radiobiologiya tarixidan umumiy malumot

DOC 217.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1521187170_70253.doc radiobiologiya tarixidan qisqacha ma`lumot. reja: 1. radiobiologiya tarixidan qisqacha ma`lumot. 2. radiobiologiyaning tarkibiy qismlari. 3. rentgen va radioaktiv nurlarining umumiy xossalari radiobiologiya – ionlovchi nurlarning biologik mavjudotlarga ta`sir mexanizmlari va qonuniyatlarini urganuvchi fandir. bu fan yadro nurlarini tibbiyotda, qishloq xujaligi va biosanoatda qullanishining poydevori xisoblanadi. radiobiologiyada ionlovchi nurlardan foydalanish, zararli ta`siridan saqlanish nazariyasini ishlab chikish aloqida urin tutadi. radiobiologiyaning dunyoga kelishi - xix asr oxirida amalga oshgan uch ajoyib kashfiyot bilan bog`liq. ulardan birinchisi – 1895 yilda nemis olimi v.k.rentgen tomonidan kuzga kurinmaydigan, jismlardan teshib utuvchi, biologik uzgarishlar chaqiruvchi, nomi kashfiyotchining ismi bilan atalgan nur – rentgen nurlarining kashf etilishi. ikkinchisi – 1896 yilda frantsuz kimyogari va fizigi a.bekkerel` tomonidan uran moddasining, tashki ta`sirsiz, uz-uzidan, rentgen nurlariga uxshash nurlar tarqatishining aniqlanishi. uchinchisi – 1898 yilda erxotin mariya skladovskaya kyuri va p`er kyuri tomonidan kuchli nur tarqatuvchi yangi kimyoviy elementlar - radiy va poloniyni kashf etilishi va ajratib olinishi. m.kyurining …

uri bilak sohasiga turli muddatga radiyli shisha naycha qo`yib, nur ta`siridan kelib chiqqan teri uzgarishlarini kuzatdi. rentgen va radioaktiv nurlarning organizmga ta`sirini o`rganish kupchilik olimlar uchun juda qimmatga tushdi. rentgenlik nurlari bilan muhofaza vositalarsiz, birinchilar qatorida ish boshlagan ko`p vrachlar shu nurlar keltirib chiqargan kasalliklardan nobud buldilar. 1936 yilda germaniyaning gamburg shaqrida, rentgen instituti qarshisida, shu erda uzoq yillar davomida ishlagan, nur ta`siridan kelib chiqqan rakdan nobud bo`lgan rentgenolog, vracholim al`bers-shonberg nomiga qo`yilgan gospital hovlisida, yodgor marmar ustun o`rnatildi. bu ustinning old tomoniga quyidagi so`zlar yozilgan. «yodgorlik - xotira, boshqalarning kasalliklariga qarshi kurashda uz xayotlarini kurbon kilgan xamma millatlarning rentgenologlari, radiologlari, vrachlar, fiziklar, kimyogarlar, texniklar, laborantlar, xamshiralarga baђishlanadi. ular rentgen va radiy nurlarini tibbiyotda xavfsiz va samarali kullashga kaxramonona yul ochdilar. ular shuxrati ulmaydi». ustunning boshka tomoniga radiatsiya asoratlarida usha paytgacha ulgan 169 kishining nomlari uyib yozilgan. keyinchalik memorialga yana ikki xotira taxta urnatib, unga yangi nomlar yozildi. sungra radiatsiya …

arning tomonidan 1925 yilda ionlovchi nurlarning mutagen ta`siri aniklangani, uz vaktida etarli baxolanmagan. 1934 yilda fridrik jolio-kyuri va uning xotini iren kyuri sun`iy ravishda radioaktiv moddalar olishga muvaffak buldilar, keyinrok 30-yillarning oxiri va 40yillarda uran atomini parchalash imkoniyati ochildi, atom reaktorlari yaratildi. uran atomlarining parchalanishi juda kup mikdorda ionlovchi nur tarkalishi bilan kechadi. parchalanish natijasida radioaktiv xususiyatiga ega bulgan turli izotoplar paydo buladi. avval ma`lum bulgan rentgen, al`fa, betta va gamma nurlari katoriga neytron, pozitron va boshka nurlar xam kushildi. radioaktiv bulmagan atomlar yadrosiga neytronlar bilan ta`sir etib atom reaktorida ularning radioaktiv moddalarga aylantirish imkoniyati paydo buldi. radioaktiv moddalar ilmiy laboratoriyalarda, texnikada, tibbiyotda keng kullana boshladi. ionlovchi nurlar bilan ishlovchi yoki uning ta`sirida bulganlar soni yildan-yilga ortib bordi. bu nurlarning tirik organizmga ta`sirini urganishga kizikish ortdi. radiobiologiya fanining rivojiga yadro kurolining yaratilishi, yaponiyaning xirosima va nagasaki katta turtki shaxarlarining aksh xarbiylari tomonidan atom vositasida bombardimon kilinishi buldi. yadro sinovlari utkazilishi, …

