radiosezgirlikning modifikatsiyasi

DOC 82.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1521521658_70286.doc radiosezgirlikning modifikatsiyasi, kislorod effekti reja: 1. ionlovchi nurlarning nisbiy biologik effektivligi. 2. turli nurlarning muxitni ionlashtirishi. 3. ionlovchi nurlarning biologik ta`siri xakida nazariy tasovurlar. 4. ionlovchi nurlar biologik ta`sirining struktura meiabolik gipotezasi odam va xayvonlar nurga ta`sirchanligini urganishga kizikishning kattaligi, nixoyatda radiosezgirlikni boshkarishga, ya`ni nurga ta`sirchanlikni kuchsizlantirish yoki kuchaytirishga bulgan extiyoj bilan boglik. xx asr 40yillarining oxiri va 50-yillarning boshlarida, nurlanishdan ommaviy zararlanishning real xavfli tugilgan paytlarda nur ta`siridan muxofazalovchi moddalarni topish ustida ilmiy izlanishlar boshlandi va tez orada bunday moddalar topildi. bu moddalarni nurlanishdan oldin organizmga yuborilgan takdirda, letal dozada nurlangan eksperimental xayvonlarning bir kismini tirik saklab kolish mumkinligi aniklandi. nurning ta`sirini kamaytiruvchi moddalar radioprotektorlar (protector-ximoyalovchi) deb nomlandi. xozirgi paytda un minglab kimyoviy birikmalarning radioprotektorlik xususiyati urganilgan. nur ta`siridan kimyoviy muofaza kilish bilan birga, uning ta`sirini kuchaytiruvchi moddalarni aniklash ustida xam ishlar olib borildi. bu moddalar radiosensibilizatorlar deb nomlangan va ular onkologiya amaliyotida, usmalarning nurga ta`sirchanligini oshirish, ularni …

natsiyada ta`sir kiluvchi xar kanday faktorlar effektivligi uch xil bulishi mumkin: a) additivlik - ikki faktorning birga kullanish natijasi ularning xar birini ta`siridan ikki baravar katta, shu faktorlardan birini aloxida ikki barobar katta dozada kullanganda chakiradigan effektidan ortik emas; b) potentsiyalash - bir faktor ta`sirini ikkinchi, uzi deyarli aktiv bulmagan faktor tomonidan kuchaytirilishi; v) sinergizm - faktorlarning summar ta`siri ularning xar biri chakiradigan effektlarning oddiy yigindisida ortik, yoki effektlarning xar biri aloxida ikki marta dozada kullanishida chakiriladigan effektdan katta. radiomodifikatsiyalovchi effektni baxolash uchun turt xil kursatgich kullanishi mumkin: 1.tajriba va nazorat (nurlash+radiomodifikatsiya va fakat nurlash)da olingan absolyut kursatgichlarning farki. 2.effekt indeksi - tajriba va nazorat kursatgichlarning nisbati. 3.dozaning uzgarish faktori. 4.modifikatsiya koeffitsienti. radiomodifikatsiya indeksi asosan fud asosida belgilanadi. kislorod effekti (ke) deb radiobiologiyada kislorodning tukimalarda kontsentratsiyasini oshishi bilan uning nur ta`siridan zararlanishining kuchayishi tushuniladi. va aksincha kislorodning kontsentratsiyasi kamaygan xollarda nurlanishdan zararlanish kamayadi. ke radiobiologiyada universal xodisa xisoblanadi. tukimalarda kislorodning …

dli birikmalar xosil kilishi tufayli ruy beradi deb xisoblanadi (on+o→no2, n2o++o- → n2o2, no2+no2 → n2o4). nur ta`sirida makromolekulalarda ruy beruvchi uzgarishlarini kislorod ta`sirida kuchayishini kuyidagi tajribada xam kursa buladi. agar impul`siv nurlashdan 20 msek (0,0000002 sek) oldin xujayralar kulturasining okseginatsiyasi ta`min etilsa, shu xujayralarning zararlanishi ortadi, bakterial kul`turani kislorod bilan tuyintirish nurlashdan 5-10 msek keyin amalga oshirilsa radiatsiya ta`sirining modifikatsiyasi kuchaymaydi, anoksiya sharoitida nurlashdan keyin amalga oshirilgan oksigenatsiya bakterial kul`turaning tirik kolishini kupayishigi, olib keladi, ya`ni postradiatsion tiklanishni oshiradi. demak kislorod nurlash paytida radiatsiyaning ta`sirini kuchaytiradi, nurlashdan keyin pastradiatsion tiklanishga ijobiy ta`sir kursatadi. ionlovchi nurlarning nisbiy biologik effektivligi (nbe) turli ionlovchi nurlarning muxiti ionlash kobiliyati bir xil emas. ular uz yulida turlicha zichlikdagi ionlar xosil kiladilar, demak yulda energiya yukotishi (lineynaya poteriya energii-lpe) bir xil emas. masalan, al`fa-zarrachalar tugri yunalish buylab utib, dastlab siyrak, uchish yulining oxirida uta zich ionlar – ionizatsiya ustini xosil kiladi. bu nurlar urta xisobda …

