalarga inson faoliyati tufayli yuzaga keluvchi radioaktiv ifloslanishlar, chikindilar, turli nurlovchi uskanalar, atom reaktorlari, energetik, texnologik va tadkikot reaktorlari, nurlovchi uskunalar va radioaktiv preparatlar kiradi. bu manbalarni xam bir necha guruxga bulish mumkin. 1.yadro sinovlari, atom elektrostantsiyalaridagi avariyalar, radioaktiv moddalarni kazib olish, uranni boyitish, fabrikalarning chikindilari, uran bilan ishlovchi ob`ektlarida texnologik jarayonlarining buzilishidan yuzaga kelgan, tabiiy muxitdagi radiatsiyaning sun`iy manbalari kozogistonda, semipalatinsk yadro poligoni; aqshda nevada shtatida va polineziya orollaridagi yadro poligonlari xududi va uning atrofidagi radioaktiv koldiklar va osmondan yogilgan chang, chelyabinsk shaxri yakinida techa dar`yosiga radioaktiv chiqindilarni katta miqdori tushishi natijasida yuzaga kelgan radioaktiv ifloslanish xavzasi, kishtim shaxri yakinida radioaktiv chikindilar portlashidan, chernobil, aesning avariyasi natijasida belorusiya, ukraina va rossiyaning unga yakin viloyatlarni kamrab olgan radioaktiv ifloslanish regionlari. 2.atom energetik, texnologik va tadkikot kurilmalari, turli tezlatgichlar, aeslar, tadkikot utkazish va radioaktiv moddalar olish uchun muljallangan reaktorlar, atom suv usti va suv osti kemalari, radioizotoplar olinadigan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ionlovchi nurlarning turlari, manbalari va birliklari"

1522393327_70466.doc ionlovchi nurlarning turlari, manbalari va birliklari reja: 1. ionlovchi nurlarning turlari. 2. ionlovchi nurlarning manbalari va xossalari. 3. radiologik kattaliklar, birliklar. 4. radiatsiyani qayd qilish printsiplari va dozimetriya usullari. 5. ionlovchi nurlardan saklanishning fizik usullari va radioaktiv moddalardan tozalanish. 6. radioaktiv ifloslanishdan saqlash va uni bartaraf qilish ionlovchi nurlarning turlari. ionlovchi nurlar tabiati buyicha ikki katta guruxga-korpuspulyar va kvant nurlarga bulinadi. korpuspulyar nurlar uta mayda, elementar zarrachalardan tartib topgan. eslatma. moddiy muxit atom va molekulalardan tarkib topgan. atom kimyoviy bulinmaydigan eng kichik zarracha bulib, (atom - bulinmas demakdir) tuzilishi - musbat zaryadli, ogir yadro va uning...

DOC format, 98.5 KB. To download "ionlovchi nurlarning turlari, manbalari va birliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: ionlovchi nurlarning turlari, m… DOC Free download Telegram