atrofidagi radioaktiv ifloslanishlar tugdirgan muammolarni urganish va xal kilish radiobiologiya faniga ta`lluklidir. radiobiologiya fanining yutuklari orasida aloxida e`tiborga sazovor xisoblanadi: myuller (1927) tomonidan radiatsiyaning naslga ta`sirini urganish, nurning mutagen ta`sirini ochilishi (d.li, angliya, 1946), n.v.timofeevressovskiy va k. tsimmer (germaniya 30-40 yillar)ning nur ta`sir mexanizmini urganish buyicha olib borgan ilmiy ishlaridir. 1950 yillardan boshlab, atom va termoyadro kurolining sinovlari keltirib chikargan radiobiologik muammolar, utkir va surunkali nurlanish kasalligi, maxalliy radiatsion jaroxatlar urganildi. sunggi un yilliklarda kichik dozalarda surunkali nurlanishning ta`siri, yadro xalokatlari keltirib chikaruvchi radiobiologik muammolar – bunday nurlanishning asoratlari, ularning oldini olish, davolash, genetik asoratlar extimoli va radiatsion ekologiya muammolari dolzarb bulib kelmokda. kuyida, 1-chizmada radiobiologiyaning radiologiya fanlari orasida tutgan urni keltirilgan. 1-chizma radiobiologiyaning radiologiya fani tizimida tutgan œrni bu fanlar œzaro boglik bœlib, radiatsion tibbiyot, radiatsiyali veterinariya, – gigiena va ekologiyaga radiobiologiyaga yakin turadi. radiobiologiya fani kuyidagi fanlarni œz ichiga oladi yoki ular bilan chambarchas boglangan. radiatsion biofizika - …

indikatsiyalash yordamida xujayralarning aloxida kismlarida modda almashinishining ilk buzilishlarini kursatib beradi. radiatsion biofizika va biokimyoni umumlashtirib molekulyar radiobiologiya deb atash mumkin. radiatsion tsitologiya – xujayra va uning aloxida organoidlarida ionlovchi nur ta`sirida ruy beradigan funktsional va morfologik uzgarishlarni urganuvchi radiobiologiyaning bir kismi. radiatsion tsitologiyaning urganish ob`ekti turli xil xujayralar, mikroorganizmlar usimlik, xayvon, odam xujayralari xisoblanadi. kup xollarda, sut emizuvchilarning tirik xujayralari bilan olib boriladigan eksperimentlar xujayralar kulturasini in vitro sharoitida (vitrium –shisha) idishda ustirib amalga oshiriladi. radiatsion genetika – ionlovchi nur chikaradigan genetik effektlar, uning natijasida ruy beradigan radiatsion mutatsiyalar, nasliy uzgarishlar, asoratlarni urganuvchi fandir. xujayra yadro apparatining nurga ta`sirchanligining yukoriligi sababli radiatsiyaning genetik effektlari keng va chukur urganilgan. radiatsion genetika, jinsiy xujayra nurlanishining naslga ta`sir konuniyatlarini urganish bilan cheklanmay, somatik xujayralarida nurlanish keltirib chikargan saraton kasalligi (radioindutsirovannыy rak), genetik uzgarishlarni urganish va zararsiz nur mikdorining me`yoriy kursatkichlari (dopustimыe urovni oblucheniya)ni belgilash bilan shugullanadi. umumiy radiobiologiya-odam va xayvonlarning murakkab organizmida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "radiobiologiya tarixidan umumiy malumot"

1521187170_70253.doc radiobiologiya tarixidan qisqacha ma`lumot. reja: 1. radiobiologiya tarixidan qisqacha ma`lumot. 2. radiobiologiyaning tarkibiy qismlari. 3. rentgen va radioaktiv nurlarining umumiy xossalari radiobiologiya – ionlovchi nurlarning biologik mavjudotlarga ta`sir mexanizmlari va qonuniyatlarini urganuvchi fandir. bu fan yadro nurlarini tibbiyotda, qishloq xujaligi va biosanoatda qullanishining poydevori xisoblanadi. radiobiologiyada ionlovchi nurlardan foydalanish, zararli ta`siridan saqlanish nazariyasini ishlab chikish aloqida urin tutadi. radiobiologiyaning dunyoga kelishi - xix asr oxirida amalga oshgan uch ajoyib kashfiyot bilan bog`liq. ulardan birinchisi – 1895 yilda nemis olimi v.k.rentgen tomonidan kuzga kurinmaydigan, jismlardan teshib utuvchi, biologik uzgarishl...

DOC format, 217.0 KB. To download "radiobiologiya tarixidan umumiy malumot", click the Telegram button on the left.

Tags: radiobiologiya tarixidan umumiy… DOC Free download Telegram