logik uzgarishlarning dastlabki zvenosi atom va molekulalarning ionlanishi xisoblanadi. demak, ± ± ±1 ___________________________ ± ± ±± ± ±±2 ___________________________ ± ±± ±± ±±± ±±3 ___________________________ ± ± ±±±±±±4 ___________________________ nurning yulida ionlar zichligining ortishi bilan xujayralar zararlanishi ortib boradi, ularning tiklanish imkoniyati kamayib boradi. ionlovchi nurning biologik ta`sir sifati, nisbiy biologik effektivlik (nbe) deb nomlangan tushuncha bilan belgilanadi. nbe nurning uz yulida, masofa birligida chizik buylab energiya yukotishiga, ionlar zichligi boglik. nbe-ning lpe (lineynaya poterya energiya chizikda energiya yukotish)ga bogligi uz maksimumiga ega. nbe -ning ortishi 10 kev / mkmdan boshlanadi 100 kev/ mkm-da maksimumga etadi, undan yukori mikdorda energiya yukotilishida nbe kamaya boshlaydi. buning sababi, xujayraning ulishi ma`lum xajmda etarli mikdorda nur-yutgandan sung ruy beradi. suzsiz energiya yutilishining ortishi dastlab nbe-ni oshiradi. kursatgich ma`lum darajaga etgandan sung, energiya ulgan xujayrada yutila boshlaydi lpe ortib borishiga karamasdan, nbe ortishi tuxtaydi keyin kamaya boshlaydi. sunggi yillarda ionizatsiyaning mikroskopik strukturalarida tarkalishi …

bundan xam yukori darajaga kutarilishi nbe ning kamayishiga olib keladi. doza kuvvatining ortishi xam nbe ga xuddi shunday ta`sir kursatadi. m. tukimalarni nurlashda doza kuvvati uta past umumiy doza tabiiy radiaktiv fon yoki professional nurlanishning maksimal ijozat etilgan dozasi darajasida (5rad/yil) bulgan tagdirda nbedarajasi nolga teng. usmalarni davolash maksadida katta dozalar kullanadi. bu xollarda doza kuvvati 0,1 gr/min. va undan kichik bulsa biologik ta`sir kuchsiz, doza kuvvati 1-2 gr/ minutga kadar ortib borishi nurning biologik ta`sirini xam ortishiga olib keladi. doza kuvvati bir nechta 10 gr/ minutga kadar kutarilganda biologik ta`sir kamayadi. yoki yana bir misol. terining cheklangan soxasi kiska muddat ichida 5 gr dozada nurlanishi (doza kuvvati 1-gr/ min.) oradan 2 xafta utgach terida eritemakizarish chikaradi: teri shishadi, ogrik paydo buladi, keyinchalik shu soxada sochlar vaktincha tushib ketadi. ammo nurlanish vakti 100-marta uzaytirilsa (doza kuvvati 0,01 gr/min) ayni shu dozada, 5 gr eritema chakirmaydi. nbe umumiy dozaning fraktsiyalarga (portsiyalarga) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "radiosezgirlikning modifikatsiyasi"

1521521658_70286.doc radiosezgirlikning modifikatsiyasi, kislorod effekti reja: 1. ionlovchi nurlarning nisbiy biologik effektivligi. 2. turli nurlarning muxitni ionlashtirishi. 3. ionlovchi nurlarning biologik ta`siri xakida nazariy tasovurlar. 4. ionlovchi nurlar biologik ta`sirining struktura meiabolik gipotezasi odam va xayvonlar nurga ta`sirchanligini urganishga kizikishning kattaligi, nixoyatda radiosezgirlikni boshkarishga, ya`ni nurga ta`sirchanlikni kuchsizlantirish yoki kuchaytirishga bulgan extiyoj bilan boglik. xx asr 40yillarining oxiri va 50-yillarning boshlarida, nurlanishdan ommaviy zararlanishning real xavfli tugilgan paytlarda nur ta`siridan muxofazalovchi moddalarni topish ustida ilmiy izlanishlar boshlandi va tez orada bunday moddalar topildi. bu moddalarni nurlanishdan...

DOC format, 82.0 KB. To download "radiosezgirlikning modifikatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: radiosezgirlikning modifikatsiy… DOC Free download Telegram